دبیرستان فیروز بهرام/ از احمد شاملو تا مقام امنیتی ساواک

عصر ایران ؛ علی نجومی ــ از دیرباز گفته اند داغ فرزند سردی نگیرد اما شاید باید به قول توران خانم میرهادی غم های بزرگ را به کارهای بزرگ تبدیل کرد. تا شاید با دیدن نتایج مثبت کاربزرگ کمی درد از دست دادن عزیز رفته التیام یابد و دعای خیر بهره مندان باعث آرامش روح و آمرزیده شدن گناه های آن پرنده پر زده شود.

این ها را نوشتم تا شما را ببرم به دی ماه سال 1294 و در بحبوحه اوایل جنگ بین الملل اول.

فیروز بهرام بیکاجی که جوان 20 ساله ای بود و در انگلستان تحصیل می کرد هنگام بازگشت از انگلستان برای دیدار از سرزمین مادری اش هندوستان، کشتی اش در دریای مدیترانه در پی اصابت یک اژدر از یک زیردریایی آلمانی، غرق و فیروز هم جوانمرگ می شود. این فیروز خان پسر بهرام جی بیکاجی بود که  از زرتشتی های ثروتمند و شناخته شده هندوستان بود.

بهرام جی سال ها بعد از مرگ فرزند عزیزش تصمیم می گیرد دبیرستانی در خور و مناسب برای زرتشتی های تهران بسازد و چون در آن زمان تعداد زیادی دبیرستان دخترانه در تهران نبود، بهرام جی نیتش را بر ساختن دبیرستانی دخترانه قرار داد. باید اضافه کنم که اولین دبیرستان دخترانه ایران با نام ناموس در ایران تاسیس شد که طوبی خانم آزموده بانی آن بود.

اما با توجه به آن که او در هندوستان زندگی می کرد قصد و نیت خودش را با ارباب کیخسرو شاهرخ که نماینده ادوار زرتشتیان در مجلس شورای ملی بود در میان گذاشت ارباب کیخسرو هم که سابقه نظارت بر ساختن کتابخانه مجلس را داشت و دستی پر دهش در انجام امور خیر داشت درخواست هم کیش خود را زمین نیانداخت و مدرسه را در کمتر از یک سال تحویل داد. البته در این میان اردشير کيامنش که از زرتشتیان نیکوکار بود هم نقش بسزایی در ساختن مدرسه و انجام پروژه داشت.

لازم به ذکر است که این مدرسه از همان ابتدا شاگردان غیر زرتشتی هم داشت و در تقاطع خیابان های میرزا کوچک خان (استالین سابق) و جمهوری اسلامی قرار دارد.

معمار بنا هم  جعفر خان معمار باشی اهل کاشان جان بود که چنین بنایی را در این مدت کم تحویل داد که چشم نوازی اش عابران را به ایستادن و حظ بصر بردن دعوت می کند.

خصوصیات معماری بنا

فرم بناهای دوره هخامنشی در نمای بیرونی ساختمان مشهود است که البته با معماری اروپایی سبک نئوکلاسیک هم ترکیب شد.گچ بری ها و طاقی های طرح دوره هخامنشی در ترکیب با سادگی و نظم معماری نئوکلاسیک که حفظ تقارن در بنا در آن حرف اول را می زند از خصوصیات برجسته معماری ساختمان مدرسه فیروز بهرام است.

نمای خارجی ساختمان از جنس آجر است و به پیروی از قانون تقارنی که در بدنه ساختمان وجود دارد، کاملاً متقارن ساخته‌شده است. الگوی پنجره‌های قاب شده در تمام نمای قابل‌مشاهده دبیرستان فیروز بهرام دائماً تکرار شده‌اند. قوس‌های بکار رفته در پنجره‌های ساختمان یادآور معماری زیبای قاجاری است. علاوه بر آجر مسئله دیگری همچون کاشی، سنگ و گچ نیز در طراحی‌های داخلی و خارجی دبیرستان استفاده‌شده است. در قسمت ورودی ساختمان راهروی وجود دارد که سنگ بنای آن به طول ۱٫۵ متر و عرض یک متر، آن هم از جنس مرمر تهیه‌شده و متون بسیار زیبایی از قول شاهرخ با خط نستعلیق بر روی آن حک گردیده است. متن حک‌شده بر روی سنگ به شرح زیر است:

اهورا
این دبیرستان که از دهش رادمنش بهرام جی بیکاجی به یادگار فرزند روانشادش فیروز که در آغاز شهریور ۱۲۷۴ خورشیدی برابر ۲۲ اوت ۱۸۹۵ میلادی در بمبئی زاییده شده و در هشتم دی‌ماه ۱۲۹۴ برابر با ۲۹ دسامبر ۱۹۱۵ جهان را بدرود گفته است، بنام دبیرستان فیروز بهرام در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۱۱ خورشیدی بر روی زمین انجمن زرتشتیان پایه‌گذاری شده و به سرپرستی نیک‌اندیش اردشیر کیامنش ساخته و به رهنمونی و دستیاری این بنده آغاز و انجام و در دوم دی‌ماه ۱۳۱۱ خورشیدی گشایش‌یافته برای برخورداری نونهالان و پاس و پایندگی جاویدانی به انجمن زرتشتیان تهران برگزار شد.

پسرانه شدن مدرسه

از نکات جالب در مورد دبیرستان فیروز بهرام یکی هم این است که 4 سال بعد یعنی در سال 1315 وقتی به همت راتن بایی بانجی دبیرستان انوشیروان دادگر برای دختران در نزدیکی دبیرستان البرز ساخته شد، فیروز بهرام به دبیرستانی پسرانه تبدیل شد.

تاسیس این مدرسه آن قدر مهم بود که نیرالملک هدایت به عنوان وزیر معارف، دینشاه ایرانی رییس وقت انجمن زرتشتیان بمبیی و نیز رابیندرانات تاگور( شاعر مشهور هند) در آن حضور داشتند.

اما محصلان مشهور تاریخ این مدرسه لیست بلند بالای جذابی را تشکیل می دهد که تنها بخشی از آن را در این جا ذکر می کنم:

احمد شاملو شاعر یگانه شعر معاصر فارسی- پرویز شهریاری استاد برجسته ریاضی کشور- سروش حبیبی مترجم برجسته- ایرج افشار ایران شناس نازنین- حسین نصر فیلسوف سرشناس - پرویز ثابتی ( رییس اداره سوم ساواک) و ده ها اسم دیگر

این پروتئین از مغز در برابر آلزایمر محافظت می‌کند

بیشتر بخوانید:

از دختر ناکام تا بهروز وثوقی/ یادگاری از وارطان

مرقد امام زاده قاسم(ع) شمیران و قشون کشی عمو در مقابل برادر زاده

بهشت و جهنم در ابتدای خیابان فردوسی/در ساختمان عصر قجر چه خبر است؟

عمارت عین الدوله و حکایت طاووس خانومی که تا آخر صیغه شاه قاجار ماند

تماشاخانه

کاشفان قاره آمریکا فاتحان جام آمریکا / از استعمار تا زمین سبز فوتبال

غار اسپهبد خورشید؛ کشفیات باستان‌شناسان در یکی از آخرین دژ‌های ساسانیان / «سرمه‌دانی با روکش طلایی، اولین سند مکتوب از دوره ساسانیان در مازندران»

فیلم های دیگر