سختی دم، رنج بازدم/ درد بی‌صدای یزدی‌ها

محیط زیست استان یزد امروز در نقطه‌ای ایستاده که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک «چالش» دانست؛ انباشت بیش از ۲ دهه فشار بر منابع طبیعی، تمرکز نامتوازن صنایع، گسترش فعالیت‌های معدنی، حمل‌ونقل سنگین و افت شدید منابع آب زیرزمینی، محیط زیست این استان خشک و شکننده را به مرزهای نگران‌کننده‌ای رسانده است.

به گزارش ایرنا، کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این روند، یزد را از مرحله بحران عبور داده و به نقطه‌ای می‌رساند که بازگشت از آن ممکن نخواهد بود؛ نقطه‌ای که در ادبیات محیط زیست از آن به «آستانه فروپاشی اکولوژیک» یاد می‌شود.

محیط زیست یزد از زبان آمار؛ منشأ آلودگی کجاست؟

بر اساس آمارهای رسمی، ۵۸ درصد آلودگی هوای استان یزد ناشی از صنایع، معادن و نیروگاه‌هاست؛ در حالی که حمل‌ونقل و ترافیک سهمی معادل ۳۳ درصد و کانون‌های فرسایش بادی حدود ۹ درصد از آلودگی را به خود اختصاص می‌دهند.

این ترکیب نشان می‌دهد که بخش عمده آلودگی هوا، ریشه‌ای ساختاری دارد و با اقدامات مقطعی یا کوتاه‌مدت قابل حل نیست.

ذرات معلق از استاندارد عبور کرده است

مهم‌ترین آلاینده هوای یزد، ذرات معلق (PM۲.۵) است؛ ذراتی که به گفته متخصصان، خطرناک‌ترین نوع آلودگی هوا محسوب می‌شوند.

در حالی که استاندارد ملی این شاخص حدود ۱۲ میکروگرم بر مترمکعب است، میانگین ثبت‌شده در استان به حدود ۳۷ میکروگرم رسیده؛ رقمی نزدیک به سه برابر حد مجاز که زنگ خطری جدی برای سلامت شهروندان به شمار می‌رود.

به گفته متخصصان سلامت، این ذرات به عمق ریه نفوذ کرده و می‌توانند سیستم تنفسی، قلب و حتی مغز را درگیر کنند؛ موضوعی که پیامدهای آن، فراتر از یک مسئله زیست‌محیطی و به یک چالش جدی سلامت عمومی تبدیل شده است

محیط زیست، محور مدیریت استان یزد

یزد با اقلیم خشک، رطوبت پایین و غبار زمینه‌ای طبیعی، ظرفیت آماده‌ای برای پذیرش آلاینده‌ها دارد، کارشناسان محیط زیست معتقدند در چنین شرایطی، حتی آلودگی‌های نزدیک به حد استاندارد نیز در صورت تجمع، می‌تواند به بحران تبدیل شود.

با وجود آنکه حدود ۱۱.۵ درصد از مساحت استان در قالب مناطق حفاظت‌شده و اکوسیستم‌های طبیعی تعریف شده، فشار فعالیت‌های صنعتی و معدنی، همین ذخایر محدود را نیز در معرض تهدید قرار داده است.

در عین حال، طی سال‌های اخیر و به‌ویژه در سالجاری مجموعه‌ای از اقدامات کنترلی، سیاست‌گذاری‌های جدید و مصوبات بی‌سابقه در حوزه محیط زیست استان به اجرا درآمده که نشان می‌دهد رویکرد تصمیم‌گیران نسبت به گذشته تغییر کرده و مسئله محیط زیست به یکی از محورهای اصلی مدیریت استان تبدیل شده است؛ هرچند کارشناسان تأکید دارند که این اقدامات، اگرچه ضروری و امیدوارکننده است، اما برای جبران آسیب‌های انباشته‌شده، به استمرار، زمان و همراهی همه بخش‌ها نیاز دارد.

نگاه دولت: محیط زیست، مانع توسعه نیست

معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست چندی پیش در سفر به یزد گفت: محیط زیست مانع توسعه نیست، بلکه محور توسعه پایدار است.

شینا انصاری افزود: سال‌ها بی‌توجهی به ظرفیت‌های محیط زیستی، در کنار تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های پیاپی، شرایط کنونی را رقم زده و بازگشت به الگوهای بومی و سازگار با اقلیم، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست هم در سفر به یزد گفت: یزد زمانی الگوی همزیستی با طبیعت بود، اما امروز به نقطه‌ای رسیده که ظرفیت پذیرش آلاینده‌هایش تقریباً تکمیل شده است.

حمید ظهرابی تأکید کرد: در محیط‌های بیابانی، پدیده وارونگی دما و سکون هوا باعث تجمع آلاینده‌ها می‌شود و ذرات معلق به خطرناک‌ترین شکل خود بروز می‌کنند.

به گفته وی این وضعیت زنگ خطری است که اگر جدی گرفته نشود، تبعات آن تنها محدود به محیط زیست نخواهد ماند.

یزد نمی‌تواند محل استقرار بی‌رویه صنایع آلاینده باشد

در واکنش به این شرایط، برنامه «یزد پایدار» به‌عنوان رویکرد اصلی در استان از سوی استاندار یزد تعریف شده است.

استاندار یزد هم افزود: بر اساس برنامه دولت چهاردهم، برنامه‌ای تحت عنوان «یزد پایدار» تدوین و به همه دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شده است.

محمدرضا بابایی افزود: بر اساس این برنامه، صدور مجوز صنایع جدید به ویژه صنایع آب‌بر و آلاینده ممنوع شده و صنایع موجود تا حد امکان کنترل و هدایت شده‌اند. این اقدامات نه شعار، بلکه وظیفه مسئولان برای حفظ سلامت مردم است.

وی تصریح کرد:توسعه‌ای که سلامت مردم و محیط زیست را نادیده بگیرد، در واقع پیشرفت محسوب نمی‌شود.

وی افزود: این مسیر، گام به گام طی می‌شود و انتظار داریم آثار بلندمدت آن حتی پس از پایان دولت جاری نیز ادامه یابد. یزد نمی‌تواند محل استقرار بی‌رویه صنایع آلاینده باشد و حفاظت از محیط زیست و منابع آبی اولویت اصلی است.

استاندار یزد افزود: پیام فعالان محیط زیست پیام ماست و ما در کنار هم برای حفظ سلامت مردم و محیط زیست حرکت می‌کنیم. سلامت مردم و محیط زیست اولویت اصلی برنامه‌های استان است.

وی تصریح کرد: رشد اقتصادی، حفاظت از محیط زیست و مسئولیت اجتماعی باید هم‌زمان دیده شوند.

بحرانی ۲۰ ساله با نسخه فوری جواب نمی‌دهد

مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با تأکید بر ماهیت تدریجی بحران‌ها گفت: مشکلات زیست‌محیطی استان طی دو دهه شکل گرفته و نمی‌توان انتظار داشت در بازه‌ای کوتاه برطرف شود.

حسن اکبری در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: تمرکز بیش از ۸۰ درصد صنایع در دشت یزد–اردکان، اثرات تجمعی آلاینده‌ها را تشدید کرده و اصلاح این وضعیت نیازمند زمان، استمرار سیاست‌ها و همراهی همه دستگاه‌هاست.

وارونگی هوا و صنایع آلاینده؛ عوامل ماندگاری آلودگی در یزد است

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست یزد با اشاره به نقش هم‌زمان وارونگی هوا ( شرایط جوی پایدار ) و فعالیت صنایع آلاینده در آلودگی محیط شهری گفت: این ۲ عامل باعث حبس و ماندگاری آلودگی هوا در استان شده است.

وی با تشریح دلایل اصلی این وضعیت اظهار داشت: در محور مهریز–عقدا بیش از ۱۰۰ واحد کاشی و سرامیک، ۳۸ واحد فولادی، بیش از ۱۴۰ کوره آجرپزی، ۵۸ واحد آسفالت و شن ماسه، واحدهای صنعتی بزرگ متفرقه از جمله کارخانه سیمان و شیشه، ۱۹ نیروگاه با سوخت غیرتجدیدپذیر و ۲۵ شهرک و ناحیه صنعتی تقریباً پر از صنایع مختلف مستقر که بخش قابل توجهی از آن‌ها ماهیتاً آلاینده هستند.

وی اضافه کرد: بنابراین وقتی با چنین حجم بالایی از استقرار صنعت، آن هم غالباً صنایعی که در فرآیند تولید خود خردایش با سنگ‌شکن و کار با مواد معدنی دارند و این مواد ترکیب ، خرد، حمل‌ونقل ، سرند و دانه‌بندی و گاها پخته می‌شوند، انواع آلودگی‌ها از جمله ذرات معلق ریز به میزان عظیمی وارد هوا می‌شود

مصوبات بی‌سابقه و تقویت نیروهای پایش

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان یزد افزود: در این راستا، ۱۱ مصوبه از شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان در حوزه مسائل محیط‌زیست اخذ شده که عددی بی‌نظیر است، این شورا بالاترین مرجع تصمیم‌گیری استان است و مسائل محیط‌زیست این محور به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسائل استان بارها در آن مطرح شده است.

وی خاطرنشان کرد: یکی از این مصوبات، اضافه شدن ١٦ نفر نیروی پایش از طریق کارشناسان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی برای بازدیدهای شبانه در محور مهریز–عقدا است که پس از فراخوان، مصاحبه و آموزش، از حدود ۲ هفته قبل دوره آزمایشی آغاز شده و در حال نهایی شدن است.

هشدار دستگاه قضایی

در این میان، دستگاه قضایی نیز با لحنی صریح وارد میدان شده است و رییس کل دادگستری استان یزد در شورای پیشگیری از وقوع جرم تأکید کرد: برخورداری از محیط زندگی سالم و هوای پاک، اساسی‌ترین حق مردم است و هیچ خدمتی، بدون تضمین این حق، اثرگذار نخواهد بود.

غلامعلی طهماسبی هشدار می‌دهد که مدیران، توجیهی برای تسامح یا عدول از وظایف قانونی خود ندارند و مرزبندی‌های قانونی، ضامن سلامت عملکرد دستگاه‌هاست.

به گفته وی اگر محیط زندگی سالم نباشد، حتی توسعه اقتصادی نیز به ضد خود تبدیل خواهد شد.

اقتصاد، تولید و محیط زیست؛ سه ضلع یک معادله

رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان یزد نیز با نگاهی ساختاری‌تر، محیط زیست را ضامن تداوم تولید و حیات اقتصادی استان می‌داند.

مجید دهقانی‌زاده با اشاره به شکنندگی شدید محیط زیست یزد گفت: کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، پایه‌های اصلی حیات و تولید استان هستند و به‌درستی در برنامه «یزد پایدار» دیده شده‌اند.

آلودگی، دغدغه روزمره شهروندان

گفت‌وگو با شهروندان یزدی نشان می‌دهد که آلودگی هوا از یک دغدغه تخصصی، به مسئله‌ای ملموس در زندگی روزمره تبدیل شده است.

یکی از شهروندان ساکن اردکان بعنوان آلوده ترین شهر استان یزد گفت: روزهایی هست که از حضور فرزندانمان در بیرون از خانه ممانعت میکنیم چون هوا آلوده است.

حسین حسینی افزود: البته اقداماتی در این زمینه در حال انجام است که امیدواریم هوا از این آلوده تر نشود و شاهد روزهای سالم باشیم.

یک راننده تاکسی در شهر یزد نیز معتقد است: همه چیز شده صنعت؛ اما کسی حساب نکرده این همه کارخانه با هوای شهر چی کار می‌کند. توسعه خوبه، ولی نه به قیمت مریض شدن مردم.

دیگر شهروند یزدی گفت : یزد همیشه شهر زندگی با طبیعت بوده، الان انگار داریم از اون هویت فاصله می‌گیریم. اگر دیر بجنبیم، چیزی برای آیندگان نمی‌ماند.

وی از مسوولان که در راستای کنترل و جلوگیری از آلودگی هوا تلاش دارند قدردانی کرد و افزود: امیدواریم همه همه هوای پاک و سالمی استشمام کنیم.

آنچه امروز در یزد جریان دارد، تلاقی یک بحران انباشته با تلاشی تازه برای اصلاح مسیر است ، اصلاحی که دیر آغاز شده اما امیدوار کننده هست.

استان یزد یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر جمعیت دارد.

سبقت دخانیات از خوراکی ها در تورم سالانه منتهی به دی ماه

تماشاخانه

ببینید برای جنگ چه سلاح‌های عجیبی ساختند / از خواندن ذهن تا استفاده از گربه و کبوتر و ساخت بشقاب پرنده و سلاح‌های ماکروویوی

حجم مرده؟! آبی که تهرانی‌ها می‌نوشند / وضعیت آب، فراتر از بحران

فیلم های دیگر