کدام خودروها را در شرایط بحرانی نخریم؟

در دوره‌هایی که تحریم‌ها تشدید می‌شوند، تنش‌های سیاسی و نظامی بالا می‌گیرد، نرخ ارز بی‌ثبات می‌شود و جامعه با نااطمینانی اقتصادی روبه‌روست، بازار خودرو دیگر یک بازار مصرفی ساده نیست؛ بلکه به میدان حفظ یا نابودی سرمایه تبدیل می‌شود.

در چنین شرایطی، انتخاب اشتباه خودرو می‌تواند مالک را با هزینه‌های سنگین نگهداری، کمبود قطعه، افت ارزش شدید و حتی بلااستفاده ماندن خودرو مواجه کند. این گزارش تحلیلی بررسی می‌کند در شرایط بحرانی چه خودروهایی را نباید خرید و چرا. توجه داشته باشید که این راهنمایی برای مصرف‌کنندگان است نه کسانی که قصد درآمدزایی از خرید و فروش خودرو دارند.

به گزارش پدال، برخلاف دوره‌های ثبات نسبی، در شرایط بحرانی خودرو فقط یک وسیله حمل‌ونقل نیست. خودرو می‌تواند ابزار حفظ ارزش دارایی باشد یا به یک بدهی پرهزینه و غیرقابل نقدشوندگی تبدیل شود

تجربه سال‌های گذشته ایران، از تحریم‌های شدید تا نوسانات ارزی و حتی شرایط شبه‌جنگی، نشان داده که برخی خودروها در بحران‌ها «دوام اقتصادی» ندارند؛ حتی اگر از نظر فنی جذاب یا از نظر برند معتبر باشند.

در شرایط تحریم و بحران سیاسی، زنجیره واردات اولین قربانی است. خودروهایی که:

• قطعات اصلی آن‌ها وارداتی است
• قطعه‌ساز داخلی فعال ندارند
• یا تنها از مسیرهای غیررسمی تأمین می‌شوند

در عمل با کمبود قطعه، خواب طولانی خودرو و جهش هزینه تعمیر مواجه می‌شوند. نتیجه اینکه به جز معدودی خودروی داخلی با تکنولوژی قدیمی، بسیاری از خودروهای مونتاژی و وارداتی ممکن است با مشکلات عدیده‌ای مواجه شوند.

خودروهایی با:

• موتورهای توربوشارژ پیچیده
• گیربکس‌های خاص (دوکلاچه خشک یا تر، CVTهای خاص)
• سامانه‌های الکترونیکی گسترده و ADAS پیشرفته

در شرایطی که دسترسی به تجهیزات تخصصی محدود می‌شود، به جای مزیت، تبدیل به ریسک می‌شوند.

در بحران‌های اقتصادی:

• قیمت سوخت می‌تواند تغییر کند
• سهمیه‌بندی محتمل است
• هزینه استفاده روزمره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند

خودروهایی با مصرف بالاتر از ۱۰ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، به‌ویژه در استفاده شهری، عملاً فشار مالی دائمی ایجاد می‌کنند. بنابراین خودروهای دوگانه مزیت بالاتری برای مصرف‌کننده خواهند داشت.

در شرایط رکود و بحران، بازار دست‌دوم به شدت انتخابی می‌شود. خودروهایی که:

• مشتری خاص دارند
• شناخته‌شده نیستند
• یا سابقه بد خدمات دارند

بیشترین افت قیمت و کمترین شانس فروش مجدد را خواهند داشت.

خودرویی با کیفیت سواری عالی و ایمنی بالا، اما:

• هزینه یک تعمیر ساده برابر چند ماه استفاده خودرو اقتصادی
• توقف چندماهه برای قطعه
• بازار فروش ضعیف در بحران

نتیجه: سرمایه قفل‌شده

در شرایط عادی جذاب، اما در بحران:

• باتری خاص
• نبود تعمیرکار متخصص
• نبود قطعه جایگزین

نتیجه: خودروی سالم ولی غیرقابل استفاده

در بحران، معیار درست تصمیم‌گیری «قیمت خرید» نیست؛ بلکه هزینه کل مالکیت (TCO) است:

• هزینه سوخت
• هزینه تعمیر و نگهداری
• دسترسی به قطعات
• افت ارزش سالانه
• نقدشوندگی در بازار دست‌دوم

خودرویی که ارزان خریده می‌شود ولی هر ماه هزینه غیرمنتظره دارد، در واقع انتخابی پرریسک است.

این مقاله تمرکزش روی «نخریدن» است، اما به‌صورت خلاصه:

• خودروهای ساده‌تر فنی
• با قطعات داخلی یا فراوان
• مصرف سوخت معقول
• شبکه خدمات گسترده
• بازار دست‌دوم فعال
• قیمت ارزان‌تر

در بحران دوام بیشتری دارند.

شرایط بحرانی، زمان انتخاب‌های احساسی نیست. خودروهایی که در دوره ثبات جذاب‌اند، ممکن است در بحران به:

• بار مالی
• ریسک سرمایه
• و حتی منبع استرس روزمره

تبدیل شوند. اگر قرار است در بازار ناپایدار خودرو تصمیم بگیریم، باید کم‌ریسک، نقدشونده و قابل نگهداری فکر کنیم، نه پرزرق‌وبرق.