تاریخ:
روایت دردناک مادر دانشآموز مینابی: پسرم را از روی دفترچهاش شناختند 
درس هفتاد و سه
ایران در لبه پرتگاه بنادر: جنگ چگونه امنیت کشور را در جنوب هدف قرار داده است؟
بیتوجهی رسانهها به مشکلات جنوب و بنادر، فقط غفلت از پوشش خبری نیست؛ میتواند به معنای از دست دادن فرصت برای توضیح چرایی بحران، مدیریت انتظارات و جلوگیری از تبدیل نارضایتی اقتصادی به شکاف اجتماعی باشد. در نتیجه جنوب کشور، خط مقدم بحرانی است که "میدان" های تهران دیر متوجه آن می شوند.
عصر ایران؛ مهدی باغبان - هرگاه از بحران اقتصادی در ایران صحبت میکنیم، نگاه بلافاصله به تورم، ارز، و تحریم میرود. اما در زیر این سطح آشکار، یک فاجعه ای آرام اما انفجاری در حال شکلگیری است؛ بحرانی که نقطه شروعش نه در تهران، بلکه در اسکلههای ایرانی خلیج فارس و دریای عمان است. اگر قرار باشد توضیح دهیم پرتگاه ایران امروز روی کدام «لبه» ایستاده، پاسخ صریح این است: اسکله های جنوبی کشور.
بهعنوان کسی که سالها در حوزه امنیت دریا، کار کردهام، میتوانم با قطعیت بگویم: اگر بنادر ایران از کار بیفتد، فقط اقتصاد کشور آسیب نمی بیند، جامعه فقیرتر، عصبی تر، بی اعتمادتر شده و مستعد انفجاری بزرگ خواهد شد.
بنادر؛ جایی است که اقتصاد دنیا را به زندگی روزمره مردم ایران وصل میکند.
برای بسیاری از شهروندان، بندر جایی با جرثقیلهای غولپیکر، کشتیهای عظیم و کانتینرهای رنگی است، اما در واقع، بندر نقطهای است که زندگی روزمره در آن تعیین تکلیف میشود؛ از گندم و ذرت گرفته تا نهادههای دام، دارو، مواد اولیه صنعتی، قطعات یدکی و حتی بسیاری از کالاهای مصرفی جامعه از آنجا وارد شده و یا خارج می شود.
بسیار روشن است: کالا از بندر مبدأ بارگیری میشود، از آبراههای بینالمللی میگذرد، در بندر ایران تخلیه میگردد، ترخیص میشود و سپس از طریق جاده و ریل، به شهرها و صنایع و از آنجا به بازارها میرسد. اگر این زنجیره در هر حلقهای پاره شود، پیامدش در نهایت روی قفسه فروشگاه و سفره خانوار ظاهر میشود.
امروز ناامنی در خلیج فارس و تنگه هرمز، هزینه های کشتیرانی را بالا برده است. بخشی از خطوط کشتیرانی، سرویسهای خود را به مقصد ایران کاهش داده یا موقتاً متوقف کرده، کانتینرهای ایران در بنادر مبدأ و واسط روی هم تلنبار شده و در راه مانده است و هر روز هزینه تاخیر می خورد. در نتیجه جنوب کشور؛ خط مقدم بحرانی است که "میدان" های تهران دیر متوجه آن می شوند.
از طرفی حتی با پایان جنگ، وقتی شبکه ریلی یا جادهای آسیب دیده باشد، کالا از بندر خارج نمیشود، کانتینرها در محوطهها انباشته میشوند، و بندر از گره عبور کالا به «انبار اجباری» تبدیل میشود. این همان چیزی است که در ادبیات تخصصی به آن «ازدحام بندری» میگوییم؛ این یعنی حتی اگر همین امروز کشتیها بیایند، بارها میمانند، قیمتها در کشور همچنان بالا میروند. هزینههای که دیگر فقط به بروز بحران اقتصادی نمی انجامد؛ بلکه نقطه آغاز یک بحران اجتماعی است.
این در حالی است که تمرکز برخی رسانهها اغلب روی مقاومت و جنگ است و این بی توجهی برخی رسانههای داخلی به مشکلات جنوب کشور و بحران زنجیره تامین کالا در داخل، دارای تبعات اجتماعی خطرناک تر از تبعات اقتصادی آن است. زیرا بندر صرفاً یک زیرساخت نیست؛ بخش مهمی از هویت، اشتغال، احساس منزلت و پیوند مردم با دولت است. زمانی که مردم جنوب میبینند بنادرشان در خط مقدم فشار تحریم، ناامنی و بحران جهانی قرار گرفته، اما رسانهها و پایتخت همچنان به این مناطق به چشم حاشیه نگاه میکنند، چند اتفاق همزمان رخ میدهد:
1. احساس نادیده گرفته شدن؛ مردم جنوب میبینند بنادری که در قلب زنجیره حیات اقتصادی کشورند، اما روایت رسمی کشور همچنان روایت جنگ را در مقاومت و پرتاب موشک به پایگاه های ایالات متحده در کشورهای حاشیه خلیج فارس خلاصه میکند و چیزی از رنج آنها نمی گوید.
2. از بین رفتن اعتماد اجتماعی؛ وقتی بحران بندری به تورم، کمبود و فشار معیشتی تبدیل میشود، اما در رسانهها کمتر به ریشههای آن پرداخته شده و حتی گاهی این مشکلات را ناشی از کمکاری جناح سیاسی رقیب یا مسئولین معرفی کرده و در نتیجه تصور غالب مردم این میشود که گروهی عمداً واقعیت ها را پنهان میسازند.
3.تبدیل بحران جنگ، به فشار اقتصادی و در نهایت نارضایتی اجتماعی؛ زمانی که فعالیت بندر به مدت طولانی مختل شود، بازیابی کامل آن ممکن است نه تنها ماه ها بلکه سال ها طول بکشد. در این فاصله، علاوه بر مردم جنوب کشور، سایر مردم در داخل مناطق مرکزی باید با بیکاری، کاهش درآمد، فشار معیشتی و احساس بیعدالتی را تجربه نمایند. این مشکلات اقتصادی ناشی از تداوم و استمرار جنگ، بهراحتی به اعتراض محلی و اجتماعی تبدیل میشود.
بهبیان دیگر، همانطور که زنجیره تامین در اقتصاد گره به گره به هم وصل است، زنجیره نارضایتی اجتماعی نیز از بیتوجهی رسانهای، به بیاعتمادی سیاسی، و نهایتاً به رفتارهای پرریسک جمعی متصل میشود.
اما چرا این بحران از جنس یک «هشدار راهبردی» بزرگ است؟
تحقیقات جدید در حوزه لجستیک دریایی نشان میدهد که در گرههای پرتراکم، مثل همین بنادر جنوب ایران، بازیابی پس از اختلال، بهطور متوسط ۷۳ درصد طولانی تر از مسیرهای کم تراکم است. یعنی اگر تصور کنیم با پایان ناامنی، همهچیز ظرف چند هفته عادی میشود، بهطور سیستماتیک در حال اشتباه محاسبه هستیم.
اگر بنادر ایران برای شش ماه در شرایط پایینظرفیت یا نیمهتعطیل باشند، بازگشت به وضعیت پایدار میتواند تا دو سال طول بکشد. در این دو سال:
- موج کانتینرهای معوق وارد میشود؛ بنادر تحت فشار مضاعف قرار میگیرند.
- شبکه ریلی و جادهای باید با حجم غیرعادی بار مقابله کند.
- هزینه لجستیک بالا میماند، تورم تغذیه میشود، و احساس «بیثباتی دائمی» در جامعه شکل میگیرد.
این تصویر، فقط یک سناریوی فنی نیست؛ سناریویی است که مستقیم به ثبات اجتماعی و سیاسی گره می خورد. این در حالی است که رسانهها به خصوص رسانه های عمومی؛ غایبان اصلی یک بحران در حال شکلگیری هستند.
در چنین شرایطی، وظیفه نخبگان و رسانههاست که بتوانند جنبه های مختلف بحران را برای جامعه تبیین کنند.
بیتوجهی رسانهها به مشکلات جنوب و بنادر، فقط یک غفلت پوشش خبری نیست؛ میتواند به معنای از دست دادن فرصت برای توضیح چرایی بحران، مدیریت انتظارات، و جلوگیری از تبدیل نارضایتی اقتصادی به شکاف اجتماعی باشد. در بلندمدت، در جامعهای که فشار اقتصادی بالا، و ظرفیت تحمل اجتماعی محدود است، نادیدهگرفتن خط مقدم بحران، یک ریسک راهبردی است، نه صرفاً اشتباه رسانهای.
در نتیجه اگر میخواهیم بحران را مدیریت کنیم، باید در مورد امنیت اقتصادی و اجتماعی ایران فکر جدی بکنیم، باید صادقانه بپذیریم که جنوب و بنادرش، خط مقدم بقا و ثبات کشورند.
اینکه کشتیها در بنادر پهلو میگیرند یا نه، اینکه کانتینرها از محوطه خارج میشوند یا نه، اینکه ریل و جاده پسکرانه سالماند یا نه، در نهایت تعیین میکند که تورم یک موج گذرا باشد، یا یک ساختار مزمن و تخریبی و اگر رسانهها، نخبگان و سیاستگذاران این واقعیت را نبینند، بحران لجستیکی جنوب فقط قیمتها را بالا نمیبرد؛ روان جامعه را هم خرد می کند.
این نوشتار یک دعوت است؛ دعوت به دیدن آنچه عمداً یا سهواً در حاشیه مانده است:
جنوب، بنادر، اسکله ها، و مردمی که زیر فشارها ایستادهاند و می بایست این فشار هر چه زودتر از روی آن ها برداشته شود.
لینک کوتاه: کپی لینک
گیگهای پفکی پایان قطعی برق خانگی از مهرماه؛ وعده مهم وزارت نیرو برای تامین انرژی تعطیلی ادارات بوشهر در ۱۴ مرداد؛ تصمیمی برای مدیریت مصرف انرژی حمله به زیر ساخت ها؛ دکترین جدید آمریکایی- صهیونیستی که نباید نهادینه شود مصوبه ۸۵۶ شورای رقابت؛ این جاده یکطرفه است «صحنه» برنامه جدید استعدادیابی خوانندگی در نمایش خانگی نخست وزیر مصر: جنگ علیه ایران، اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده است زندگی نویسنده معروف ماریو بارگاس یوسا ؛ چرا این همه دروغ، این همه فریب، این همه بیوفایی؟ سپاه: توطئه خلع سلاح حماس راه به جایی نخواهد برد/ خونخواهی رهبر شهید انقلاب و شهید اسماعیل هنیه، قطعی و پاسخ به این جنایت های بزرگ، را سخت و کوبنده است مذاکرات خارجی تصمیم نظام است نه دولت؛ رد پای خطوط قرمز در دیپلماسی تقویت توان دفاعی و نظامی؛ درسهای جنگ ۴۰ روزه و اهمیت بازدارندگی قوه قضاییه: هیچ یک از اموال سردار آزمون رفع توقیف نشده است پاشینیان بار دیگر نخست وزیر ارمنستان شد قانون سفت و سخت لیونل مسی برای حضور در فیلمبرداری تبلیغاتی برندهای مختلف وزیر دارایی اسرائیل خواستار کنترل کامل این رژیم بر نوار غزه شد