تاریخ:
واژگونی و انفجار تانکر سوخت در بغداد 
درس هفتاد و شش
یک جنگ، هزاران موشک: پدافند عربستان تا کجا دوام میآورد؟
پاتریوت، سامانه پدافند هوایی آمریکا که نخستینبار در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ به کار گرفته شد، اکنون با بحران کمبود موشکهای رهگیر مواجه است.
عصر ایران ؛ علی خیرآبادی - جنگ برای عربستان فقط موشک و آتشبار و ویرانی به جا نگذاشته؛ پدافند این کشور را هم به مرز فرسودگی رسانده است. برآوردهای مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا نشان میدهد ریاض تنها در ۳۸ روز نخست جنگ، حدود ۸۶ درصد از موشکهای رهگیر PAC-3 خود را شلیک کرده و ذخیرهای که پیش از جنگ حدود ۲۸۰۰ فروند بود، اکنون به حدود ۴۰۰ موشک رسیده است؛ زنگ خطری برای کشوری که یکی از اصلیترین مشتریان پاتریوت آمریکا در منطقه محسوب میشود.
پاتریوت، سامانه پدافند هوایی آمریکا که نخستینبار در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ به کار گرفته شد، اکنون با بحران کمبود موشکهای رهگیر مواجه است. جنگ اوکراین و حملات روسیه، در کنار گسترش درگیریهای خاورمیانه و حملات موشکی ایران، ذخایر پاتریوت آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس را کاهش داده و همزمان اوکراین نیز برای مقابله با حملات موشکی روسیه به دنبال دریافت رهگیرهای بیشتری است.
پاتریوت یک سامانه متحرک پدافند هوایی و موشکی است که از رادار، سامانه کنترل، پرتابگر و واحدهای پشتیبانی تشکیل میشود. این سامانه بسته به نوع موشک رهگیر میتواند هواپیما، موشکهای کروز و موشکهای بالستیک را هدف قرار دهد. موشکهای PAC-2 با انفجار در نزدیکی هدف عمل میکنند، در حالی که خانواده PAC-3 با فناوری «اصابت مستقیم»، مستقیماً با هدف برخورد میکنند.
پیشرفتهترین موشک عملیاتی این خانواده، PAC-3 MSE ساخت لاکهید مارتین است که برای مقابله با موشکهای بالستیک، کروز و هواپیماها طراحی شده است. آمریکا همچنین در سال ۲۰۲۳ تأیید کرد که اوکراین با استفاده از پاتریوت یک موشک کینژال روسیه را سرنگون کرده است. اوکراین نیز اعلام کرده پاتریوتهایش تاکنون صدها هدف، از جمله تعداد قابل توجهی موشک بالستیک، را منهدم کردهاند.
در حال حاضر ۱۹ کشور از پاتریوت استفاده میکنند و دستکم ۱۶ کشور به PAC-3 MSE مجهز هستند. آمریکا، آلمان، لهستان، اوکراین، ژاپن، قطر، عربستان سعودی و مصر از جمله کاربران این سامانهاند. افزایش مصرف موشکها در جنگهای اخیر باعث شده چندین کشور برای تأمین مجدد ذخایر خود سفارشهای جدید ثبت کنند؛ مسئلهای که فشار بیشتری بر ظرفیت تولید آمریکا وارد کرده است.
مشکل اصلی پاتریوت اما قیمت بالای آن است. برآورد CSIS نشان میدهد هزینه یک آتشبار کامل جدید بیش از یک میلیارد دلار است که حدود ۴۰۰ میلیون دلار آن مربوط به خود سامانه و نزدیک به ۶۹۰ میلیون دلار مربوط به موشکهای رهگیر است. قیمت هر موشک PAC-3 نیز حدود ۴ تا ۵ میلیون دلار برآورد میشود؛ بنابراین تنها خرید ۱۰۰ رهگیر میتواند بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد.
در چنین شرایطی، مسئله پاتریوت دیگر فقط توانایی این سامانه نیست؛ محدودیت تعداد موشکهای قابل دسترس و ظرفیت تولید آنها به یکی از چالشهای اصلی پدافند هوایی آمریکا و متحدانش تبدیل شده است.
ذخایر پاتریوت عربستان در ۳۸ روز ۸۶ درصد کاهش یافت
ذخایر موشکهای رهگیر سامانه پدافندی پاتریوت عربستان سعودی در جریان جنگ با ایران بهشدت کاهش یافته است. بر اساس برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا) که در گزارشی از سوی رویترز منتشر شده، عربستان در ۳۸ روز نخست جنگ حدود ۸۶ درصد از موشکهای PAC-3 خود را مصرف کرده و از مجموع حدود ۲۸۰۰ موشک موجود پیش از جنگ، تنها حدود ۴۰۰ موشک برای این کشور باقی مانده است.
این ارقام نشان میدهد شدت حملات موشکی در جنگ اخیر، تنها مسئلهای مربوط به تعداد موشکهای شلیکشده یا خسارات واردشده نیست؛ بلکه ذخایر مهمترین سامانههای دفاع هوایی کشورهای منطقه را نیز بهشدت فرسوده کرده است. عربستان در مدت کمی بیش از یک ماه حدود ۲۴۰۰ موشک رهگیر PAC-3 مصرف کرده است؛ موشکهایی که برای مقابله با موشکهای بالستیک و دیگر تهدیدهای هوایی مورد استفاده قرار میگیرند.
مسئله اصلی برای عربستان، اکنون جایگزین کردن این ذخیره است. تولید موشکهای پاتریوت به سرعتی که در جریان جنگ مصرف شدهاند انجام نمیشود و کشورهای مختلف همزمان برای خرید موشکهای جدید با یکدیگر رقابت میکنند. به همین دلیل، کاهش ذخایر پاتریوت به یکی از چالشهای مهم دفاعی کشورهای درگیر در جنگ تبدیل شده است.
این وضعیت فقط به عربستان محدود نیست. برآورد CSIS نشان میدهد آمریکا نیز بین فوریه و ژوئیه حدود ۶۵ درصد از ذخیره موشکهای رهگیر پاتریوت خود را مصرف کرده است. آمریکا پیش از آغاز جنگ حدود ۲۳۳۰ موشک رهگیر در اختیار داشت، اما اکنون کمتر از ۸۵۰ موشک برایش باقی مانده است.
کشورهای دیگر حاشیه خلیج فارس نیز با کاهش شدید ذخایر خود مواجه شدهاند. در همین حال، برخی کشورهای اروپایی بخشی از موشکهای پاتریوت خود را برای کمک به اوکراین ارسال کردهاند؛ اقدامی که باعث شده موجودی این کشورها نیز کاهش پیدا کند. اوکراین به دلیل حملات گسترده موشکی روسیه، همچنان به دنبال دریافت تعداد بیشتری از رهگیرهای پاتریوت است.
پاتریوت یکی از مهمترین سامانههای دفاع هوایی غرب برای مقابله با موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و هواپیماهاست. در نسخه PAC-3، موشک رهگیر با فناوری «برخورد مستقیم» به هدف اصابت میکند و آن را منهدم میکند. قیمت هر موشک PAC-3 حدود ۴ تا ۵ میلیون دلار برآورد میشود؛ بنابراین مصرف هزاران موشک در یک جنگ، هزینهای چند میلیارد دلاری به همراه دارد.
رویترز گزارش داده است که آمریکا برای جبران کاهش ذخایر کشورهای منطقه، فروش ۵۲۵۰ موشک رهگیر جدید به بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی را تأیید کرده است. این اقدام نشان میدهد مسئله تنها مربوط به عربستان نیست و کشورهای منطقه پس از درگیری اخیر نیاز جدی به بازسازی ذخایر دفاع هوایی خود دارند.
از سوی دیگر، آمریکا تلاش میکند ظرفیت تولید پاتریوت را افزایش دهد. ارتش آمریکا در ماه ژوئیه قراردادی تا سقف ۵۸.۶ میلیارد دلار با شرکت لاکهید مارتین برای تولید موشکهای رهگیر PAC-3 امضا کرد؛ قراردادی که رویترز آن را بزرگترین قرارداد تولید موشکهای PAC-3 در تاریخ توصیف کرده است.
اهمیت این ارقام در آن است که سامانههای پدافندی برخلاف بسیاری از تجهیزات نظامی، با سرعت نامحدود قابل استفاده نیستند. هر حمله موشکی که توسط پاتریوت دفع میشود، ممکن است به مصرف یک موشک چند میلیون دلاری منجر شود؛ در حالی که ساخت موشک جایگزین به زمان نیاز دارد. به همین دلیل، ادامه جنگ میتواند میان سرعت مصرف موشکهای رهگیر و سرعت تولید آنها شکاف ایجاد کند.
در مورد عربستان، این شکاف اکنون به نقطهای جدی رسیده است: کشوری که پیش از جنگ حدود ۲۸۰۰ موشک PAC-3 داشت، طبق برآورد CSIS پس از تنها ۳۸ روز حدود ۸۶ درصد ذخیره خود را مصرف کرده و به حدود ۴۰۰ موشک رسیده است. این یعنی ادامه یک درگیری طولانیمدت میتواند ریاض را بیش از گذشته به خرید فوری رهگیرهای جدید و همکاری دفاعی با آمریکا وابسته کند.
گزارش رویترز در نهایت نشان میدهد که یکی از پیامدهای کمتر دیدهشده جنگ، فرسایش ذخایر پدافندی کشورهای درگیر است؛ فرسایشی که ممکن است حتی پس از پایان جنگ نیز ادامه داشته باشد، زیرا بازسازی ذخایر پاتریوت به همان سرعتی که در میدان جنگ مصرف میشوند، امکانپذیر نیست.
منابع: رویترز، csis
لینک کوتاه: کپی لینک
معاون امنیتی وزیر کشور از بررسی ابعاد مختلف قتل حمیدرضا رجبزاده خبر داد صربستان و اسرائیل کارخانه تولید پهپاد افتتاح میکنند جذب مدافع جوان نیروی زمینی توسط پرسپولیس با قراردادی پنجساله ضربالاجل سازمان بورس به مالک باشگاه استقلال برای تعیین تکلیف هیئتمدیره ادعای سنتکام: ارتش آمریکا به بیش از ۳۰ کشتی اجازه داده تا برای انتقال کمکهای بشردوستانه از محاصره ایران عبور کنند شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی: اجتماعات در میادین با قوت ادامه خواهد داشت/ تا زمانی که رهبر معظم انقلاب اعلام نکنند، مردم میادین را ترک نمیکنند واژگونی مرگبار دو خودرو در محورهای سمنان با ۲ کشته و ۵ مصدوم صدور هشدار نارنجی هواشناسی برای رگبار و وزش باد در ارتفاعات چهار استان نیویورکتایمز: کاهش تسلیحات آمریکا در جنگ علیه ایران و تاثیر آن بر چین و روسیه اسپانیا برای مسافران ایتالیایی بازرسی مرزی وضع کرد واژگونی مرگبار خودروی سمند در محور جاسک به چابهار یک فوتی برجا گذاشت بسته اینترنت خبرنگاران فعال شد حضرتی: دشمن را وادار به امضای تفاهمنامه کردیم روسیه: خروج از مناقشه آمریکا-ایران، تنها از مسیر دیپلماسی ممکن است دستگیری یکی از اعضای شورای شهر رضوانشهر گیلان