خاطره‌ای از بازدید وزیر انرژی انگلیس در دانشگاه

داستان از این قرار است که وزیر انرژی انگلیس (Charles Hendry) به اسپرو آمده بود تا بازدیدی از اینجا داشته باشد. این برنامه را گروه انرژی دانشگاه ساسکس ترتیب داده بود. جیم واتسون که این روزها در زمینه سیاستگذاری انرژی بسیار معروف شده است، از وزیر انرژی انگلیس دعوت کرده بود تا جلساتی را با گروه انرژی داشته باشد. برنامه شامل دو قسمت بود. در جلسه اول اعضای گروه انرژی دانشگاه ساسکس فعالیتهای خود را ارائه کردند و پتانسیل های موجود اسپرو و گروه انرژی را معرفی کردند. همچنین لیستی از پروژه های انجام شده را برای وزیر ارائه دادند. اما جلسه دوم که اختصاص به پرسش و پاسخ عمومی داشت، شامل نکاتی بود که در خور توجه بود.

1-  وزیر ابتدا یک خلاصه ای از سیاستهای انرژی دولت انگلیس ارائه داد. قیمت گذاری بر روی کربن در بیست سال آینده در دولت انجام شده و چارچوبی تهیه شده است که در آن موضوع انرژی و قیمتها برای مردم و اینکه در سالهای آینده با چه مکانیزمهایی سروکار دارند تقریبا مشخص شده است. این سیاستها با توجه به مسائل نیاز انرژی انگلیس، امنیت انرژی و محدودیتهای تعیین شده از طرف اتحادیه اروپا برای مقابله با تغییرات اقلیمی استوار است. این سیاستها البته چند ماهی است که از طرف رسانه ها اعلام می شود اما چارلز به این نکته اشاره داشت که حرکت جدید در سیاست انرژی در انگلیس بر مبنای نیروگاه هسته ای و بادی است. هر چند که برای رفع نیاز بازار داخلی و محدودیتهای محیط زیستی و همچنین امنیت انرژی انگلستان، نیروگاههای گازی کماکان در اولویت هستند و علی رغم اینکه انگلستان بخش اعظم گاز مورد نیازش را وارد می کند، این نیروگاهها جزو پیکره اصلی نیروگاههای انگلیس محسوب شده و خواهند شد. او البته اشاره داشت که این دولت بحث dash-for-gas را می خواهد زنده کند. همچنین احداث یکی از بزرگترین نیروگاههای هسته ای را در برنامه دارد که البته مورد انتقاد شدید اسپرو و محافل آکادمیک مشابه قرار دارد که نگران سیاستهای انفعالی دولت در زمینه پسماندهای آن هستند.

2-  اما مساله دوم عزم جدید این دولت در حرکت به سمت کم کربن کردن (decarbonizes) انرژی انگلستان دارد که در این راستا می خواهند حمل و نقل را از سوخت پایه نفت به سمت برق ببرند و در خانه ها نیز نصب smart meter ها را در اولویت گذاشته اند. او نظرش این بود که خانه های انگلیسی یکی از کم بازده ترین ها در اروپا است و دولت سریعا باید به این سمت حرکت کند و بنابر این بازدهی انرژی یکی از سیاستهای مهمی است که بایستی در انگلیس اجرا شود.

3-  اما جدای این مباحث تخصصی که شاید برای برخی ها خسته کننده باشد، این بازدید نکات جالبی داشت. یکی اینکه این وزیر بسیار به مباحث تخصصی آشنایی داشت. واژه ها و اصطلاحاتی که بکار می برد و همچنین موقعیت بکار بردن آنها نشان از این داشت که تقریبا بخش زیادی از ادبیات را خوانده و به این حوزه تسلط دارد. حتی فراتر از انتظار من، کتاب سیاستگذاری انرژی را که اسپرو پارسال چاپ کرده بود را هم بهش اشاره کرد و شاید بروز بودن یک وزیر در این حد قدری عجیب می نماید. البته سیاستمداران خیلی تلاش می کنند تا با بکار بردن واژه های آکادمیک، خود را با دانش نشان داده و سیاستهایشان را موجه جلوه دهند، اما حقیقتا در صحبتهای این وزیر می شد فهمید که این یارو خودش هم دانش نسبتا خوبی در این حوزه دارد. چون در پاسخ به طیف وسیع سوالات، یک آمادگی داشت. نکته دوم این بود که این جلسه پرسش و پاسخ برای عموم دانشجویان و اساتید آزاد بود. جیم واتسون رئیس جلسه بود (بعد از مدتها استادراهنمایم را در لباس رسمی دیدم!) و به تمام افراد به ترتیبی که دست بلند می کردند اجازه سوال می داد. نصف سوالات را دانشجویان کارشناسی ارشد (نه حتی دکتری!) پرسیدند. وزیر هم به تمام سوالات با صبر و حوصله جواب داد. حتی سوالی که یکی از این دانشجویان پرسید و بسیار به نظر نامربوط می آمد را هم بدون اکراه جواب داد. چند سوال را هم اساتید اسپرو پرسیدند که برخی هایش حالت انتقادی هم داشت.

4-  اما نکته آخر عدم سایه اندازی جایگاه سیاسی بر مباحث آکادمیک بود به نحوی که این وزیر خود را موظف به پاسخگویی در یک موقعیت علمی و با زبان علمی و روش علمی می دانست نه اینکه از جایگاه  موقعیت سیاسی خود در مشروعیت بخشی به گزاره هایش استفاده کند. یکی از عوامل مهم هم در نحوه چینش این جلسه بود. هیچ خبری از محافظ و امثالهم در جلسه و ساختمان اسپرو نبود و بالنتیجه اثری از علامتهای قدرت و جایگاه سیاسی نمی توانست در اذهان شرکت کنندگان تاثیر بگذارد. البته این بحث بسیار مفصل و جالبی است که خود یک مطلب جدید را می طلبد. اما درکل نحوه تعامل این وزیر با نهاد آکادمیکی که تقریبا با سیاستهای انرژی دولت محافظه کار جدید مخالفتهایی دارد در خور توجه بود.

 در ضمن جلسه سر موقع شروع شد و راس موقع اعلام شده قبلی هم تمام شد و ما هم بی سر و صدا و طبق معمول برگشتیم سر کارمون! بعد از جلسه هم اساتید سر کار خود رفتند و چندتا از دانشجویان وزیر را دوره کردند و سوالاتی دیگر پرسیدند.

الف