.png "عصر ایران")
۰۳ اسفند ۱۴۰۴
به روز شده در: ۰۳ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۷:۳۳
مهمترین سند جهان باستان درباره داریوش و ۹ محکوم به مرگ چه میگوید؟ 
درس بیست و یکم
کتابخوانی: «درختان و درختچههای زینتی (بازدانگان)»
از کاج مشهدی تا سرو شیراز: نردبانی از آسمان
در آیین میترا هفت سرو، دلالت بر هفت سیاره دارد که روح در سفر خود به سوی آسمان، از آنها می گذرد. قطعاً بلندی این درخت در تقدس آن تأثیر بهسزایی دارد. فرشتگان برای پایین آمدن از آسمان، به نردبانی نیاز دارند و یک درخت بلند بهخوبی می تواند این نقش را ایفا نماید. در نقوش سفالهای پیشاز تاریخ ایران، بهویژه در سایتهای باستانی تل باکون و تپه یحیی تصویر این درخت به فراوانی دیده می شود.
عصر ایران؛ جواد لگزیان - همزیستی زیبای انسان و درخت از دیرباز در سراسر ایران زمین جریان داشته است و انسان ایرانی از درخت سبزی و امید و تلاشی همیشگی آموخته است.
کتاب «درختان و درختچههای زینتی(بازدانگان)» دریچهای است به تاریخ و سیر زندگی درختان کهن چون کاج و سرو که از اهمیت بینظیر و فواید بیشمار این دوستان سبز زمین می گوید.
گیاهانی که به دلیل پیشینه کهن فسیلی به دوران پرمین یا ژوراسیک میرسند و در زمان اکنون هم به کار ساختن مناظری دلانگیز در باغ و بستان و خیابان می آیند و هم تسکین دردها و بیماریهای آدمیانند.
کتاب «درختان و درختچههای زینتی(بازدانگان)» در 9 فصل یک به یک سراغ بازدانگان رفته است و از تیرههای سیکادها تا تیره ژینکو، آروکاریا یا کاج مطبق، سرو، کاج، پودوکارپوس یا دارنهنج، سرخدار، دارتالاب یا تیره سرو مرداب، افدرا یا ارمک را مورد مطالعه قرار داده و در زمینه تاریخچه، خاستگاه و پراکنش؛ اهمیت و ارزش دارویی و خوراکی؛ شرایط آبوهوایی و نیازهای کشت و پرورش؛ ارزشهای زینتی و کاربرد در فضای سبز؛ ویژگیهای گیاهشناسی و نیازهای اکولوژیکی آنها بحث و بررسی کاملی کرده است.
در تعریف علمی بازدانگان می خوانیم که این گیاهان تولیدکننده بذر هستند اما تخمک (تخمکهای) آنها مانند نهاندانگان درون برچه قرار ندارد و تخمک بازدانگان روی یک ساختار فلسمانند (شاید شبیه به یک برگ) یا روی یک فلس یا مگاسپروفیل (مشابه یک شاخه) و یا روی جوانه انتهایی یک شاخه تشکیل می شود.
بازدانگان در مجموع ۱۰۲۶ گونه هستند و مخروطیان، شناختهشدهترین و از نظر اقتصادی مهمترین گروه از آنها هستند که حدود شصت درصد جنگلهای جهان را تشکیل می دهند و به طور عمده برای تولید چوب نرم، خمیر کاغذ و کاغذ به کار می روند.
از آنجاکه در بیشتر بازدانگان شکل برگها سوزنی است، به این گروه گیاهی سوزنیبرگان نیز می گویند. مطالعات اخیر توانمندیهای این گروه گیاهی را برای کاربرد علیه برخی از قارچها نشان داده است. به همین دلیل این گروه گیاهی، اهمیت زیادی از دیدگاه دارویی یافته است.
در ایران سوزنیبرگان به صورت درخت و درختچه سهم عمدهای از جنگل را به ویژه در شمال کشور به خود اختصاص می دهند؛ در فضای سبز کشور هم سوزنیبرگانی مثل کاج مشهدی و سرو شیراز در بخشهای زیادی از فضای سبز کشور دیده می شود. وجود این گونهها در بخش زیادی از فضای سبزکشور، نشاندهنده اقلیمپذیری این گیاهان می باشد.
در فرازی از کتاب کاج الدار یا کاج مشهدی از گونههای کمیاب گیاهی معرفی شده است که فقط انحصاری محدوده جغرافیایی معینی در جنوب کوههای قفقاز می باشد.
کاج مشهدی به همراه هر دو شکل آن یعنی کلهقندی و توپی در حال حاضر با بذر تولید می شوند و در بسیاری از مناطق کشورمان برای ایجاد جلوههای گوناگون فضای سبز و همچنین به عنوان بادشکن و سایر اهداف کشت می شود. فرمهای کلهقندی و توپی با توجه به اینکه تاج فشردهتری دارند و هرسپذیر می باشند، برای تندیسسازی و پرچینها هم بسیار مفید هستند.
افزونبراین، آزمایش ویژگیهای چوب آن نشان می دهد برای خمیر کاغذ، سوخت و ساختن وسایل چوبی مناسب است. ایران، روسیه، افغانستان و پاکستان کشورهای عمده پرورش این کاج در دنیا هستند.
درباره سرو هم در کتاب می خوانیم که از میان درختان همیشهسبز، درخت سرو از دیرباز درختی مقدس بوده است. این درخت همراه با درخت کاج، از مهمترین نمادهای بیمرگی و جاودانگی هستند و دلیل آن چیزی نیست جز همیشهسبزبودن آنها.
در آیین میترا هفت سرو، دلالت بر هفت سیاره دارد که روح در سفر خود به سوی آسمان، از آنها می گذرد. قطعاً بلندی این درخت در تقدس آن تأثیر به سزایی دارد. فرشتگان برای پایین آمدن از آسمان، به نردبانی نیاز دارند و یک درخت بلند به خوبی می تواند این نقش را ایفا نماید. در نقوش سفالهای پیشاز تاریخ ایران، به ویژه در سایتهای باستانی تل باکون و تپه یحیی تصویر این درخت به فراوانی دیده می شود.
در ادامه کتاب از سرو کاشمر، سرو فریومد و سرو ابرکوه با عمری چندهزارساله یاد می کند که درختی همراه و سازگار با اقلیم بیابانی است که سوز گرما و سختی سرما، و جریان شدید بادهای داغ و طوفانهای سخت بدان گزندی نمی رساند.
واریته سرو شیراز نیز به صورت کاشتهشده و اهلی، در ایران پیشینهای طولانی دارد و درختان کهن سال ۲۰۰ تا ۴۰۰ ساله آن در اکثر جاهای ایران به ویژه در شیراز به فراوانی دیده میشود.
خبر خوب کتاب اینکه در سالهای اخیر تمایل برای کاربرد سوزنیبرگان پیوندی در فضای سبز خانگی، ادارهها و فضای سبز عمومی افزایش یافته است و تلاشهایی برای ایجاد فرمها و شکلهای زیبا در بین پرورشدهندگان و فروشندگان ایرانی صورت گرفته است.
برخی از پرورشدهندگان و فروشندگان سوزنیبرگان، گیاهان پیوندی زیبایی را با پیوند فرمهای خزنده، نیمهخزنده، مجنون و آبشاری ارس یا سرو کوهی روی پایههای سرو شیراز و سرو زربین تولید می کنند و این گیاهان پیوندی به ویژه فرمهای مجنون با استقبال بینظیری هم روبرو شده و علاقهمندان بسیاری دارند.
کتاب «درختان و درختچههای زینتی(بازدانگان)» تالیف همایون فرهمند (استادیار بخش علوم باغبانی دانشگاه شهید باهنر کرمان) را انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد در صفحه و با قیمت ۲۹۵۰۰۰ تومان رهسپار بازار کتاب کرده است.
لینک کوتاه: کپی لینک
سامانه بارشی جدید از فردا به کشور وارد میشود آیلین گو پرافتخارترین اسکیباز تاریخ المپیک زمستانی شد هشدار زرد رنگ هواشناسی برای تهران حراج خودروی ایمنی جنجالی فرمول یک؛ آستون مارتینِ فینال ابوظبی به فروش میرسد ۲ فوتی در پی ریزش آوار در زنجان افشاگری پیشکسوت استقلال از دیکتاتوری ساپینتو و نابودی بازیکنان واکنش کانون کارگردانان به اظهارات مدیرعامل فارابی خانهتکانی در انتظار پرسپولیس؛ بازیکنان مسن در لیست خروج؟ سهراب بختیاریزاده سرمربی استقلال شد؛ ابقای وریا غفوری معاون دانشگاه تهران: ۵ دانشجوی بازداشتی آزاد شدند پیام رئیس جمهور برزیل به ترامپ: جنگ سرد جدید نمیخواهیم انهدام باند سارقان مسلح جادهای و احشام در لرستان/ کشف ۲۲ فقره سرقت و هلاکت سرکرده باند انتشار تصویری از شلیک نیروهای یمن به بالگرد نظامی آمریکا «غنی سازی نمادین»، کلید توافق تهران و ترامپ نماینده خانه سینما: هفت سینماگر بازداشتی آزاد شدند / ۵ هنرمند هنوز در زندان