مدارس بینالمللی در سالهای اخیر به یکی از مسیرهای مورد توجه خانوادههایی تبدیل شدهاند که به دنبال آموزش با رویکردهای جهانی، یادگیری زبانهای خارجی و استفاده از نظامهای آموزشی کشورهای دیگر برای فرزندان خود هستند؛ مدارسی که برخلاف تصور عمومی، صرفاً محل تحصیل فرزندان اتباع خارجی نیستند و در بسیاری از کشورها، دانشآموزان بومی نیز بخش قابل توجهی از جمعیت آنها را تشکیل میدهند.
به گزارش مهر، تعداد مدارس بینالمللی در جهان در سالهای اخیر روند افزایشی داشته است؛ بهطوریکه در ژانویه ۲۰۲۵، بیش از ۱۴ هزار و ۸۰۰ مدرسه بینالمللی در جهان فعالیت میکردند و حدود ۷.۴ میلیون دانشآموز در این مدارس مشغول تحصیل بودند. آخرین گزارش این مؤسسه در سال ۲۰۲۶ نیز از فعالیت بیش از ۱۵ هزار مدرسه بینالمللی و تحصیل ۷.۷ میلیون دانشآموز در آنها حکایت دارد؛ اما مدارس بینالمللی دقیقاً چه مدارسی هستند، چه تفاوتی با مدارس عادی دارند، چه گروههایی امکان ثبتنام در آنها را دارند و وضعیت فعالیت این مدارس در ایران چگونه است؟
مدارس بینالمللی به مراکز آموزشی گفته میشود که برنامه درسی آنها بر اساس نظام آموزشی یک کشور دیگر یا استانداردهای آموزشی بینالمللی طراحی شده است و معمولاً بخش قابل توجهی از آموزش در آنها به زبان انگلیسی یا زبان دیگری غیر از زبان رسمی کشور محل فعالیت ارائه میشود.
این مدارس ممکن است از برنامههای آموزشی کشورهای مختلف مانند بریتانیا، آمریکا یا نظامهای بینالمللی نظیر دیپلم بینالمللی (IB) استفاده کنند. در چنین مدارسی، علاوه بر دروس اصلی، آموزش زبان، مهارتهای ارتباطی، تفکر انتقادی، پژوهش و آشنایی با فرهنگهای مختلف نیز مورد توجه قرار میگیرد.
البته عنوان مدرسه بینالمللی بهتنهایی به معنای برخورداری از اعتبار جهانی یا تأیید همه مدارک صادرشده از سوی آن نیست؛ اعتبار برنامه آموزشی، مجوز فعالیت مدرسه و امکان پذیرش مدارک آن در دانشگاهها باید بهصورت جداگانه بررسی شود. مدارس بینالمللی عمدتاً مدارسی هستند که خارج از کشورهای انگلیسیزبان، تمام یا بخشی از برنامه آموزشی خود را به زبان انگلیسی ارائه میکنند یا از برنامهای غیر از برنامه ملی کشور محل فعالیت بهره میبرند.
برخلاف تصور رایج، مدارس بینالمللی تنها مختص فرزندان دیپلماتها، اتباع خارجی یا خانوادههای مهاجر نیستند. در بسیاری از کشورها، خانوادههای بومی نیز برای بهرهمندی فرزندانشان از آموزش دوزبانه، برنامههای درسی بینالمللی و آمادگی برای ادامه تحصیل در دانشگاههای خارج از کشور، این مدارس را انتخاب میکنند.
بهطور کلی، دانشآموزان این مدارس را میتوان در چند گروه دستهبندی کرد؛ فرزندان خانوادههای خارجی و مهاجر که به دلیل محل مأموریت یا اقامت والدین در کشوری دیگر زندگی میکنند، فرزندان دیپلماتها و کارکنان سازمانها و شرکتهای بینالمللی، دانشآموزان بومی که خانوادههایشان به دنبال بهرهمندی از نظام آموزشی بینالمللی هستند و همچنین دانشآموزانی که قصد ادامه تحصیل در کشورهای دیگر را دارند.
البته شرایط پذیرش در این مدارس یکسان نیست و با توجه به کشور محل فعالیت، نوع مدرسه، ظرفیت پذیرش، زبان آموزشی و ضوابط قانونی هر مرکز تعیین میشود.
آمارهای جهانی نشان میدهد مدارس بینالمللی دیگر یک الگوی آموزشی محدود به خانوادههای مهاجر نیستند و بهتدریج خانوادههای بومی نیز سهم بیشتری در جمعیت دانشآموزی این مدارس پیدا کردهاند. در ژانویه ۲۰۲۵ حدود ۷.۴ میلیون دانشآموز در ۱۴ هزار و ۸۳۳ مدرسه بینالمللی جهان تحصیل میکردند. این آمار در گزارش سال ۲۰۲۶ به بیش از ۷.۷ میلیون دانشآموز و بیش از ۱۵ هزار مدرسه رسیده است. افزایش تقاضای خانوادههای بومی برای آموزش دوزبانه و برنامههای آموزشی بینالمللی از عوامل مؤثر در گسترش این مدارس عنوان شده است.
در ایران نیز مدارس بینالمللی تحت نظارت وزارت آموزشوپرورش فعالیت میکنند و مطابق اعلام رئیس مرکز امور بینالملل و مدارس خارج از کشور این وزارتخانه، در حال حاضر ۱۳ مدرسه بینالمللی در کشور فعال هستند.
در همین راستا محمد سلیمی، رئیس مرکز امور بینالملل و مدارس خارج از کشور وزارت آموزشوپرورش، با اشاره به وضعیت شهریه این مدارس اظهار کرد: در سالهای گذشته شهریه مدارس بینالمللی به این شکل اعلام نمیشد و به طور معمول تعیین و اعلام آن به ماه بهمن موکول میشد.
وی با بیان اینکه اخبار مربوط به دریافت شهریههای میلیاردی از سوی این مدارس واقعی نیست، افزود: میزان شهریه این مدارس هر سال با توجه به شرایط تورمی کشور تعیین میشود.
رئیس مرکز امور بینالملل و مدارس خارج از کشور وزارت آموزشوپرورش همچنین درباره فعالیت برخی مدارس خارجی و هوماسکولها در ایران گفت: برخی مدارس بینالمللی مدعی فعالیت در کشور هستند، اما هیچکدام از این مراکز برای فعالیت از سوی مرکز امور بینالملل وزارت آموزشوپرورش مجوز دریافت نکردهاند و در صورت احراز تخلف، با آنها برخورد قانونی خواهد شد.
سلیمی درباره فعالیت آموزشگاههایی که مدعی ارائه دیپلم یا مدارک بینالمللی به دانشآموزان هستند نیز اظهار کرد: صدور مدارک تحصیلی تابع ضوابط و فرایندهای مشخص است و نمیتوان بدون طی مراحل قانونی و بررسیهای لازم، مدرک تحصیلی معتبر صادر کرد.

مدرسه بین المللی IB – مجتمع آموزشی شهید مهدوی
سلیمی با اشاره به فعالیت ۷۱ مدرسه ایرانی در ۳۴ کشور جهان گفت: سال گذشته بیش از هفت هزار دانشآموز ایرانی در این مدارس تحصیل کردند. تعداد دقیق دانشآموزان مدارس ایرانی خارج از کشور در سال تحصیلی جاری، پس از نهایی شدن اطلاعات سامانه سیدا مشخص خواهد شد.
رئیس مرکز امور بینالملل و مدارس خارج از کشور وزارت آموزشوپرورش درباره وضعیت فعالیت این مدارس در سال تحصیلی جدید نیز اظهار کرد: در سال تحصیلی جاری فقط مدارس ایرانی در کویت و امارات پذیرش دانشآموز نداشتند، اما برای فعالیت مجدد مدارس امارات رایزنیهایی در حال انجام است.
مدارس بینالمللی در جهان با عبور از الگوی اولیه خود که عمدتاً پاسخگوی نیاز خانوادههای مهاجر و دیپلماتها بود، به گزینهای برای خانوادههای بومی نیز تبدیل شدهاند؛ موضوعی که رشد جمعیت دانشآموزی این مدارس را در سالهای اخیر به دنبال داشته است.
در ایران اما با وجود فعالیت ۱۳ مدرسه بینالمللی، همچنان موضوع نظارت بر عملکرد این مراکز، شفافیت شهریهها، اعتبار مدارک تحصیلی و مقابله با فعالیت مراکز فاقد مجوز اهمیت دارد. بهویژه آنکه افزایش تقاضا برای آموزش بینالمللی نباید زمینهای برای فعالیت مراکز غیرمجاز یا عرضه مدارک تحصیلی فاقد اعتبار فراهم کند.
از سوی دیگر، مشخص نبودن تعداد دانشآموزان مشغول به تحصیل در ۱۳ مدرسه بینالمللی کشور در اطلاعات ارائهشده از سوی مسئولان، یکی از خلأهای آماری این حوزه است؛ خلأیی که انتشار آمار دقیق ثبتنام، ترکیب جمعیتی دانشآموزان، شهریهها و نوع برنامههای آموزشی میتواند به شفافتر شدن وضعیت این مدارس و ارزیابی جایگاه آنها در نظام آموزشی کشور کمک کند.