یک حمام عمومی قدیمی در ژاپن چگونه به فضایی مدرن برای استراحت تبدیل شد؟

عصر ایران - یک حمام عمومی قدیمی در شهر اوساکای ژاپن، پس از بازسازی به فضایی تازه برای استحمام، استراحت و تعامل اجتماعی تبدیل شده است. پروژه شیزونویـو فوکوشیما (Shizunoyu Fukushima) که توسط دفتر معماری مابی آرکیتکتس (MABI ARCHITECTS) طراحی شده، ساختمان حمام عمومی انمی‌یو (Enmeiyu) را که در سال 1983 به طراحی یوشیجی تاکهارا ساخته شده بود، با حفظ بخش هایی از هویت معماری آن به مجموعه ای ویژه مردان تبدیل کرده است.

هدف این پروژه صرفا نوسازی یک ساختمان قدیمی یا افزودن امکانات جدید نبوده است؛ معماران تلاش کرده اند ارتباط میان بنا و جامعه محلی را نیز حفظ کنند. در نتیجه، ساختمان پیشین با ترکیبی از عناصر قدیمی و فضاهای جدید، کاربری تازه ای پیدا کرده و همچنان می تواند محلی برای ملاقات، گفت و گو و گذراندن اوقات فراغت باشد.

حفظ هویت معماری در کنار تغییر کاربری

یکی از ویژگی های اصلی بازسازی شیزونویـو فوکوشیما، حفظ بخش هایی از معماری اولیه انمی‌یو است. فرم های منحنی ساختمان و کاشی کاری های شاخص آن همچنان در فضای بازسازی شده دیده می شوند؛ عناصری که گذشته بنا را به یاد می آورند و مانع از آن می شوند که پروژه به فضایی کاملا جدید و بی ارتباط با تاریخ خود تبدیل شود.

در بخش شست و شو، تا حد امکان از کاشی های موجود ساختمان استفاده شده است. این تصمیم افزون بر حفظ بخشی از مصالح اولیه، پیوند بصری میان حمام قدیمی و مجموعه جدید را تقویت می کند. به این ترتیب، بازسازی به معنای حذف کامل گذشته نیست، بلکه تلاشی برای سازگارکردن ویژگی های موجود با نیازهای امروزی به شمار می رود.

این رویکرد در پروژه هایی که با ساختمان های قدیمی سروکار دارند اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا گاهی ارزش یک بنا تنها به شکل ظاهری آن محدود نمی شود و مصالح، جزئیات و خاطره جمعی ساکنان محله نیز بخشی از هویت آن را تشکیل می دهند.

از حمام عمومی تا مجموعه ای برای استراحت و تعامل اجتماعی

در کنار بخش هایی که از ساختمان اصلی حفظ شده اند، امکانات تازه ای به شیزونویـو فوکوشیما اضافه شده است. این مجموعه اکنون افزون بر فضای استحمام، امکاناتی مانند استخر آب سرد، سونا، فضای حمام روباز، محل استراحت سرپوشیده و پیشخوان را در خود جای می دهد.

ترکیب این فضاها، تجربه حضور در مجموعه را از استحمام صرف فراتر می برد. بازدیدکنندگان می توانند پس از استفاده از حمام و سونا، در محیط های اختصاص یافته به استراحت توقف کنند یا در کنار دیگران به گفت و گو بپردازند.

در این میان، نحوه ترکیب امکانات جدید با مصالح و ویژگی های فضایی قدیمی اهمیت دارد. پروژه به جای آنکه تمام نشانه های معماری پیشین را کنار بگذارد، تلاش می کند میان عملکردهای تازه و عناصر باقی مانده از انمی‌یو تعادل برقرار کند.

معماری به عنوان بستری برای زندگی اجتماعی

نکته قابل توجه در بازسازی انمی‌یو، توجه به نقش اجتماعی حمام های عمومی در ژاپن است. چنین فضاهایی در بسیاری از محله های ژاپنی، فراتر از مکانی برای نظافت و استحمام عمل کرده اند و فرصتی برای دیدار همسایه ها، گفت و گو و ایجاد ارتباط میان نسل های مختلف فراهم آورده اند.

دفتر مابی آرکیتکتس نیز در طراحی شیزونویـو فوکوشیما این جنبه را مورد توجه قرار داده است. هدف پروژه آن است که ساختمان، با وجود تغییر کاربری و اضافه شدن امکانات جدید، همچنان جایگاهی برای تعامل غیررسمی میان افراد داشته باشد.

حفظ ارتباط با محله و فراهم کردن فضایی برای معاشرت، از عواملی است که این پروژه را از یک بازسازی صرفا عملکردی متمایز می کند. در اینجا، معماری قدیمی به بستری برای تعریف دوباره یک تجربه جمعی تبدیل شده است؛ تجربه ای که می تواند با نیازهای امروز سازگار شود، بدون آنکه پیوند خود را با گذشته از دست بدهد.

بازسازی شیزونویـو فوکوشیما نمونه ای از رویکردی است که به جای جایگزین کردن کامل یک بنای قدیمی، از ظرفیت های معماری موجود برای ایجاد فضایی متناسب با نیازهای جدید استفاده می کند. حفظ فرم های منحنی و کاشی های قدیمی در کنار امکاناتی مانند سونا، استخر آب سرد و فضاهای استراحت، گذشته و حال ساختمان را به یکدیگر پیوند می دهد. نتیجه، مجموعه ای است که می کوشد افزون بر ارائه خدمات جدید، نقش اجتماعی حمام عمومی در زندگی محله را نیز زنده نگه دارد.

اطلاعات پروژه

نام پروژه: شیزونو یـو فوکوشیما (حمام عمومی سابق انمی‌یو)

دفتر معماری: مابی آرکیتکتس

موقعیت: پلاک 5-12-5، فوکوشیما، منطقه فوکوشیما، اوساکا، ژاپن

معمار ساختمان اولیه: یوشیجی تاکهارا

سال ساخت بنای اولیه: 1983

طراحی تابلوها: یوسوکه ساکورای

طراحی لوگو: هیروآکی اندو - شرکت نیومن

پیمانکار عمومی: شرکت مهندسی کیکوچی سوکن

همکاران پروژه: شرکت ساینس، شرکت ناکامورا، Tile Capsule - BOWCS Inc

عکاس: استودیو دیگ فتوگراف

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

معترضان فرانسوی در حال غارت مغازه ها: حتی به لباس تن مانکن هم رحم نکردند!

بیشتر بخوانید:

حمام خانم و شیخ معرکه گیر/ حمام های قدیمی چه شکلی داشتند

تماشاخانه

یک شیرجه جنجالی در میراث طبیعی شگفت‌انگیز/ شنا کردن در غار علیصدر چه بلایی به سرش می‌آورد؟

بارگاه شمس تبریزی ؛ یک استثنا در میراث فرهنگی ایران / هیچ بنایی حتی برج آزادی هم شانسی مثل آن نداشته است

فیلم های دیگر