طلای جهانی در مسیر صعود؛ از رقابت قدرت‌ها تا انقلاب فناوری

عصر ایران؛ الهه فابریکی اورنگ - روند صعودی قیمت جهانی طلا در سال‌های اخیر صرفاً ناشی از نوسانات کوتاه‌مدت بازارهای مالی نیست. آنچه امروز در بازار طلا مشاهده می‌شود، بازتابی از تحولات عمیق در ساختار قدرت جهانی، تغییر راهبردهای اقتصادی دولت‌ها و رشد شتابان فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی است. طلا در قرن بیست‌ویکم جایگاه خود را به‌عنوان دارایی راهبردی تثبیت کرده است؛ دارایی‌ای که هم ابزار امنیت اقتصادی دولت‌هاست و هم ماده‌ای حیاتی در زیرساخت‌های فناوری آینده.

۱) بازگشت طلا به مرکز رقابت ژئوپلیتیک

طی دو دهه گذشته، تحلیلگران تصور می‌کردند اهمیت طلا در اقتصاد جهانی کاهش یافته و ابزارهای مالی نوین جایگزین آن خواهند شد. با این حال، بحران‌های مالی، تحریم‌ها و جنگ‌های اقتصادی نشان دادند که طلا هنوز نقش کلیدی در امنیت اقتصادی کشورها دارد.

بر اساس گزارش‌های شورای جهانی طلا، تقاضای جهانی طلا در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۹۷۴ تن بود و خرید بانک‌های مرکزی از مرز ۱۰۰۰ تن عبور کرد؛ سطحی که در دهه‌های اخیر کم‌سابقه بوده است. این روند در سال ۲۰۲۵ ادامه یافت و تقاضای جهانی نزدیک به رکورد تاریخی رسید.

افزایش ذخایر طلا توسط بانک‌های مرکزی باید در چارچوب رقابت قدرت‌های بزرگ تحلیل شود. کشورهایی مانند چین، روسیه، ترکیه و اقتصادهای نوظهور در تلاشند وابستگی خود به دلار آمریکا را کاهش دهند و طلا را به‌عنوان پشتوانه‌ای مستقل تقویت کنند. به این ترتیب، طلا بار دیگر به ابزار «حاکمیت اقتصادی» تبدیل شده است، به‌ویژه در شرایط بی‌ثباتی ژئوپلیتیک.

۲) بحران اعتماد به نظام مالی و رشد تقاضای سرمایه‌گذاری

سرمایه‌گذاران نیز نقش کلیدی در افزایش تقاضای طلا دارند. بدهی‌های دولتی، تورم مزمن و نااطمینانی نسبت به آینده اقتصاد جهانی باعث شده است که طلا دوباره جایگاه خود را به‌عنوان دارایی امن بازیابد. افزایش سرمایه‌گذاری در شمش، سکه و صندوق‌های مبتنی بر طلا نشان می‌دهد که این فلز نه‌تنها کالای مالی، بلکه ابزاری برای پوشش ریسک در برابر نوسانات اقتصادی است.

در کنار این، نرخ بهره آمریکا و سیاست‌های پولی جهانی نیز تأثیر مستقیمی بر قیمت طلا دارند. کاهش اعتماد به دلار و افزایش بدهی‌ها، تقاضای سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد و به تقویت روند صعودی قیمت طلا کمک می‌کند.

۳) فناوری و هوش مصنوعی؛ عامل نوظهور اما ساختاری

هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته، نقشی تدریجی اما ساختاری در تقاضای طلا ایفا می‌کنند. طلا در صنعت الکترونیک و نیمه‌رساناها به دلیل رسانایی بالا و پایداری شیمیایی، جایگاه ویژه‌ای دارد. گزارش‌های شورای جهانی طلا نشان می‌دهد که تقاضای فناوری در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۲۶ تن بوده است که رشد قابل توجهی نسبت به سال قبل داشت و عمدتاً ناشی از توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، مراکز داده و تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی بود.

با این حال، سهم فناوری از کل تقاضای طلا هنوز محدود است. بنابراین هوش مصنوعی عامل اصلی افزایش قیمت نیست، بلکه یک «عامل تقویتی و بلندمدت» است که به همراه عوامل مالی و ژئوپلیتیک، فشار بر بازار طلا را تقویت می‌کند.

۴) رقابت تکنولوژیک و تبدیل طلا به ماده استراتژیک

در عصر هوش مصنوعی، طلا صرفاً یک دارایی مالی نیست؛ بلکه یک ماده استراتژیک در زنجیره ارزش فناوری است. رقابت جهانی در حوزه نیمه‌رساناها، مراکز داده و فناوری دیجیتال مصرف فلزات گران‌بها را افزایش داده است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که رشد صنعت نیمه‌رساناها در دهه آینده ادامه خواهد داشت و به‌طور غیرمستقیم تقاضای صنعتی طلا را تقویت می‌کند.

رقابت کشورهای پیشرو در صنعت نیمه‌رساناها، از جمله چین، تایوان، کره جنوبی و سایر کشورهای شرق آسیا، به افزایش مصرف طلا کمک کرده است. این کشورها در تلاش برای توسعه ظرفیت‌های تولید تراشه و زیرساخت‌های AI، به‌طور غیرمستقیم به تقاضای صنعتی فلزات گران‌بها دامن می‌زنند. تایوان به‌عنوان قطب تولید تراشه، کره جنوبی به‌عنوان مرکز صنایع الکترونیک و چین به‌عنوان بازیگر کلیدی زنجیره جهانی فناوری، در رقابتی فزاینده برای توسعه ظرفیت‌های تولیدی خود هستند. این رقابت تکنولوژیک، یکی از عوامل بلندمدت حمایت‌کننده از قیمت طلا به شمار می‌رود.

۵) هم‌افزایی سیاست، اقتصاد و فناوری

می‌توان گفت که روند صعودی قیمت طلا نتیجه هم‌زمان سه عامل کلان است:

رقابت ژئوپلیتیک و افزایش ذخایر طلای بانک‌های مرکزی ،

بحران اعتماد به نظام مالی و رشد سرمایه‌گذاری،

توسعه فناوری‌های پیشرفته و افزایش مصرف صنعتی طلا .

این عوامل به‌صورت هم‌افزا عمل می‌کنند و روندی پایدار در بازار طلا ایجاد می‌کنند. تحلیل قیمت طلا بدون در نظر گرفتن تحولات فناوری و رقابت قدرت‌های جهانی ناقص خواهد بود.

نتیجه‌گیری:

روند صعودی قیمت طلا را نمی‌توان صرفاً به تورم یا نوسانات ارز نسبت داد. طلا امروز در نقطه تلاقی سیاست، اقتصاد و فناوری قرار گرفته است. اگر قرن بیستم، قرن نفت بود، قرن بیست‌ویکم را می‌توان قرن داده، هوش مصنوعی و طلا دانست؛ ترکیبی که اقتصاد جهانی و معادلات قدرت را بازتعریف می‌کند.

منابع :

Gold Market & Central Banks

https://www.gold.org

https://www.reuters.com/markets/commodities

https://www.bloomberg.com/markets/commodities

Monetary Policy & USD

https://www.federalreserve.gov

https://www.bis.org

Technology, AI & Semiconductors

https://www.gold.org/goldhub

https://www.semiconductors.org

https://www.mckinsey.com

China, Taiwan, South Korea & Tech Competition

https://www.oecd.org

https://www.statista.com

Geopolitics & Global Economy

https://www.economist.com

https://www.weforum.org

رادار تابلوخوان خودرو چیست؟

بیشتر بخوانید:

بزرگ ترین سقوط قیمت جهانی طلا در 30 سال گذشته

قیمت طلای جهانی/ امروز یک درصد افزایش

آیا ذخایر طلای جهان رو به پایان است؟ / تعداد معادن طلای ایران (اینفوگرافی)

تماشاخانه

ببینید برای جنگ چه سلاح‌های عجیبی ساختند / از خواندن ذهن تا استفاده از گربه و کبوتر و ساخت بشقاب پرنده و سلاح‌های ماکروویوی

حجم مرده؟! آبی که تهرانی‌ها می‌نوشند / وضعیت آب، فراتر از بحران

فیلم های دیگر