روزنامه اطلاعات: در جنگ اخیر متوجه شدیم که نباید اقتصاد ایران را با صنایع بزرگ اداره کرد/ ساختارهای کوچک آسیب کمتری می بینند

روزنامه اطلاعات نوشت: از قدیم گفته‌اند:«آدم عاقل همه تخم مرغ‌های خود را داخل یک‌سبد نمی‌گذارد». این ضرب‌المثل بیانگر استراتژی مدیریت بحران در فضای پُرریسک و بی‌ثبات است. در چنین محیطی باید منابع و ذخایر بطور مساوی میان حوزه‌های کوچک و پراکنده توزیع شود تا در صورت لطمه به یک حوزه، سایر منابع نقش پشتیبان و تأمین‌کننده را ایفا کنند.

جنگ اخیر و لطماتی که دشمن به زیرساخت‌های صنعتی کشور وارد کرد، نشان داد استراتژی «اقتصادِ تک یا چند محصولی» برای محیط پُرریسک کسب و کار ایران مناسب نیست.

وابستگی به صنایع نفتی، پتروشیمی و فلزی بزرگ مقیاس باعث می شود تا هنگام بروز یک‌بحران، کل زنجیره‌های پایین دستی دچار شوک و تزلزل شوند و قادر به ادامه حیات نباشند. در حالی که اقتصاد مبتنی بر صنایع کوچک و متوسط به دلیل پراکندگی اجزا، کمتر آسیب پذیر است.    

امروزه متفکران اقتصادی معتقدند در مناطقی که جنگ‌ها، تحریم‌ها، شوک‌ها و بی‌ثباتی ژئوپولیتیک یک پدیده دائمی است، باید به سمت الگوهای تاب آور و ضد ضربه حرکت کرد. چنین سیستم‌هایی عموماً از اجزای کوچک و پراکنده‌ای تشکیل شده‌اند که نه ‌تنها از شوک‌ها آسیب نمی‌بینند، بلکه قادرند از بی‌نظمی، نوسان و بحران سود هم کسب ‌کنند.

اقتصاد متکی به منابع محدود و متمرکز هنگام بروز بحران به سرعت آسیب می‌بیند و توانایی تأمین و توزیع خود را از دست می‌دهد. چنین سیستمی به دلیل مقیاس بزرگ بنگاه‌های تولیدی که معمولاً تجربه آزمون و خطا در گذشته را نداشته‌اند، با شوک‌های ناگهانی از هم می‌پاشد. ولی سیستم‌های اقتصادی دارای اجزای کوچکتر و پراکنده، منابع خود را در گزینه‌های متنوع  توزیع می‌کنند تا از ریسک کمتری برخوردار شوند. این ترکیب باعث می‌شود کل سیستم در برابر زیان‌های بزرگ محافظت شود و امکان بهره‌برداری از فرصت‌های باقیمانده را داشته باشد.

اقتصاد ایران تاکنون چنین راهبردی نداشته و مبتنی بر بنگاه‌های بزرگ، منابع متمرکز و قوانین غیره‌ منعطف بوده است. همین ساختار کُهنه و سخت امکان مدیریت بحران‌های بزرگ را زایل کرده و بهره‌مندی از سایر فرصت‌های توسعه در کشور را ناکام گذاشته است.

صنعتی که از تخریب چند مجتمع بزرگ نفتی، پتروشیمی و فولادی ماتم می‌گیرد، حمل و نقلی که از حمله هوایی به معدودی فرودگاه و یکی دو پُل ریلی دچار بحران می‌شود و نظام بانکی که با اعمال تحریم‌های بین‌المللی، قدرت حفظ ارزش پول ملی را از دست می‌دهد، همگی زاییده سیستم اقتصادی متمرکز و غیرمنعطف هستند.       

 بزرگی بیش از حد بنگاه‌ها و اتکا به منابع متمرکز، یقیناً برای بدنه اقتصادی کشور ضعف و شکنندگی ایجاد می‌کند. مقررات پیچیده در ساختارهای اداری سنگین و فرآیندهای غیرشفاف، کل نظام اقتصادی را کُند و آسیب‌پذیر خواهد کرد که در مواجهه با بحران‌های آینده توانایی مقاومت نخواهد داشت.

بنابراین در معماری اقتصاد پساجنگ باید به سمت ایجاد ساختارهای کوچک، متنوع و پراکنده با قوانین ساده، شفاف و قابل پیش‌بینی حرکت کنیم تا اقتصادی چابک و تاب آور داشته باشیم.

اجرای این راهبرد، منوط به باور ضربه‌پذیری اقتصاد فعلی و دست کشیدن از تفکرات مدیریتی قبلی است. حتی در این حوزه نیز به «تنوع و تکثر» نیاز داریم تا در مقابل بحران‌ها و شوک‌های بعدی پایدار باشیم.

وعده درآمدهای نجومی، ترفند تازه کلاهبرداران/ هشدار پلیس در خصوص آگهی‌های جعلی استخدام

بیشتر بخوانید:

تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران

صدر مجوز فروش و تهاتر املاک دولتی آسیب دیده از جنگ

تماشاخانه

اشراف‌زاده ساسانی ؛ مومیایی ایرانی / دفن شده در نمک پس از ۱۸۰۰ سال

وقتی اشکانیان ایران را پس گرفتند؛ زمانی که رومی‌ها با تحمیل یک معاهده به سلوکیان سلاح قدرتمندشان را بدست آوردند

فیلم های دیگر