نيوزويك: جنگ شيعه و سني، خودكشي «القاعده» بود

آمريكا بايد در اين جنگ داخلي از جانبداري خودداري كرده و به تشويق اين اختلافات در اسلام بپردازد كه توانايي جدا كردن دشمنان ما را از هم دارد.

هفته‌نامه آمريكايي معتبر «نيوزويك»، در تازه‌ترين تحليل خود از درگيري شيعه و سني، آن را موجب نابودي «القاعده» دانسته است.

به گزارش «بازتاب»، «نيوزويك» به مقامات آمريكايي توصيه كرده، بدون گرفتن جانب يك طرف در اين درگيري‌ها، تلاش كند اين درگيري ادامه يابد تا مسلمانان و از جمله «القاعده» به جاي حمله به غرب، مشغول اختلافات داخلي خود باشند.

در اين تحليل آمده است: براي غربي‌هايي كه با اين پرسش درگيرند كه اسلام چه موقع اصلاحاتي را صورت خواهد داد، خبرهاي خوب و بدي وجود دارد. خبر خوش اين‌كه گويا اين روند آغاز شده و خبر بد آن‌كه اين روند با افترا، نفرت و خشونت همراه است. اين روند به همين شكل يادآور دوره اصلاحات مسيحي است.

در آن زمان، شاخه‌هاي گوناگون مسيحيت براي اثبات درستي تفسيرهاي خود از مذهب به كشتار يكديگر پرداختند. به نظر مي‌رسد اين روند با تفاوت‌هايي در اسلام نيز در حال شكل‌گيري است. در اينجا اختلاف بين شيعه و سني‌هايي است كه به ترتيب 15 و 85 درصد جمعيت مسلمانان دنيا را تشكيل مي‌دهد. واقعيت جديد و حاكم بر خاورميانه امروزه افزايش شكاف بين اين دو گروه است؛ كشتارهاي قومي عراق، هشدارهاي رهبران عربستان و اردن در مورد ايجاد «هلال شيعي» و نزاع بر سر قدرت در لبنان.

اين اختلاف براي هر كسي معاني خاص خود را دارد، اما براي «القاعده» چطور؟ «اسامه بن‌لادن» و «ايمن الظواهري» هر دو سني‌هايي هستند كه «القاعده» را به عنوان سازمان پان‌اسلامي براي اتحاد مسلمانان در جنگ عليه غرب و اسرائيل و رژيم‌هاي متحد غرب مانند عربستان و مصر ايجاد كردند. هيچ كدام از اين دو به تنفر از شيعيان مشهور نبودند و در بيانيه‌ها و فتواهاي متناوب آنان، نامي از اين گروه‌ها نيست و تنها اتهامات متوجه «صليبيان» و «يهوديان» است.

اما همه ايدئولوژي‌ها در رويارويي با واقعيت تغيير مي‌كنند. زماني كه بن‌لادن در سال‌هاي دهه 1980 به پيشاور رفت تا با روس‌هاي افغانستان بجنگند، با سني‌هاي راديكال هزاره متحد شد كه سابقه ديرينه‌اي در تحت فشار قرار دادن شيعيان داشته‌اند. حتي در آن برهه نيز بن‌لادن خشونت‌هاي ضدشيعي را نه تحريم كرد و نه اتهامات ضدشيعي در پيام‌هايش افزايش يافت، اما پس از به قدرت رسيدن طالبان سني، رزمندگان عرب تحت فرمان وي از برنامه‌هاي ضدشيعي ميزبان خود حمايت كردند.

اما عراق يك نقطه چرخش به شمار مي‌رود. «ابومصعب زرقاوي»، رهبر خود برگزيده «القاعده» عراق افكار مسمومي عليه شيعيان داشت. وي در نامه‌اي در فوريه 2004 به بن‌لادن، اكثريت شيعه عراق را با صفاتي مانند «مانعي از ميان برداشتني»، «ماري در كمين»، «عقرب حيله‌گر و بدانديش»، «جاسوس دشمن» خطاب قرار داده و عنوان مي‌كند كه خطر شيعيان بيشتر از آمريكايي‌هاست. سپس نتيجه مي‌گيرد كه تنها راه‌حل براي آنها، حمله به قالب‌هاي مذهبي، نظامي و ديگر اهداف شيعي است تا زماني كه آنان به سنيان تعظيم كنند. زرقاوي داراي مذهب وهابي بوده كه اين ايدئولوژي، دشمني عميق و شديدي با شيعه دارد.

بن‌لادن و زرقاوي آشكارا از اين روند نگران بودند و زرقاوي نيز سرانجام اين امر را مستقيم يادآور شد. بن‌لادن تا حد زيادي در اين باره سكوت كرد، اما در پايان سال 2004 هر دو به اين نتيجه رسيدند كه «القاعده» عراق بسيار قدرتمندتر از آن است كه سرزنش شودد و افزايش احساسات ضدشيعي، تنها راه برتري اقليت سني است و «القاعده» را به عنوان متحدي براي سنيان مطرح كرد.

مشكل «القاعده» اين بود كه راضي كردن شيعيان، تنها در چند نقطه مانند عراق، پاكستان، عربستان و چند نقطه در خليج فارس ممكن بود و بيشتر جمعيت 3/1 ميلياردي شيعيان!! (مسلمانان) مخالف حمله به هم‌مذهبي‌هاي خود هستند.

بنابراين، سازماني كه اميدوار بود جهان اسلام را در جهاد عليه غرب با هم متحد كند، به نوبه خود درگير يك جنگ داخلي در اسلام شد. بن‌لادن تلاش خود را به اميد سرنگوني رژيم سعود آغاز كرد. اما هم‌اكنون با پادشاهي سعودي كه عليه حاكميت شيعيان در تلاش است، متحد شده است. اين اختلافات جديد، باعث تضعيف «القاعده» شده و آنان تنها در صورتي مي‌توانند به مسلمانان كمك كنند كه اين داستان پايان يابد و اصلاحات انجام شود. جنگي كه هم‌اكنون بر محور مذهب‌ها در جريان است، بايد به جنگ عقايد تبديل شود. اسلام آنان ابتدا بايد اختلافات داخلي خود را حل كند تا سپس به فكر حل اختلافات با مذاهب ديگر باشد.

آمريكا بايد در اين جنگ داخلي از جانبداري خودداري كرده و به تشويق اين اختلافات در اسلام بپردازد كه توانايي جدا كردن دشمنان ما را از هم دارد. در مسيحيت هم اين كشتار نبود كه باعث اصلاحات شد، بلكه «مارتين لوتر» بود كه اصلاحات را به واقعيت تبديل كرد.