مهدکودک رفتن، میکروبیوم‌ روده نوزادان را تغییر می‌دهد!

به گزارش ایسنا، در مطالعه‌ای که به تازگی در مجله نیچر منتشر شده است، میکروبیوم روده نوزادان در طول نخستین سال حضورشان در مهدکودک تحلیل شده است. مقدار میکروارگانیسم‌هایی که بین نوزادان منتقل می‌شد، در طول سال افزایش یافت. پس از چهار ماه، نوزادانِ یک مهدکودک، پیش ۱۵ تا ۲۰ درصد از گونه‌های میکروبی را با هم به اشتراک گذاشته بودند.

نیکولا سگاتا، میکروب‌شناس دانشگاه ترنتو در ایتالیا، می‌گوید: این مقدار بیشتر از سهم همه میکروب‌هایی بود که آن‌ها تا آن زمان از زمان تولد از خانواده‌شان گرفته بودند.

سگاتا اضافه می‌کند که بخشی از تغییرات در میکروبیوم کودکان به دلیل رژیم غذایی آن‌ها در مهدکودک‌ها خواهد بود، اما این مطالعه نشان می‌دهد که انتقال سویه‌های میکروبی بین نوزادان در طول نخستین سال مهدکودک گسترده است و به این نکته اشاره می‌کند که تعاملات اجتماعی در این مرحله برای ساختن یک میکروبیوم متنوع و سالم کلیدی هستند.

انتقال میکروب‌ها

در حالی که یک جنین هنوز در رحم است، تصور می‌شود که در بارداری‌های سالم اصلا میکروبیومی ندارد، اما پس از تولد عمدتا از طریق انتقال میکروب‌ها از مادر به ‌سرعت این گروه شروع به شکل‌گیری می‌کند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند افرادی که با هم زندگی می‌کنند، شروع به اشتراک سویه‌های میکروبی می‌کنند. اما اینکه میکروبیوتای در حال رشد در چند سال نخست زندگی چگونه تغییر می‌کند، به‌خوبی مطالعه نشده است.

برای پر کردن این شکاف دانشی، سگاتا و همکارانش میکروبیوم‌های ۴۳ نوزاد را که میانگین سنی آن‌ها در آغاز مطالعه ۱۰ ماه بود بررسی کردند. آن‌ها این نوزادان را پیش از حضور در مهدکودک، در طول آن و پس از نخستین سال مهدکودک‌شان در ترنتوِ ایتالیا پیگیری کردند.

سگاتا می‌گوید: ما نوزادانی را ثبت‌نام کردیم که برای نخستین بار، در اولین روز مهدکودک، همدیگر را ملاقات می‌کردند. این بازه زمانی‌ است که در آن روده آن‌ها خیلی بیشتر مستعدِ دریافت سویه‌ها از نوزادان دیگر و از بزرگسالان است، چون سیستم ایمنی هنوز به‌خوبی آموزش ندیده است.

این گروه نمونه‌های مدفوع نوزادان را تحلیل کرد، و همچنین نمونه‌هایی از ۱۰ نفر از کارکنان مهدکودک و افرادی که در خانه‌ با کودکان زندگی می‌کردند از جمله ۳۹ مادر، ۳۰ پدر، ۷ خواهر یا برادر، ۳ سگ و ۲ گربه را بررسی کردند.

میکروبیوم به مجموعه عظیمی از باکتری‌ها، ویروس‌ها و دیگر میکروارگانیسم‌هایی گفته می‌شود که به‌طور طبیعی در بدن ما به‌ویژه در روده زندگی می‌کنند. این موجودات ریز نقش مهمی در هضم غذا، تقویت سیستم ایمنی و حتی تنظیم برخی جنبه‌های سلامت عمومی بدن دارند و ترکیب آن‌ها از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند.

وقتی نوزادان شروع به رفتن به مهدکودک کردند، پژوهشگران هر هفته تا تعطیلات کریسمس به نمونه‌گیری ادامه دادند، و برای برخی از نوزادان این کار تا ماه ژوئیه ادامه یافت. از همه شرکت‌کنندگان در ماه ژوئیه و یک سال پس از آغاز مطالعه نیز نمونه‌های پیگیری گرفته شد.

این تحلیل نشان داد که فقط یک ماه پس از شروع حضور نوزادان در مهدکودک، انتقال گسترده میکروبیوم از نوزاد به نوزاد رخ می‌دهد و این روند در طول سال مهدکودک ادامه پیدا کرده و افزایش می‌یابد. اگر یک نوزاد خواهر یا برادر داشت، میکروب‌های بیشتری از خواهر یا برادرش می‌گرفت تا از والدینش، در مجموع میکروبیوتای متنوع‌تری داشت و سویه‌های باکتریایی کمتری از همسالان مهدکودکی دریافت می‌کرد.

این مطالعه همچنین انتقال گونه‌های میکروبیِ منفرد را بین افراد ترسیم کرد. سگاتا نمونه‌ای از آنچه برای یک سویه باکتری به نام Akkermansia muciniphila رخ داد را بیان می‌کند: ما مثالی داریم از اینکه یک سویه از مادر به نوزاد پرید. بعد آن نوزاد در مهدکودک آن را به نوزاد دیگری منتقل کرد، و آن نوزاد هم آن را به هر دو والدش منتقل کرد.

حتی نشانه‌هایی وجود داشت که حیوانات خانگی و نوزادان هم سویه‌های باکتریایی را با هم ردوبدل کرده‌اند. سگاتا می‌گوید: جالب این بود که این موضوع فقط برای نوزادان بود و نه برای بزرگسالان. بنابراین شاید تعاملات اصطلاحا صمیمانه‌تری بین نوزادان و حیوانات خانگی وجود دارد.

با این حال، شدیدترین اثر بر میکروبیوتای نوزادان از مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها ناشی می‌شد. درمان با آنتی‌بیوتیک در طول نخستین سال زندگی به‌شدت تعداد سویه‌های باکتریایی در میکروبیوتای روده نوزادان را کاهش می‌داد، اما پس از آن یک بازیابی سریع رخ می‌داد که با ورود گسترده سویه‌های تازه به آن کمک می‌شد.

هنوز مشخص نیست قرار گرفتن نوزادان در معرض سویه‌های میکروبی جدید در مهدکودک، در بلندمدت چه تأثیری بر سلامت آن‌ها و میکروبیوم روده‌شان می‌گذارد. به گفتهٔ سگاتا، به‌احتمال زیاد این ترکیبی از رژیم غذایی و سبک زندگی است که در سال‌های بعد، تنوع باکتری‌های روده را حفظ می‌کند. با این حال، از آنجا که سویه‌های تازه‌دریافت‌شده تا پایان سال همچنان در بدن نوزادان باقی مانده بودند، این احتمال وجود دارد که برخی از آن‌ها تا بزرگسالی هم ماندگار شوند.

او می‌گوید: شاید ۲۰ سال دیگر بفهمیم که مردم هنوز باید از دوستانشان در مهدکودک بابت میکروب‌هایی که آن زمان گرفته‌اند تشکر کنند.