آغاز شمارش معکوس برای خروج چک پولها از بازار

مهر: شمارش معکوس برای تحقق وعده رئیس کل بانک مرکزی مبنی بر خروج تدریجی چک پولها از چرخه پولی کشور آغاز شده است.

محمود بهمنی رئیس کل بانک مرکزی اواخر فروردین ماه امسال برای اولین بار از ورود اسکناسهای 10 هزار تومانی به بازار تا پایان خردادماه امسال سخن به میان آورد و سپس گفت: اسکناسهای درشت به صورت تدریجی جایگزین چک پول می شود.

براساس برنامه ریزیهای بانک مرکزی، در فاز اول چک پولهای 50 هزار تومانی به منظور کنترل پولشویی از سطح جامعه جمع آوری می شود، ضمن اینکه بانک مرکزی قصد دارد چکهای باقی مانده با یک امضای خریدار به فروش برسد تا سیر طی شده توسط چکها مشخص شود.

بهمنی که گویا از زمانی که دبیر کل بانک مرکزی در زمان ریاست طهماسب مظاهری بر این بانک بود، با رد و بدل شدن چک پولهای بدون نیاز به پشت نویسی در بازار مخالف بوده، حالا خودش می خواهد دستور جلوگیری از انتشار اینگونه چک پولها را صادر کند.
 
بازگشت به عقب

فصل بهار سال 87 بود و طهماسب مظاهری ریاست بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را برعهده داشت. اضافه برداشت بانکها از منابع بانک مرکزی به شدت افزایش یافته بود و هر روز هر روز بر میزان آن افزوده می شد. بانکها خلق پول می کردند بدون اینکه پشتوانه پولی برای آن داشته باشند و در نهایت وقتی دچار مشکل می شدند راهکار را در اضافه برداشت می دیدند.
 
همان زمان بانک مرکزی برای مقابله با این شگرد بانکها وارد عمل شد و اعلام کرد از این پس بانکها دیگر اجازه چاپ چک پول را ندارند و این کار را بانک مرکزی انحصاری انجام خواهد داد.
 
با ورود چک پولهای 50 هزار تومانی در مرحله اول و 100 هزار تومانی در مرحله دوم ، بازار چک پول در انحصار بانک مرکزی قرار گرفت؛ تازه این چک پولها نیز نیاز به پشت نویسی نداشت و کارکرد اسکناس داشت. بانک مرکزی هدف از این کار را تامین ابزار مبادله و قابل اتکا برای مردم و نیز برای جلوگیری از آثار تورم زای روش جاری چک پولها اعلام کرده بود.
 
ایده مظاهری در سال 72 چه بود؟

در عین حال، محافل رسانه ای نیز این موضوع را بی ارتباط با تعیین تکلیف ایده طهماسب مظاهری در سالهای 72 و 73 برای حذف صفرهای پول ملی نمی دانستند و همان اوایل در یکی از گزارشها آمده بود: روی چک پولهای 50 هزار تومانی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران عدد 50 درج شده که به نظر می رسد این بانک فرهنگ سازی برای حذف چندین صفر از پولی ملی را آغاز کرده است."
 
البته برخی مسئولان دولتی هم معتقد بودند که طهماسب مظاهری به بانک مرکزی رفته است که ایده متوقف شده خود در سالهای 72 و 73 برای حذف صفرهای پول ملی را پیاده سازی کند که در آن سالها، برخی مسئولان این ایده را به بایگانی فرستاده بودند.
 
در ادامه مظاهری به صورت شفاف برنامه خود برای حذف صفرهای پول ملی را رونمایی کرد و ایده را حتی به کارگروه تحولات اقتصادی برد و بعدها هم کلیات این ایده در این کارگروه تصویب شد.
 
ایده مظاهری دوباره به بایگانی رفت

مظاهری مهرماه سال 87 از ریاست بانک مرکزی برکنار شد و محمود بهمنی دبیرکل بانک مرکزی جایگزین وی شد. سکوت بهمنی از آن زمان تا فروردین ماه امسال درباره چک پولهای 50 و 100 هزار تومانی بدون نیاز به پشت نویسی ادامه داشت تا اینکه وی اواخر فروردین ماه حرف پایانی خود را زد: "به منظور کنترل پولشویی لازم است چک پولها با یک امضا و پشت نویسی بلوکه شود. برهمین اساس، اسکناسهای درشت به صورت تدریجی جایگزین چک پول می شود."
 
رئیس کل بانک مرکزی همچنین معتقد است که به منظور کنترل پولشویی لازم است چک پولها با یک امضا و پشت نویسی بلوکه شود. بهمنی حتی در پاسخ به این مطلب که ممکن است با جمع آوری چک پولهای 50 هزار تومانی بانک مرکزی، بانکها مجددا اقدام به انتشار چک پولهای خود کنند؟ تاکید کرده است: بانک مرکزی اجازه چنین کاری را به بانکها به هیچ وجه نخواهد داد.
 
حال سیستم بانکی خود را برای کنار زدن چک پولهای بانک مرکزی آماده کرده است و حتی برخی بانکها به پیشواز این موضوع رفته اند و در این روزها چک پول مورد نیاز متقاضیان را به طور کامل تامین نمی کنند و به آنان می گویند: خزانه چند روزی است که چک پول نمی آورد و ما هم مجبور به ارائه پول به مردم هستیم.