از قیام حسینی و صلح حسنی تا مقاومت و نرمش در جمهوری اسلامی

عصرایران - روز گذشته ، مقام معظم رهبری با تأکید بر لزوم حرکت های صحیح در دیپلماسی ، تصریح داشتند: "بنده معتقدم به همان چیزی كه سالها پیش به «نرمش قهرمانانه» نامگذاری شد."

"نرمش قهرمانانه" تعبیری است که ایشان در سال های جوانی به "صلح امام حسن (ع)"، اطلاق کرده بودند و اینک بعد از سال ها ، به این نامگذاری تاریخی اشاره می کنند.

امام حسن (ع) در سال 41 هجری با معاویه صلح کردند و چشم از خلافت پوشیدند. امام حسین (ع) اما در سال 61 هجری ، زیر بار صلح نرفتند و قیام را برگزیدند و نهایتاً بعد از جنگی خونین به شهادت رسیدند.

هر چند این دو امام و دو برادر ، دو اقدام کاملاً متضاد و متفاوت - جنگ و صلح - انجام دادند، اما وجه مشترک تصمیمات آنان ، حفظ مصالح جامعه اسلامی بود.
امام حسن(ع)، به این نتیجه رسیده بودند که نفع اسلام و جامعه اسلامی، با صلح ایشان محقق می شود و 20 سال بعد، امام حسین(ع) همین نفع را در جنگ دیدند ولو این که هم خود و هم خانواده و بهترین یارانشان به شهادت برسند.

بنابراین در فرهنگ و آموزه های اسلامی ، جنگ و صلح ، به تنهایی واجد ارزش نیستند بلکه استفاده درست از این دو مقوله در راستای حفظ اسلام و منافع جامعه است که ارزش ذاتی دارد.

رسول بزرگوار اسلام(ص) نیز ، زمانی با کفار جنگیدند و زمانی دیگر ، صلح حدیبیه را پذیرفتند.

امام خمینی (ره) هم زمانی بر ادامه جنگ ، حتی اگر 20 سال هم طول بکشد ، تأکید داشتند ولی در مقطعی ، صلاح جامعه را در پذیرش قطعنامه 598 و صلح دیدند.

زمان و اتفاقاتی که در بستر آن رخ می دهند، هرگز ایستا نیستند؛ هنر یک سیاستمدار و یک مصلح این است که در هر لحظه از زمان ، گزینه درست که منافع جامعه اش را تأمین می کند، انتخاب کند.
از این رو ، ممکن است رهبر یا سیاستمداری در یک مقطع، بر رویکرد سرسختانه در یک موضوع تأکید کند و در زمانی دیگر ، بر اساس مصالح روز ، نرمش در همان موضوع را توصیه کند و این ، امری طبیعی و نشانه هوشمندی است.

نمونه یکی از این تصمیمات درست را می توان در زمان حمله 1991 آمریکا به عراق سراغ گرفت؛ در آن زمان، برخی جریان های سیاسی در ایران معتقد بودند که باید در حمایت از عراق وارد جنگ با آمریکا شد ولی رهبر انقلاب ، برغم این که به دشمنی آمریکا با ایران باور داشتند، مانع از این مداخله شدند و بدین ترتیب ، یک خطر بزرگ را از ایران دور ساختند.

تأکید هوشمندانه رهبر معظم انقلاب بر باورمندی شان به "نرمش قهرمانانه" را از این منظر می توان کاوید چه آن که ایشان در زمان لازم ، بر مقاومت حسینی تأکید می کنند و در شرایطی دیگر ، "نرمش قهرمانانه" را در راستای منافع جامعه اسلامی می شمارند و همان گونه که ذکر شد ، هم مقاومت و هم نرمش، هر کدام در شرایط خاص خودشان ، الگوهایی برای حفظ منافع ملی است.

اگر امام حسن (ع) برای حفظ جامعه اسلامی از جنگ ، بازگرداندن آرامش به جامعه ، نقاب افکندن از چهره نفاق و بسترسازی برای گسترش تشیع -که در زمان امام باقر(ع) و امام صادق(ع) ، ثمره داد- راه صلح را با شخصی مانند معاویه برگزیدند ، امروز نیز اگر منافع ملی جامعه اسلامی امروز ایجاب کند ، می توان حتی با آمریکا نیز مذاکره و مصالحه کرد و منافع آن را برای جامعه تمهید نمود.

 از جنگ حنین تا صلح حدیبیه و از قیام حسینی تا صلح حسنی ، همه و همه ، پر از آموزه هایی هستند که دست رهبران جامعه اسلامی را برای انتخاب بهترین گزینه ها باز می گذارد تا منافع آن را به بهترین شکل ممکن تأمین کنند.