بازگشایی مجموعه «چهلستون» اصفهان

درباره دیوارنگاره‌ای که در اتاق کوچک جنوبِ شرقیِ کاخ چهلستون اصفهان قرار دارد، حدس و گمان‌هایی در ارتباط با برخی آیین‌های در پیوند با آتش و از جمله چارشنبه‌سوری یا سده وجود دارد و از همین رو به اتاق چهارشنبه سوری شهره است اما با واکاوی در تاریخ صفویه و با واگشودن کتاب «قصص الخاقانی» اثر ولی قلی بیک شاملو مورخ شاه‌عباس دوم می‌توان ریشه آن را در آیین «ستی» دانست که شاه‌عباسِ دوم به میمنت پیروزی‌اش بر هندی‌ها فرمان داد که آن را با رنگ روغن نگارگری کنند.

به گزارش ایرنا، مصطفی هادی‌پور  اظهار داشت: پیش از این، برخی فضاهای مهم مجموعه از جمله اتاق منصوب یا شهره به چهارشنبه‌سوری، موزه سنگ و بخش‌هایی دیگر به دلایل نامشخص بسته و غیرقابل بازدید بود که با برنامه‌ریزی انجام‌شده، این فضاها بازگشایی و در دسترس عموم قرار گرفت.

وی ادامه داد: هم‌زمان با فعال‌سازی کامل مجموعه، اقدامات متعددی در حوزه باغ‌سازی، بهبود شرایط مرمتی، ساماندهی رطوبت و نم‌زدگی فضاهای داخلی، همچنین ساماندهی رواق‌ها و موزه سنگ در حال انجام است.

هادی پور همچنین از نمایش برخی اشیای تاریخی در قالب رویکرد «شی محور» خبر داد و گفت: یک توپ تاریخی متعلق به دوره صفوی که پیش‌تر در انبارهای مجموعه نگهداری می‌شد، پس از ساماندهی در معرض دید عموم قرار گرفته و هم‌اکنون قابل بازدید است.

مدیر پایگاه جهانی کاخ‌موزه چهل‌ستون تأکید کرد: تمرکز بر معرفی اشیای تاریخی، فعال‌سازی فضاهای موزه‌ای و پویایی مجموعه می‌تواند نقش مؤثری در رونق گردشگری فرهنگی و تاریخی اصفهان ایفا کند.

ویژگی مهم کاخ موزه چهلستون

کاخ موزه چهلستون در دوره صفوی (قرن یازدهم هجری قمری) در اصفهان بنا نهاده شد؛ ویژگی مهم این عمارت، وجود نقاشی های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی «رضا عباسی» است که به سبک مینیاتور ایرانی، دیوار تالارهای کاخ را تزیین کرده است.

شاملو مورخ شاه عباس در «قصص الخاقانی» در هنگامه نقل محاصره قندهار به‌وسیله‌ نیروهای ایرانی، گزارش‌ می‌دهد که پس از بیست روز از محاصره، یکی از درباریان امپراتوری گورکانی به نام مطروداس که جزو محاصره‌شدگان بود درگذشت. هم‌سر وفادارش که از این رویداد سخت غم‌دار بود تصمیم گرفت مطابق با آیین سَتی به‌خاطر معشوق‌اش در مراسم سوزاندن جنازه‌ی وی خود را در آتش بیاندازد.

هندی‌ها باور داشتند در مراسم سَتی شخصِ خودسوز هر سخنی که به زبان بیاورد به دلیل موقعیت آن صحیح و اگر نسبت به اتفاقِ رویدادی حرفی بزند چه‌بسا وقوع آن را حتمی می‌دانستند. از این‌رو، دولت‌خان شخصی را به‌سوی او گسیل داشت تا که بپرسد آیا امیدی به کمک و یاری امپراتور هندوستان برای نجات قندهار هست یا نه. آن زن پاسخ گفت: «مدد پادشاه جیو به شما نمی‌رسد و سپاه نصرت‌پناه قهرمان ایران‌زمین بعد از چهل روز قلعه را متصرف می‌شوند و از واقعات کلی که در بلاد هند روی خواهد نمود آن است که بعد از یازده سال، فتوری عظیم در هندوستان خواهد شد».

نقش پیروزی شاه‌عباسِ دوم بر هندی ها بر یکی از دیوارهای چهل ستون

شاملو در حین نقل گزارش‌های این رویداد ضمن این‌که آتش غیرت این زن را می‌ستاید و از استواری او در میان هندوان تمجید می‌کند، به‌گونه‌ای پیروزی سپاهِ ایرانی را نیز نوید می‌دهد. شاه‌عباسِ دوم به میمنت و فرخندگی پیروزی‌اش بر هندی‌ها فرمان داد که این رویداد حزن‌انگیز اما پیروزمندانه را بر یکی از دیوارهای گچی دیوار چهل‌ستون و با رنگ روغن نگارگری کنند.

این آیین در زمان صفویان بسیار مورد توجه شاعران پارسی‌گو بوده به‌گونه‌ای که محمدرضا نوعی خبوشانی در سده‌ی دهم هجری آیین سَتی هندی‌ها را در «مثنوی سود و گداز» به نظم درآورده و از آن چهار نسخه‌ی مصور در آن زمان تهیه شده است.

چرا قالیباف یکی از مناسب‌ترین گزینه‌ها برای مدیریت مذاکرات با آمریکاست؟

تماشاخانه

جتی که مثل موشک سقوط کرد؛ رؤیای دختری که در آسمان ناتمام ماند

پناهگاه زیرزمینی کرد علیا؛ راز شهری که زیر زمین پنهان شده است / ۲ هزار سال پیش با الهام از لانه مورچه‌ها ساخته شد

فیلم های دیگر