موشک انتحاری یا شاهکار هوانوردی؟ درباره جنگنده آلمان نازی (+عکس)

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم و زیر فشار حملات هوایی سنگین نیروهای متفقین، آلمان نازی به دنبال راهکارهای غیرمعمول و اضطراری برای مقابله با بمب افکن های دشمن بود. یکی از عجیب ترین و در عین حال نوآورانه ترین پروژه ها در این دوران، باخم با 349 ناتر (Bachem Ba 349 Natter) بود؛ نخسیتن هواپیمای رهگیر سرنشین دار و عمودپرواز در تاریخ صنعت هوانوردی که به عنوان ابزاری دفاعی و ارزان قیمت طراحی شد.

تاریخچه و روند شکل گیری پروژه

ایده اولیه یک رهگیر موشکی عمودپرواز اولین بار در سال 1939 توسط دکتر ورنر فون براون (Dr. Wernher von Braun) مطرح شد، اما وزارت هوانوردی رایش آن را پروژه ای «غیرضروری و غیرعملی» خواند و رد کرد. با این حال، دکتر اریش باخم (Dr. Erich Bachem)، مهندس کارخانه فیزلر (Fieseler)، پتانسیل بالای این ایده را درک کرد و تلاش های متعددی برای جلب توجه مقامات انجام داد.

در بهار سال 1944، با شدت گرفتن بمباران های روزانه متفقین و آسیب شدید به ماشین جنگی آلمان، روش های سنتی لوفت وافه دیگر کارساز نبود. دفاتر فنی وزارت هوانوردی رایش فراخوانی برای ساخت یک جنگنده ارزان با استفاده از مواد غیرضروری و بدون استفاده از فلزات راهبردی صادر کردند. شرکت های بزرگی مانند مسرشمیت، یونکرس، هاینکل و طرح اریش باخم وارد رقابت شدند. با وجود اینکه مقامات وزارت هوانوردی رایش باز هم طرح باخم را نپذیرفتند و طرح متعارف تر هاینکل را انتخاب کردند، باخم تسلیم نشد.

او به سراغ هاینریش هیملر، فرمانده اس اس رفت. هیملر طرح را پسندید و دستور ساخت 150 فروند «ناتر» را با بودجه اس اس صادر کرد. وزارت هوانوردی رایش که نگران از دست دادن کنترل توسعه هواپیماها به دست اس اس بود، بلافاصله 50 فروند دیگر سفارش داد و نام رسمی باخم با 349 را روی آن گذاشت.

ساختار و مهندسی بیومکانیک پرواز

طراحی باخم بسیار ساده و کم هزینه بود؛ به طوری که نیروی کار نیمه ماهر می توانست یک فروند از آن را در حدود 1000 ساعت کار بسازد.

بال ها: بال ها تخته های چوبی مستطیلی و ساده، بدون شهپر، فلاپ یا هرگونه ابزار کنترلی بودند.

دم و هدایت: دم صلیبی شکل شامل چهار باله و سطوح کنترلی بود که کنترل های سمت، ارتفاع و غلتش را پس از رسیدن به سرعت کافی تامین می کرد. برای بهبود هدایت آیرودینامیکی، پره های راهنمایی متصل به سطوح کنترلی در داخل خروجی اگزوز موتور اصلی قرار داده شده بودند.

پیشرانه اصلی: موتور اصلی یک پیشرانه موشکی با سوخت مایع مدل Walter 109-509A بود (همان موتوری که در جنگنده Me 163 Komet نیز استفاده می شد). این موتور با ترکیب دو سوخت بسیار خطرناک و آتش زا کار می کرد:

T-Stoff: محلول بسیار سوزاننده هیدروژن پراکسید و مواد تثبیت کننده.

C-Stoff: مخلوطی از هیدرازین هیدرات، متانول و آب.

بوسترهای کمکی: موتور والتر 1700 کیلوگرم نیرو تولید می کرد، اما وزن پر شده باخم با 349 بیش از 1818 کیلوگرم بود. برای برطرف کردن این نقص و ایجاد نیروی برخاست، باخم چهار موتور موشکی سوخت جامد Schmidding 109-533 (هر طرف بدنه دو عدد) اضافه کرد. هر بوستر 500 کیلوگرم نیرو ایجاد می کرد و در مجموع با فعالیت همزمان 5 موتور، نیروی رانشی معادل 3700 کیلوگرم و نسبت نیرو به وزن 1.6 به 1 برای صعود سریع فراهم می شد.

نحوه عملکرد و سناریوی یک ماموریت پروازی

یک پرواز فرضی و استاندارد ناتر بر اساس مراحل زیر برنامه ریزی شده بود:

برخاست: هواپیما روی یک دکل و برج هدایتگر 24 متری قرار می گرفت. نوک بال ها و سکان پایینی داخل ریل های برج قرار می گرفتند تا هواپیما تا زمان خروج از برج پایدار بماند

صعود خودکار: در 10 ثانیه اول، سطوح کنترلی قفل بودند. پس از اتمام سوخت بوسترهای جامد، پیچ های انفجاری آنها را جدا کرده و سیستم خلبان خودکار 3 محوره Patin از طریق دستورات رادیویی زمینی هدایت صعود را به دست می گرفت (باخم حداکثر سرعت صعود را 11563 متر بر دقیقه محاسبه کرده بود).

درگیری با بمب افکن ها: بمب افکن های آمریکایی معمولا در ارتفاع 6250 تا 9375 متری پرواز می کردند. با رسیدن ناتر به این ارتفاع، خلبان کنترل دسته ها را به دست می گرفت. در فاصله 1.6 تا 3.2 کیلومتری دسته های دشمن، مخروطی دماغه هواپیما جدا شده و تمام 24 راکت Henschel Hs 217 Föhn به صورت رگباری شلیک می شدند.

خروج و فرود: پس از اتمام سوخت، خلبان به سمت پایین شیرجه می رفت. در ارتفاع حدود 1400 متری، کمربند ایمنی را باز کرده و با فعال سازی پیچ های انفجاری، کل بخش دماغه جدا می شد. همزمان چتر نجاتی از انتهای بدنه باز می شد؛ کاهش سرعت ناگهانی، خلبان را از صندلی به بیرون پرت می کرد تا سپس چتر نجات شخصی خود را باز کند. موتور والتر نیز با چتر جداگانه برای استفاده مجدد فرود می آمد، اما بدنه چوبی هواپیما از بین می رفت.

آزمون های پروازی و سانحه مرگبار

باخم کارخانه ای در والدزی (Waldsee) واقع در جنگل سیاه تاسیس کرد.

نوامبر 1944: نخستین تست ناتر بدون موتور و به صورت گلایدر انجام شد. یک بمب افکن هاینکل هی 111 (Heinkel He 111) آن را به ارتفاع 18000 پایی برد. خلبان کنترل آن را آسان یافت و سیستم خروج اضطراری در ارتفاع 1000 متری با موفقیت عمل کرد.

دسامبر 1944: پس از یک پرتاب ناموفق زمینی به دلیل نقص تجهیزات، در 22 دسامبر اولین پرتاب موفقیت آمیز عمودی تنها با بوسترهای سوخت جامد انجام شد. طی ماه های بعد، 10 پرتاب موفق دیگر نیز صورت گرفت.

25 فوریه 1945: اولین پرتاب کامل با موتور والتر و آدمک با موفقیت انجام شد و تمام مراحل بازیازی موتور و آدمک درست کار کرد.

28 فوریه 1945 (اولین پرواز سرنشین دار): سروان لوتار زیبرت (Lothar Siebert) سوار بر باخم با 349ای شد و پرتاب گردید. در ارتفاع 500 متری، کابین و تکیه گاه سر جدا شد و هواپیما تغییر مسیر داد و به زمین برخورد کرد که منجر به کشته شدن خلبان شد. دلیل حادثه قطعی نشد، اما احتمال داده می شود عدم قفل صحیح کابین توسط خدمه زمینی و برخورد آن با سر خلبان عامل حادثه بوده باشد.

با وجود این تراژدی، تست ها ادامه یافت و 3 پرواز سرنشین دار دیگر در مارس 1945 انجام شد.

سرانجام پروژه؛ سکوی پرتابی که هرگز شلیک نکرد

در روزهای پایانی جنگ، آلمانی ها یک سری 10 تایی از ناترها را در نزدیک اشتوتگارت آماده کردند. خلبانان روزها منتظر ماندند، اما هیچ بمب افکن آمریکایی از مسیر آن ها عبور نکرد. پیش از رسیدن نیروهای ارتش هفتم آمریکا، آلمانی ها تمام 10 فروند ناتر و سکوهای پرتاب آن ها را منفجر کردند تا به دست دشمن نیفتد.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

اعلام زمان بازگشت کنسرت‌ها به صحنه

بیشتر بخوانید:

نازی ها و بشقاب پرنده؛ از سلاح جنگی تا رابطه هیتلر با خدایان! (+تصاویر)

تماشاخانه

سورنا ؛ پهلوان نام‌دار سیستانی و قهرمان نبرد ایران و روم / مشهورترین فرمانده ایرانی و سرنوشت تلخی که داشت

۲۵ سال تلاش و عاشقی برای میراث فرهنگی ایران / این زن قلعه الموت را جهانی کرد

فیلم های دیگر