دو حدس درباره حملات اخیر : تخریب زودهنگام توافق یا محک قبل از امضا؟

حدس اول: تخریب توافق

توافق ایران و آمریکا، کابوس همیشگی اسرائیل بوده است؛ این، از واقعیت های مسلّم امروز در روابط بین الملل است.

وقتی اسرائیل بر خلاف توافق آتش بس به جنوب بیروت حمله کرد، می دانست که دارد از خط قرمز اعلام شده ایران عبور می کند.
در ابتدای جنگ 40 روزه، حزب الله لبنان، برغم آسیب هایی که در ماه های قبل خورده بود، برای حمایت از ایران وارد کارزار شد و جبهه شمال اسرائیل را فعال کرد. از این رو، وقتی آتش بس بین ایران و آمریکا و اسرائیل اعلام شد، تهران تصریح کرد که این آتش بش باید شامل لبنان هم بشود.

در روزهای اخیر اما حجم حملات اسرائیل به لبنان بسیار بالا بود، به طوری که صدای ترامپ هم در آمد و گفت که از نتانیاهو خواسته است به بیروت حمله نکند.

ایران هم اعلام کرد که حمله به متحدانش در بیروت را تحمل نخواهد کرد و چنانچه اسرائیل چنان اقدامی بکند، با حملات موشکی بدان پاسخ خواهد داد.

بنابراین اسرائیل می دانست که حمله به بیروت، پاسخ موشکی ایران را در پی خواهد داشت. تل آویو این را هم می دانست که ایران و آمریکا در آستانه توافق اند و باید کاری برای تخریب زودهنگام توافق می کرد. بنابراین، حمله به بیروت، قبل از آن که حمله به پایتخت لبنان باشد، حمله به توافقی بود که در آستانه اعلام قرار داشت.

حدس دوم: محک ایران

ترامپ به دلایل مختلف، نیازمند توافق با ایران است ولی می خواهد کمترین امتیاز را بدهد و بیشترین را بگیرد. بنابراین در آستانه توافق، خواسته است برای آخرین بار قبل از امضا، ایران را محک بزند که آیا می شود این دم آخری، بازی را به سمتی برد که کفه امتیازات به سمت خودش سنگینی کند؟
بر اساس این گمان، حمله اسرائیل به لبنان، اقدامی خودسرانه از سوی اسرائیل برای هوا کردن توافق نبود، بلکه عملیاتی هماهنگ شده بین آمریکا و اسرائیل تا واکنش ایران را بسنجند:
- اگر ایران منفعلانه برخورد کند و برغم این که تهدید کرده بود "اگر بیروت را بزنید، اسرائیل را می زنیم"، کاری نکند، معنایش این است که در موضع ضعف است و می توان بازی مذاکره را برای گرفتن امتیازات بیشتر ادامه داد.

- ولی اگر ایران پاسخ سریع و قاطع دهد، بدین معناست که هم توان نظامی و هم اراده سیاسی و اجماع درونی اش پابرجاست و لذا نمی توان روی اخذ امتیازات بیشتر، حساب باز کرد.

در واقع، پاسخ موشکی ایران، بیش از آن که اقدامی نظامی باشد، یک پاسخ سیاسی معنا دار بود بدین مضمون که "اراده جنگ در ایران همچنان مستحکم است" و اگر آمریکا دنبال خروج از جنگ است، نباید تصور کند که با اقدامات جنگی، می تواند اراده سیاسی اش را تحمیل کند.

حال باید منتظر ماند و دید، دنباله اتفاقات چیست و کدام یک از حدس های اول یا دوم مقرون به واقع بوده و یا گزاره دیگری، واقعیت را نمایندگی می کند.