ژاپن به دنبال راهی برای مهار زباله‌های هسته‌ای، در اعماق زمین

ژاپن در شمالی‌ترین نقطه خود و در عمق حدود ۳۰۰ متری زمین، آزمایشگاهی زیرزمینی را به یکی از مراکز مهم پژوهش درباره دفن عمیق پسماندهای هسته‌ای تبدیل کرده است؛ جایی که مهندسان با بررسی رفتار سنگ، آب‌های زیرزمینی و سامانه‌های حفاظتی تلاش می‌کنند راهی مطمئن برای جداسازی زباله‌های رادیواکتیو از محیط زیست برای هزاران سال پیدا کنند.

به گزارش ایرنا از نشریه دیپلمات، مراتع گوزن‌های شمالی و مزارع لبنیات در دشت‌های صاف و بادخیز «هوکایدو»(Hokkaido) شمالی‌ترین استان ژاپن، امتداد یافته است؛ منظره‌ای آرام که هیچ نشانه‌ای از فعالیت‌های پژوهشی در عمق حدود ۳۰۰ متری زیر زمین ندارد.

این درحالی است که در داخل این منطقه آزمایشگاه پژوهشی زیرزمینی «هورونوبه» (Horonobe)وجود دارد و در آن مرکز گروه‌های از مهندسان به دنبال حل مساله پسماندهای بسیار پرتوزا برای دوره‌هایی که نه با دهه‌ها، بلکه با ده‌ها هزار سال هستند، مساله‌ای که هیچ کشوری تاکنون به‌طور کامل آن را حل نکرده است.

آزمایشگاهی نادر در سنگ‌های رسوبی

خاک استخراج شده از دالان‌های آزمایشگاه تحقیقاتی زیرزمینی هورونوب

«هورونوبه» یکی از تنها ۲ آزمایشگاه پژوهشی زیرزمینی است که ژاپن برای مطالعه دفن زمین‌شناختی پسماندهای هسته‌ای سطح بالا ساخته است. همتای آن، آزمایشگاه پژوهشی زیرزمینی «میزونامی» (Mizunami)در استان «گیفو»(Gifu) در سنگ‌های بلورین ساخته شده بود و در سال ۲۰۲۲ پس از پایان قرارداد اجاره زمین، فعالیتش متوقف و مرکز آن برچیده شد.

در مقابل، هورونوبه در سنگ‌های رسوبی مربوط به دوران «نئوژن» (Neogene )قرار دارد؛ موضوعی که به آژانس انرژی اتمی ژاپن امکان می‌دهد، محیط زمین‌شناختی بسیار متفاوتی را بررسی کند و به گفته مقام‌های این آژانس، مکمل مطالعات انجام‌شده در محیط‌های دیگر باشد.

ریشه این پروژه به آبان ۱۳۷۹ بازمی‌گردد؛ زمانی که استاندار «هوکایدو»(Hokkaido)، شهردار شهر «هورونوبه» و رئیس آژانس انرژی اتمی ژاپن، توافق‌نامه‌ای را برای انجام تحقیقات درباره محیط زمین‌شناختی عمیق در این محل امضا کردند.

در این مرکز، دو مورد از آزمایش‌های اصلی که درحال حاضر انجام می‌شوند، آزمایش‌هایی هستند که آژانس انرژی اتمی ژاپن، آنها را «آزمایش عملکرد سامانه سد مهندسی‌شده در مقیاس کامل» و «آزمایش انتقال مواد حل‌شده» می‌نامد.

درواقع، هدف هر ۲ آزمایش، بررسی در مقیاس واقعی این موضوع است که «بافرهای بنتونیتی» (بنتونیت نوعی خاک رس است)، محفظه‌های نگهداری و مواد مبتنی بر سیمان، هنگامی که آب و فشار طی سال‌ها بر آنها وارد می‌شود، چگونه رفتار می‌کنند.

پژوهشگران همچنین درحال بررسی این موضوع بوده‌اند که سنگ‌های رسوبی اطراف چگونه می‌توانند در برابر اختلالات طبیعی، زمین‌لرزه‌ها و تغییرات آب‌های زیرزمینی که ممکن است در بلندمدت توانایی یک مخزن برای جداسازی پسماند از محیط را به خطر بیندازند، نقش حفاظتی ایفا کنند.

مقایسه با فنلاند

محققان در حال انجام آزمایش در آزمایشگاه تحقیقاتی زیرزمینی هورونوب

بازدید از هورونوبه، بدون یادآوری «اونکالو» (Onkalo)در فنلاند دشوار است؛ مرکزی زیرزمینی درحال ساختی که قرار است نخستین مخزن دائمی جهان برای دفن عمیق زمین‌شناختی سوخت هسته‌ای مصرف‌شده باشد.

این مرکز در عمق حدود ۴۰۰ متری درون سنگ بستر گرانیتی متعلق به دوران «پرکامبرین»(Precambrian)حفاری شده است؛ سنگی که تقریبا یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون سال قدمت دارد و زمین‌شناسان آن را از نظر ساختاری به اندازه‌ای پایدار می‌دانند که چرخه‌های متعدد یخبندان را پشت سر گذاشته است.

در مقابل، هورونوبه عمدا در سنگ‌های رسوبی جوان و همچنان در حال تحکیم آزمایش می‌شود؛ محیطی که دقیقا به این دلیل انتخاب شده است که نمونه‌ای از شرایط زمین‌شناختی‌ای است که ژاپن هنگام انتخاب محل واقعی مخزن پسماند در آینده نمی‌تواند از آن اجتناب کند.

در واقع، بخش بزرگی از ژاپن از سنگ بستر بلورین و بسیار کهن مشابه آنچه در فنلاند وجود دارد، برخوردار نیست.

تفاوت میان این دو کشور تنها زمین‌شناختی نیست، بلکه سیاسی نیز هست.

شرکت «پوسیوا اوی» (Posiva Oy)،کنسرسیوم شرکت‌های خدماتی که مالکیت و بهره‌برداری از اونکالو را بر عهده دارد، حدود ۲ دهه را صرف توسعه راهکار فنی خود کرده و از قوانینی بهره برده است که در آن مسئولیت پسماند هسته‌ای حتی در شرایطی که صنعت هسته‌ای به‌صورت خصوصی اداره می‌شود، همچنان تحت نظارت عمومی باقی می‌ماند.

در این چارچوب، «استوک» (STUK) نهاد ناظر بر ایمنی هسته‌ای و پرتویی فنلاند، نیز به‌طور دائمی بازرسانی در محل دارد.

آزمایشگاه تحقیقاتی زیرزمینی هورونوب

براساس این قوانین، این روند با گفت‌وگو و مشورت مستمر با مردم محلی و همچنین حمایت‌های مالی از شهرداری میزبان «اورایوکی» همراه بود؛ رویکردی که پس از حدود سه دهه، به پذیرش پروژه از سوی از سوی جامعه محلی منجر شد.

همچنین، قرار است انتقال پسماندهای هسته‌ای به اونکالو از سال ۲۰۲۶ آغاز شود.

درواقع، سوخت هسته‌ای مصرف‌شده در محفظه‌های مسی و بنتونیتی که برای حفظ ایمنی و جلوگیری از نشت مواد رادیواکتیو تا حدود ۱۰۰ هزار سال طراحی شده‌اند، قرار گیرد

درمقابل ژاپن هنوز نتوانسته حتی یک شهرداری را پیدا کند که حاضر باشد میزبان مخزن نهایی پسماند هسته‌ای باشد و مقام‌های هورونوبه نیز خود تلاش زیادی می‌کنند که تاکید کنند که این آزمایشگاه گامی در جهت انتخاب این شهر به‌عنوان محل مخزن نهایی نیست.

نمونه فنلاند در توکیو نیز مورد توجه قرار گرفته است.

نهادهای ژاپنی در حال حاضر از جمله کشورهایی هستند که با شرکت «پوسیوا» (Posiva) در زمینه تطبیق فناوری‌های محصورسازی و نگهداری فنلاندی با شرایط زمین‌شناختی و چارچوب‌های مقرراتی متفاوت همکاری می‌کنند؛ همکاری‌ای که در کنار اما جدا از مشارکت‌های بین‌المللی آژانس انرژی اتمی ژاپن از طریق پروژه بین‌المللی هورونوبه دنبال می‌شود.

توقیف نفتکش اماراتی در تنگه هرمز

تماشاخانه

خلبانان ایرانی در اسارت / ببینید روایت‌ها چه می‌گویند؟

خجو؛ زنی میان دو دریا، دور از خانه / روایت یک زن صیاد از جنگ جنوب : «این دریا با آن دریا فرق دارد»

فیلم های دیگر