کودک، خاطره گذشته شما را فعال می کند!

عصر ایران؛ سوده صدری - کتاب «رشد والدین همراه با فرزندان» نوشته الین شوئن، رویکردی متفاوت و تحول‌آفرین در حوزه فرزندپروری مطرح می‌کند. بر خلاف دیدگاه سنتی که وظیفه والد را صرفاً آموزش و اصلاح رفتار کودک می‌داند، این اثر بر این اصل تأکید دارد که ورود فرزند به زندگی، والد را نیز وارد چرخه‌ای از رشد و تکامل روانی می‌کند. در این فرآیند، کودک همچون آینه‌ای ابعاد پنهان شخصیتی والد، از جمله ترس‌ها، زخم‌های قدیمی و نیاز به کنترل را بازمی‌تاباند.

والد بودن یک مسیر رشد است

الین شوئن در این کتاب نگاه متفاوتی به والدگری دارد. او معتقد است بسیاری از والدین تصور می‌کنند وظیفه‌شان فقط این است که کودک را تربیت کنند، به او آموزش بدهند و اشتباهاتش را اصلاح کنند؛ اما واقعیت این است که ورود یک کودک به زندگی، والد را هم وارد یک مرحله جدید از رشد روانی می‌کند.

فرزند، آینه‌ای است که بخش‌هایی از شخصیت والد را نشان می‌دهد؛ بخش‌هایی که شاید سال‌ها دیده نشده‌اند:

• ترس‌ها
• زخم‌های دوران کودکی
• باورهای محدودکننده
• نیاز به کنترل
• احساس ناکافی بودن

به همین دلیل، گاهی سخت‌ترین لحظه‌های تربیت کودک، در واقع فرصتی برای شناخت خود والد هستند.

✅کودک فقط نیاز به تربیت ندارد؛ نیاز به ارتباط دارد

یکی از پیام‌های اصلی کتاب این است که کودکان بیشتر از اینکه به والد «کامل» نیاز داشته باشند، به والد «حاضر و آگاه» نیاز دارند.

بسیاری از والدین دنبال این هستند که:

• کودکشان همیشه مؤدب باشد
• گریه نکند
• عصبانیت نشان ندهد
• همیشه همکاری کند

اما نویسنده می‌گوید احساسات کودک بخشی از رشد طبیعی اوست.

مثلاً وقتی کودک دو ساله عصبانی می‌شود، لزوماً به معنی لجبازی یا بد بودن او نیست؛ بلکه مغز او هنوز توانایی کامل برای کنترل هیجان‌ها را ندارد.

وظیفه والد این نیست که احساس کودک را حذف کند، بلکه باید به کودک کمک کند احساسش را بشناسد.

مثلاً به جای: «دیگه گریه نکن، بچه خوبی باش»

گفته شود: «می‌بینم خیلی ناراحتی، من کنارتم. بیا با هم آروم بشیم.»

✅کودک، گذشته والد را فعال می‌کند

یکی از عمیق‌ترین بخش‌های کتاب درباره «زخم‌های انتقال‌یافته بین نسل‌ها» است.

یعنی گاهی واکنش شدید ما به رفتار کودک، مربوط به خود رفتار کودک نیست؛ بلکه خاطره‌ای از گذشته ما را فعال می‌کند.

مثلاً:

کودک می‌گوید: «مامان دوستت ندارم!»

ممکن است والد فقط این جمله را نشنود، بلکه در ناخودآگاهش احساس طردشدگی دوران کودکی زنده شود.

بعد واکنش شدید نشان دهد: «چطور جرأت می‌کنی این حرف رو بزنی؟»

در حالی که کودک فقط یک احساس لحظه‌ای را بیان کرده است.

نویسنده پیشنهاد می‌کند قبل از واکنش از خود بپرسیم:

«این ناراحتی مربوط به الان است یا چیزی از گذشته من را لمس کرده؟»

✅والد کامل وجود ندارد

یکی از باورهای آسیب‌زا در فرزندپروری، تلاش برای کامل بودن است.

والدی که فکر می‌کند:

• نباید عصبانی شود
• نباید اشتباه کند
• همیشه باید بهترین تصمیم را بگیرد
• بعد از هر اشتباه احساس گناه شدید می‌کند.

اما کتاب تأکید می‌کند که کودک به والد انسانی نیاز دارد، نه والد بی‌نقص.

حتی عذرخواهی والد از کودک یک آموزش بزرگ است.

مثلاً: «مامان امروز داد زد، کار درستی نبود. ناراحت بودم ولی باید بهتر رفتار می‌کردم.»

این جمله به کودک یاد می‌دهد:

• اشتباه کردن پایان دنیا نیست.
• مسئولیت‌پذیری ارزشمند است.
• رابطه‌ها قابل ترمیم هستند.

✅استقلال کودک و رها کردن کنترل

یکی از چالش‌های مهم والدین این است که بین حمایت کردن و کنترل کردن تفاوت بگذارند.

والد کنترل‌گر می‌گوید: «من می‌دانم چه چیزی برای تو بهتر است.»

اما والد رشد‌یافته می‌گوید: «من راهنمای تو هستم، اما تو هم باید تجربه کنی.»

کودک باید فرصت داشته باشد:

• انتخاب کند
• اشتباه کند
• نتیجه کارش را ببیند

چون اعتمادبه‌نفس از تجربه کردن ساخته می‌شود، نه از نصیحت شنیدن.

✅رابطه قبل از اصلاح رفتار

یکی از مهم‌ترین پیام‌های کتاب:

قبل از اینکه رفتار کودک را تغییر بدهیم، باید ارتباط را حفظ کنیم.

وقتی کودک احساس امنیت کند، همکاری بیشتری نشان می‌دهد.

✅رشد والد از مسیر پذیرش احساسات

شوئن تأکید می‌کند که والد باید یاد بگیرد با احساسات خودش هم مهربان باشد.

والدی که از خشم خودش می‌ترسد، معمولاً خشم را سرکوب می‌کند تا اینکه ناگهان منفجر شود.

اما شناخت احساسات کمک می‌کند:

• «من الان خسته‌ام.»
• «من نیاز به استراحت دارم.»
• «این رفتار کودک من را تحریک کرده.»

این آگاهی باعث انتخاب بهتر می‌شود.

پزشکیان: اگر من در دولت نتوانم مشکل مردم را حل کنم حرف‌های گنده گنده هم بزنم به درد نمی‌خورد

بیشتر بخوانید:

پندارها؛ کتابی از ریچارد باخ نویسنده «جاناتان مرغ دریایی»

معرفی کتاب؛ ژرفای زن بودن اثر مورین مورداک

خلاصه کتاب «خواهر و برادر بدون رقابت»؛ چگونه حسادت و دعوای بین فرزندان را مدیریت کنیم؟

تماشاخانه

کاشفان قاره آمریکا فاتحان جام آمریکا / از استعمار تا زمین سبز فوتبال

غار اسپهبد خورشید؛ کشفیات باستان‌شناسان در یکی از آخرین دژ‌های ساسانیان / «سرمه‌دانی با روکش طلایی، اولین سند مکتوب از دوره ساسانیان در مازندران»

فیلم های دیگر