بر خاک نشستن گنبد مسجد جامع ساوه

40 سال است مسجد جامع ساوه بار ميله ها آهني را بر دوش مي كشد كه قرار بود به ياريش بيايند و كمكي براي مرمتش باشند. 40 سال گذشته و هنوز هم متوليان و مدعيان حفاظتش نتوانسته اند آنچه را نياكانمان 1200 سال پيش بنيان نهادند، حتي مرمت كنند.
مسجد جامع ساوه از 40 سال پيش تا كنون مرمت كلي نشده است.
 
خبرگزاري ميراث فرهنگي،40 سال است مسجد جامع ساوه بار ميله ها آهني را بر دوش مي كشد كه قرار بود به ياريش بيايند و كمكي براي مرمتش باشند. 40 سال گذشته و هنوز هم متوليان و مدعيان حفاظتش نتوانسته اند آنچه را نياكانمان 1200 سال پيش بنيان نهادند، حتي مرمت كنند. 
 
مسجد جامع ساوه سال ها است مورد هجوم موريانه ها قرار گرفته،پيكرش فرسوده شده، بخشي از گنبد آن فرو ريخته و ديگر تاب حفظ تاريخ يك هزارو 200 ساله اش را ندارد .بخشي از گنبد آن هم به دليل اقدامات مرمتي نامناسب فرو ريخته اما تا كنون اقدامي براي نجاتش از سوي مسئولان مربوطه انجام نشده است.
 
مسجد جامع ساوه هنوز هم ويژگي‌هاي معماري دوره هاي آل بويه، ايلخاني و صفوي را در سازه هايش نگاه داشته تا بتواند خود را به جهانيان بشناساند، كارشناسان هم معتقدند اين همه ارزش تاريخي ، مسجد را براي جهاني شدن نامزد مي كند اما چون هميشه براي اجرايي شدن فاصله ها بيشتر مي شود.
 
"محمد ايران شاهي " كارشناس مرمتي كه تهيه طرح ساماندهي اين مسجد را بعد از تخريب ناگهاني گنبدش در سال گذشته بر عهده گرفته،اين بنا را به دليل قابليت هاي معماري و تزيينات داخلي ، گزينه مناسبي براي ثبت ملي مي داند:«مسجد جامع ساوه تاريخ زنده اي از پيشينيان است و بايد براي ماندگار شدن،ملي شود اما متاسفانه اقدامات اساسي براي نجات اين گنبد صورت نمي گيرد .»
 
"سيد محمد حسيني "، رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان مركزي هم گفته هاي ايران شاهي را تاييد مي كند :« مسجد جامع ساوه بايد ملي و بعد براي جهاني شدن معرفي شود اما به دليل شرايط نامناسبي كه در حال حاضر بنا با آن در گير است اميدي براي ثبت آن در ميراث جهاني نيست .»
 
حسيني از وضعيت كنوني اين مسجد 1200 ساله متاسف است و نگران:« اين بنا نيازمند بازسازي و ساماندهي اساسي است و براي آغاز اين عمليات دست كم يك ميليارد تومان اعتبار نياز است.»
 
امسال هم اعتبارات شامل حال اين بناي ارزشمند نشد. حسيني اما اميدوار است:« با اعتبارات محدودي كه در حال حاضر وجود دارد ،بايد برخي از عمليات جزيي مرمت اين بنا را آغاز كرد و تا حدودي مانع ادامه روند ريزش گنبد آن شد .»
 
مسجد جامع ساوه طي 40 سال گذشته بارها و بارها توسط متخصصان و كارشناسان ايراني و خارجي مرمت شده ولي 40سال است داربست هاي بازسازي اين بنا با سازه هاي معماري آن همراه بوده و خطر موريانه و نفوذ رطوبت هنوز پيكر آن را تهديد مي كند .
 
«سال گذشته به دليل مرمت هاي نادرست گنبد ديرينه مسجد جامع ساوه به طور ناگهاني فرو ريخت و آسيب هاي زيادي بر پيكر اين بناي تاريخي وارد شد.»
ايران شاهي اين را مي گويد و ادامه مي دهد:« به دنبال فرو ريزي اين گنبد تاريخي بود كه طرح مرمتي آن تهيه و اجرا شد اما متاسفانه اين طرح بازسازي نيمه كاره به دليل نبود اعتبارات كافي رها شد .»
 
اين گنبد از 20 سال پيش تا كنون بارها مرمت شده است،اما ناقص. ايران شاهي مي گويد :« به رغم مرمت هاي متعدد رعايت نشدن اصول مرمت و نبود دقت كافي باعث شده تزيينات كه به شكل قالبي در پايين ديواره ها انجام گرفته با پوسته خارجي به درستي مونتاژ نشود و بين پوسته و تزيينات فاصله ايجاد شود كه اين فاصله هم  با گچ پر شده است.»
 
اكنون طرح مرمتي اين بنا به روش هاي سنتي ،مدرن و تلفيقي از سنتي و مدرن تهيه شده اما به دليل نبود اعتبارات تا كنون اين طرح ها اجرايي نشده است.
 
به گفته ايرانشاهي در جلسه هاي كارشناسي و كميته هاي فني سازمان ميراث فرهنگي استان مركزي قرار بود اين طرح مصوب و اجرا شود اما با گذشت 8 ماه از تاريخ برگزاري اين جلسه اقدامي براي آغاز اين پروژه انجام نشده است.
 
  گنبد مسجد جامع اكنون با خطر ريزش رو به روست و به اعتقاد مرمت كاران ايجاد كانال زهكش و پوشش مناسب فوقاني براي بنا ضروري است.
 
اين كارشناس مرمت علاوه بر خطر ريزش دوباره گنبد مسجد 1200 ساله ساوه ،ايوان اصلي آن را كه يكي از ايوان هاي مهم اين مسجد محسوب مي شود و پيش از انقلاب توسط كارشناسان خارجي مرمت استحفاظي شده است ،در معرض خطر تخريب مي داند :«در صورتيكه مسئولان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور براي نجات اين بناي ارزشمند كه جزء نفايس ملي شناخته شده است اقدام نكنند يكي از بناهاي مهم ايران رو به نابودي مي رود.»
 
مسجد جامع ساوه که  4 هزار و 200 متر مربع وسعت دارد در سال 1310 به عنوان نخستين مكان تاريخي استان مركزي در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيد.
 
 اين اثر سال گذشته براي مرمت ، ساماندهي و حفاظت در رديف پروژه هاي ملي كشور جاي گرفت.