در کنگره آمریکا طرحی مطرح شده که در صورت تصویب میتواند همکاریهای پژوهشی میان دانشمندان آمریکایی و چینی را بهطور گسترده محدود یا متوقف کند.
به گزارش ایسنا به نقل از ساینس، وقتی «جیانگ یانگ»، پژوهشگر سرطان، پس از ۱۵ سال کار در دانشگاههای برجسته ایالات متحده، در سال ۲۰۱۹ به مرکز سرطان دانشگاه «سان یات سن» چین پیوست، همکاریهای خود را با برخی از همکاران سابقش حفظ کرد. اما همه این همکاریها بر اساس طرحی که این ماه در کنگره ایالات متحده ارائه شده، ممنوع خواهد بود.
این اقدام که قانون «حفاظت از نوآوری و تحقیقات در برابر دشمنان» (SIRA) نام دارد، استفاده از بودجههای فدرال را برای دانشمندان آمریکایی ممنوع میکند تا هیچ همکاری پژوهشی را با دانشمندان چینی مرتبط با نهادهای چینی که در یکی از چند فهرست سیاه دولت آمریکا قرار دارند، آغاز نکنند، از آن حمایت نکنند یا آن را انجام ندهند. تعریف کلی این لایحه از «همکاری» شامل نویسندگی مشترک، اشتراکگذاری دادهها، انتقال مواد و هرگونه نظارت مشترک بر دانشجویان است.
فهرستهای سیاه نیز گسترده است. این فهرست شامل هر دانشگاه، آزمایشگاه و بیمارستانی میشود که بخشی از «راهبرد ادغام نظامی-غیرنظامی» آن کشور برای تقویت جایگاهش به عنوان یک ابرقدرت علمی و فناوری تلقی شود.
سرنوشت این لایحه مشخص نیست؛ چراکه این کنگره با حجم زیادی از موضوعات روبهرو است و کارنامه بدی در تصویب قوانین دارد. با این حال جامعه پژوهشی همچنان از مطرح شدن آن نگران است. «کارولین واگنر» متخصص سیاست علم در دانشگاه ایالتی اوهایو گمانهزنی میکند که «این بیشتر تلاشی برای ارعاب دانشگاهها» است تا هرگونه همکاری موجود را کنار بگذارند و از همکاریهای جدید جلوگیری کنند.
قانون SIRA جدیدترین تلاش محافظهکاران برای توقف کامل تعاملات پژوهشی با چین است؛ با این استدلال که این همکاریها تهدیدی فوری برای امنیت ملی آمریکا محسوب میشوند. جان مولنار (نماینده جمهوریخواه از میشیگان) که از حامیان این طرح و رئیس کمیته منتخب مجلس نمایندگان درباره حزب کمونیست چین است، میگوید: «حزب کمونیست چین بهطور فعال از باز بودن فضای دانشگاهی، مشارکتهای پژوهشی و همکاریهای علمی برای بهدست آوردن فناوریهای حساس و تقویت توان نظامی خود سوءاستفاده میکند. وی افزود: حزب کمونیست چین نباید حتی یک دلار، مستقیم یا غیر مستقیم، از بودجه پژوهشی آمریکا دریافت کند. «جیم بنکس» (سناتور جمهوریخواه از ایندیانا) نیز که طرح مشابهی را در سنا ارائه کرده، این موضوع را تایید میکند.
منتقدان میگویند قطع کامل همکاریهای پژوهشی مشترک با چین، دانشمندان آمریکایی را از یک منبع مهم استعداد محروم میکند و روند پیشرفت علمی را کند میکند. «رو خانا» (Ro Khanna) (نماینده کالیفرنیا و عضو ارشد دموکرات در کمیته منتخب مجلس) در بیانیهای به مجله «ساینس» گفته: «ایالات متحده از طریق پرورش و جذب بهترین و درخشانترین ذهنها از داخل کشور و سراسر جهان به برتری فناورانه خود دست یافته است. قوانین بیش از حد گسترده ممکن است خطر دلسرد کردن پژوهشهای مشروع و غیرحساس را به همراه داشته باشد و در واقع به توانایی ما در پیشی گرفتن از چین در نوآوری آسیب میرساند».
«یانگ» که قبل از بازگشت به زادگاهش چین در سال ۲۰۱۹، در دانشگاه ویسکانسین، دانشگاه استنفورد و مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ آموزش دیده است، با این نظر موافق است. او میگوید: «از اینکه فرصت همکاری با دوستان و مربیانم را از دست دادهام، ناراحتم و همچنین از اینکه این اتفاق میتواند برای مردم عادی چه معنایی داشته باشد، احساس بدی دارم. توقف تحقیقات مشترک سرطان (بین ایالات متحده و چین) میتواند آخرین امید آنها برای درمانهای جدید علیه چنین بیماری کشندهای را از بین ببرد.»
حتی اگر این لایحه تصویب نشود، کنگره میتواند متن آن را در قوانین دیگری که شانس بیشتری برای تصویب دارند، مانند راهنمای سیاست سالانه برای وزارت دفاع یا لایحه بودجه، بگنجاند. (مولنار پیشتر تلاش کرده بود نسخه اولیه قانون SIRA را به لایحه دفاعی سال گذشته ضمیمه کند، اما موفق نشد.) سایر اقدامات علیه چین مانند محدودیت واردات خودروهای برقی، حمایت دو حزبی را به دست آوردهاند و حامیان علم نگرانند که ممنوعیت همکاریهای پژوهشی مشترک نیز به همان اندازه مورد حمایت گسترده قرار گیرد.
واگنر و دیگر مدافعان تحقیق امیدوارند که لایحه مولنار رد شود و دموکراتها، در صورتی که در انتخابات میاندورهای نوامبر اکثریت را در یک یا هر دو مجلس کنگره به دست آورند، رویکردی هدفمندتر را برای حفاظت از منافع ایالات متحده پیشنهاد دهند. او این رویکرد ترجیحی خود را «گشودگی هوشمند» مینامد؛ رویکردی که بهطور شفاف میان همکاریهای مناسب و همکاریهای نامناسب تمایز قائل میشود.
واگنر میگوید: «من فکر میکنم جامعه از امنیت تحقیقات حمایت میکند. اما آنها نمیدانند در چه زمینههایی میتوانند کار کنند و دقیقاً چه چیزی مجاز است. چیزی که آنها از واشنگتن میخواهند، شفافیت است.»
یانگ معتقد است که احساسات ضد چینی که محرک این لایحه است، همین حالا هم به علم آمریکا آسیب زده است. او میگوید: «با اینکه هنوز بسیاری از افراد فکر میکنند دانشگاههای آمریکا بهترینهای جهان هستند، اما بسیاری از دانشجویان چینی دیگر تمایلی ندارند برای دوره پسادکتری به آمریکا بروند.» او ادامه میدهد: «فضای کلی در حال تغییر است و گرایش به همکاری با کشورهای دیگر در حال افزایش است».