رییس منطقه ای میراث فرهنگی: یلدا قابلیت ثبت جهانی دارد

 رییس مرکز منطقه ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس درآسیای غربی و مرکزی با بیان اینکه یلدا در عرصه حضور فراتر از مرزهای ایران را دربرمی گیرد، افزود : این مقوله قابلیت ثبت جهانی دارد.
 
یدالله پرمون روز یکشنبه در گفت وگو با ایرنا و در آستانه فرا رسیدن شب یلدا (30 آذر ماه) - طولانی ترین شب سال - در پاسخ به این سوال که اقدامی برای ثبت این مقوله به عنوان یک آداب و رسوم ایرانی در ثبت جهانی مطرح شده است گفت : این موضوع قابلیت ثبت جهانی دارد ، تاکنون به شکل رسمی پرونده ای در مورد آن شکل نگرفته است اما می توان آن را پیگیری و برای آن سرمایه گذاری کرد.
 
وی تاکید کرد : طرح این موضوع در حد پیشنهاد و تصمیم گیری برای ثبت جهانی این پرونده نیازمند نظرات کارشناسان و صاحب نظران است .
 
این کارشناس فرهنگی اظهار داشت : در شرایط فعلی که در سطح جهان بر روی مباحث ناملموس تکیه ویژه ای می شود ما نیز می توانیم بر روی این موضوع تاکید کنیم ، قطعا یلدا قابلیت شناخته شدن به عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایران زمین در جهان را دارد .
 
پرمون در مورد این سنت دیرینه گفت : یلدا به لحاظ تقسیم بندی ها، در حوزه میراث فرهنگی ناملموس و در دسته به اصطلاح مجموعه آیین ها، گردهمایی ها و آداب و رسوم قرار می گیرد.
 
وی اظهار داشت: این پدیده یک گردهمایی اجتماعی است که به طور خاص در سطح خانواده و اقوام شکل می گیرد و در واقع رسمی است که به تبع خود به اصطلاح دوستی ها ، مهرورزی ها و آشتی ها را در پی دارد ، از این منظر قابل احترام است و دقیقا در تعریف میراث فرهنگی ناملموس می گنجد.
 
این کارشناس حوزه میراث ناملموس با یاد آوری اینکه یلدا ریشه در فرهنگ باستانی ایران زمین دارد، افزود : این مقوله در زیربنای خود یک دستاورد به اصطلاح علمی برای ایرانیان دارد که عبارت است دانش عمیقی که ایرانیان در ارتباط با بحث گردش فصول ، نجوم و مسائل وابسته داشته اند و از دیر باز این شب را به عنوان طولانی ترین سال می شناختند از این حیث این مقوله در میراث ناملموس جای می گیرد که نشانگر وجه بارزی از فرهنگ ایرانی وایران زمین است .
 
پرمون یلدا را همچون نوروز رسم دیرینه ای عنوان کرد و گفت : یلدا نیز در عرصه ای حضور دارد که ما به آن ایران فرهنگی می گوییم که مرزهای آن بسیار گسترده از ایران امروزی است و نشان دهنده نفوذ و تسلط فرهنگ ایرانی در حوزه بزرگتری است و فراتر از محدوده آسیای مرکزی و غربی را در بر می گیرد. از این بابت پرداختن به یلدا مانند توجه به نوروز به عنوان عمل صلح ، یکپارچگی و وفاق و دوستی در سطح بین المللی است .
 
رییس پزوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری در پاسخ به این سوال که بسیاری یلدا را به منظور رفع نحوست از بلندترین شب سال برگزار می کنند ، اظهار داشت : نگاه نحوست به این مقوله اسطوره ای است که به شب یلدا بر می گردد ، از دیدگاه انسان ها همیشه شب به عنوان مظهر تاریکی ، ظلمت و گرفتگی است و همواره اگر طلوع آفتاب را احیا و شروع یک زندگی دوباره در نظربگیریم روز بعد از طولانی ترین شب سال در اسطوره های ایران باستان به عنوان یک زایش مجدد در طبعیت است .
 
وی با یاد آوری اینکه روز بعد از شب یلدا « خرم روز » نام گرفته است و در بسیاری از فرهنگ ها در این روز به درختکاری پرداخته می شود، گفت: این اقدام نشان دهنده احترام به طبیعت ، صلح ، دوستی و زیبایی است و نمی توان آن را به نحوست و خرافه پرستی متصل کرد.
 
این مسئول فرهنگی در مورد تاثیرات و کارکردهای یلدا به عنوان یک سنت توضیح داد: کارکرد این مقوله اجتماعی و فرهنگی است و باعث گردهم آمدن آحاد جامعه در سطح خانواده و اقوام در کنار یکدیگر می شود.
 
وی گفت : در این شب خانواده ها و اقوام گردهم می آیند و به نوعی به تکریم بزرگان می پردازند ، استفاده از هر گونه تنقلات و خوردنی ها نیز معنای فلسفی و اسطوره ای خاص خود را دارد ، قصه گویی ، حافظ خوانی و انجام برخی بازی های سنتی سبب ایجاد وفاق و ارتباط بهتر نسل ها می شود.
 
یلداسنتی باستانی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده‎اند. در این باور یلدا روز تولد خورشید و بعدها تولد میترا یا مهر است.
 
این جشن درماه پارسی «دی» قرار دارد که نام آفریننده در زمان پیش از زرتشتیان بوده است که بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد.
 
نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه هایی از آفریدگار بود در حالی که شب، تاریکی و سرما نشانه هایی از اهریمن.
 
یلدا برگرفته از واژه‎ای سریانی است و مفهوم آن « میلاد» است( همزمانی با تولد مسیح).ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر «میترا» می‎‎پنداشتند و به همین دلیل این شب را جشن می‎گرفتند.
 
جشن یلدا در ایران امروز نیز با گرد هم آمدن و شب‎نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می‎شود. آیین شب یلدا یا شب چله، همراه با خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و میوه های گوناگون و آیین هایی همچون تفال به دیوان حافظ همراه است .