عصر ایران - طب جایگزین به درمانهایی گفته میشود که به جای روشهای رایج و مرسوم پزشکی استفاده میشوند. بعضیها هم از اصطلاح طب مکمل یا طب تلفیقی برای این روشها استفاده میکنند.
بر اساس گزارشها، بیش از نیمی از بزرگسالان در آمریکا دستکم از یکی از روشهای طب جایگزین استفاده میکنند. اما دقیقاً چه درمانهایی در این گروه قرار میگیرند؟ پاسخ این سؤال با گذشت زمان تغییر میکند، چون برخی از این روشها پس از بررسیهای علمی، وارد درمانهای رایج پزشکی میشوند.
در ادامه، نگاهی ساده و روشن به چند روش شناختهشده طب جایگزین و مزایا و خطرهای احتمالی آنها داریم.
طب سوزنی یکی از روشهای سنتی پزشکی چین است که در آن از سوزن برای تحریک نقاط خاصی از بدن استفاده میشود. فردی که این کار را انجام میدهد، یعنی متخصص طب سوزنی، سوزنهای نازک و استریل را در نقاط مشخصی از پوست وارد میکند.
هدف این روش، کمک به فعال شدن فرآیند طبیعی ترمیم بدن است. پژوهشها نشان دادهاند که طب سوزنی میتواند در درمان برخی مشکلات مؤثر باشد، از جمله:
کایروپراکتیک بر ساختار بدن، بهویژه ستون فقرات، و عملکرد آن تمرکز دارد. فرد متخصص در این حوزه که کایروپراکتور نام دارد، با روشهای مختلف ستون فقرات یا بخشهای دیگر بدن را تنظیم میکند تا در وضعیت درست قرار بگیرند.
هدف از این درمان، کاهش درد، بهبود عملکرد بدن و کمک به ترمیم طبیعی است.
بخش زیادی از تحقیقات درباره کایروپراکتیک روی درد پایین کمر انجام شده، اما مطالعات نشان میدهد این روش ممکن است برای مشکلات دیگری هم مفید باشد، از جمله:

این دسته از درمانها بر این باور استوارند که اطراف و درون بدن، میدانهای انرژی وجود دارد. برخی از رایجترین روشها در این گروه عبارتاند از:
در این روش از میدانهای مغناطیسی یا الکتریکی برای درمان برخی مشکلات عضلانیاسکلتی استفاده میشود. برخی پژوهشها نشان دادهاند که این روش ممکن است برای آرتروز و دیگر انواع درد مفید باشد. حتی در بعضی مطالعات دیده شده که شاید به ترمیم سریعتر شکستگیها کمک کند.
البته این روش برای همه مناسب نیست و در برخی شرایط باید با احتیاط از آن استفاده کرد؛ مثل:
در ریکی، درمانگر باور دارد که میتواند از انرژی طبیعی بدن برای سرعتدادن به روند بهبود استفاده کند. در این روش، دستها یا بالای بدن فرد نگه داشته میشوند یا بهآرامی روی پوست قرار میگیرند.
هدف این است که انرژی از طریق دستها به بدن منتقل شود و به بهبود کمک کند. با این حال، شواهد علمی بسیار کمی وجود دارد که نشان دهد این روش واقعاً مؤثر است.
در لمس درمانی، درمانگر با استفاده از انرژی درمانی خود تلاش میکند عدم تعادل موجود در میدان انرژی بدن را شناسایی و اصلاح کند. برخلاف ریکی، در این روش تماسی با بدن انجام نمیشود و درمانگر فقط دستهای خود را بالای بدن حرکت میدهد.
تحقیقات نشان دادهاند که لمس درمانی ممکن است اضطراب را در بیماران مبتلا به سرطان کاهش دهد و حس آرامش و بهزیستی را افزایش دهد. اما هنوز مشخص نیست که برای مشکلات دیگر هم همین اندازه مؤثر باشد یا نه.
در طب گیاهی از بخشهای مختلف گیاه، مانند ریشه، برگ، توت یا گل برای کمک به درمان بدن استفاده میشود.
سازمان جهانی بهداشت تخمین میزند که حدود ۸۰ درصد مردم جهان از نوعی داروی گیاهی استفاده میکنند. برخی مطالعات نشان دادهاند که بعضی گیاهان میتوانند در درمان مشکلاتی مانند:
مؤثر باشند.
با این حال، مشکل اینجاست که بسیاری از مکملهای گیاهی بدون آنکه ثابت شده باشد ایمن یا مؤثر هستند، در بازار عرضه میشوند. اگر قصد استفاده از آنها را دارید، بهتر است حتماً با پزشک مشورت کنید.
آیورودا یکی از قدیمیترین نظامهای درمانی جهان است. این روش بیش از ۳۰۰۰ سال پیش در هند شکل گرفت و هنوز هم در این کشور بهطور گسترده استفاده میشود.
طرفداران آیورودا برای درمان بیماریها از گیاهان دارویی، رژیمهای غذایی خاص و روشهای ویژه استفاده میکنند. اما برخی محصولات آیورودایی میتوانند خطرناک هم باشند. پژوهشگران در بعضی از این محصولات، مواد سمی یا فلزات سنگین مانند سرب پیدا کردهاند.
از سوی دیگر، هنوز پژوهشها و کارآزماییهای بالینی کافی برای اثبات اثربخشی آیورودا وجود ندارد.
طب جایگزین مجموعهای از روشهای درمانی متفاوت از پزشکی رایج است که برخی از آنها ممکن است مفید باشند و برخی دیگر هنوز شواهد علمی کافی ندارند. بهترین کار این است که پیش از استفاده از هر روش، مخصوصاً در صورت داشتن بیماری زمینهای، با پزشک مشورت شود.
منبع: webmd