ایران در یک قدمی ابر بحرانی که یک سیاهچاله است / ۱.۵ فرزند به ازای هر زن هم به تاریخ پیوست 
درس چهل و چهارم
یارانهها برنامههای کمک مالی دولتی هستند که با هدف کاهش هزینهها برای گروههای خاص اجرا میشوند. مثالهای این گروههای خاص خانوارهای کمدرآمد، مصرفکنندگان انرژی یا تولیدکنندگان محصولات کشاورزی هستند. یکی از طرحهای حمایتی دولت از معشیت خانواده در کنار یارانه، کالابرگ است.
به گزارش تجارت نیوز، در ایران اقلام ضروری خانوار مانند شیر، پنیر، ماست، تخم مرغ و… مشمول این یارانه غیرنقدی دولت میشوند.
در شرایط بحرانی اقتصادی جهانی، دولتها با افزایش یارانهها و کالابرگها به حمایت از گروههای آسیبپذیر میپردازند. یکی از نمونههای این موضوع، پرداخت ۶۵ میلیارد یورویی برای سوخت و برق در کشور آلمان بود. به طور کلی پس از جنگ اوکراین و تورم جهانی ناشی از بحران زنجیره مبادله کالاهای اساسی مانند سوخت، گاز و غلات، بهرهگیری از این سیاستها بیشتر شد.
نمونههای مشابه کالابرگ در کشورهای خارجی
کارشناسان غربی معتقدند سیاستهای کالابرگی بیشتر بر بخش تولید، کارگران و دهکهای پایین تاثیر میگذارد. پس از همهگیری کرونا، در نتیجه آغاز یارانه نقدی آمریکا، کالابرگ الکترونیکی حملونقل فرانسه در سال 2021 مطرح شد. در همان دوران، لیز تراس، نخستوزیر وقت انگلستان طرحی برای کاهش تورم انرژی اعلام کرد.
پس از آغاز جنگ روسیه-اوکراین، بسیاری از کشورهای غربی به سیاستهای حمایت عمومی مانند یارانهها و کالابرگها روی آوردند. این اقدامات بیشتر برای کاهش فشار اقتصادی بر جامعه انجام شد و نشان دهنده افزایش حمایت دولتها در برابر بحرانهای جهانی بود. در روسیه نیز با آغاز جنگ، بستههای حمایتی افزایش یافت و ارزش پول تقویت شد.
پس از اینکه کشور روسیه کشورهای اروپایی را تهدید به قطع کردن گاز کرد، قیمت انرژی افزایش پیدا کرد. دولت آلمان در پی این افزایش، ۶۵ میلیارد یورو برای یارانه سوخت و برق پرداخت کرد. این اقدام به همراه دو یارانه نقدی دیگر در آن زمان به ۱۰۰ میلیارد یورو رسید که شامل پرداخت کمک هزینه به افراد مختلف از جمله بازنشستگان و دانشجویان نیز میشد.
پرداخت یارانه در کشورهای دیگر
پرداخت یارانه نقدی نیز در کشورهای جهان موضوع جدیدی نیست و در تاریخ بسیاری از کشورها جای دارد. جدول زیر برخی یارانههای پرداختی با هدف حمایت از خانوار یا اقشار کمدرآمد جامعه را نشان میدهد.
برای مثال، برزیل در سال ۲۰۲۶، بولسا فامیلیا (سبد خانوار) حداقل مبلغ ۶۰۰ رئال برای هر خانواده را حفظ کرد که پایه درآمد ماهانه را برای دریافتکنندگان تضمین میکند. طرح ۱۵۰ دلاری سرپرستان خانوار در آرژانتین، برای سرپرستان خانوار با فرزندانی تا ۱۸ سال یا فرزندان معلول در هر سنی و همچنین خانوارهایی است که مادر خانواده باردار است.
یارانه Prime à la Conversion فرانسه در سال ۲۰۲۶ به ۵۷۰۰ یورو رسید که میتوان به آن پاداش باتری خودرو را نیز اضافه کرد. یارانه خرید خودروی برقی نیز در این سال افزایش یافت. علاوه بر این موارد پاداشهای زیستمحیطی و پاداشهای گواهی صرفهجویی در مصرف انرژی (CEE) به شهروندان فرانسوی پرداخت میشود. به طور کلی این یارانه در جهت گذار از خودروهای قدیمی به خودروهای برقی و دوستدار محیط زیست پرداخت میشود.
برخی یارانهها دوره محدودی داشتند. مثلا طرح Pradhan Mantri Garib Kalyan Yojana (PMGKY) در هند، یک طرح اضطراری برای معیشت خانوار بود که در پاسخ به همهگیری کرونا شروع شد. هدف اولیه طرح Garib Kalyan Yojana این بود که اطمینان حاصل شود که افرادی که فرار مالیاتی دارند، دارایی خود را اعلام کنند و از مجازات و پیگرد قانونی اجتناب کنند. دولت قصد داشت از طریق این طرح، از پول سیاه برای رفاه مردم فقیر استفاده کند.
مزایای یارانه
بر اساس بررسی هاروارد، شواهد محکمی وجود دارد که نشان میدهد طرح SNAP در آمریکا نه تنها خانوادهها را از فقر نجات داده، ناامنی غذایی را کاهش داده و هزینههای مراقبتهای بهداشتی را پایین آورده است. برای دریافت این یارانه در آمریکا، درآمد خانوار قبل از اعمال هرگونه کسورات عموما باید برابر یا کمتر از ۱۳۰ درصد خط فقر باشد. در سال ۲۰۲۶، خط فقر مورد استفاده برای محاسبه مزایای SNAP برای یک خانواده سه نفره، ۲۲۲۱ دلار در ماه است.
کالابرگ و یارانه با چه چالشهایی روبهرو هستند؟
بسته به نوع تقسیم کالابرگ یا یارانه نقدی، این کمک معیشتی با چالشهایی روبهرو میشود.
برای مثال طرح کوپن غذا در مکزیک عموما با انتقاد کافی نبودن برای تامین نیازهای اساسی مواجه میشود. این امر معمولا به دلیل کاهش ارزش پول ملی و تورم شدید اتفاق میافتد. ارزش مادی بسیاری از طرحهای بررسیشده به مرور کاهش یافت و عملا بیفایده شدند.
برخی طرحهای توزیع مستقیم کالاهای مورد نیاز خانواده هم شکایتهایی در مورد سرقت، سوءاستفاده هنگام توزیع و فاسد شدن مواد غذایی داشتند.
