مدیریت هزینه ها به مثابه تولید درآمد برای خانوار

 عصر ایران؛ کتایون بناساز- این روزها همه جا صحبت از ثبت نام یا انصراف از دریافت یارانه نقدی در سامانه هدفمندی یارانه هاست  و درباره درآمد زنان نیز  بحث هایی درگرفته خصوصا این که سرپرستان خانوارها باید درآمد زنان را نیز- فارغ از این که وارد چرخه اقتصادی خانوار می شود یا نه - در زمره مجموع درآمدها محاسبه و اعلام کنند و متوسط درآمد خانوارها با احتساب مجموع دریافتی ها و از جمله زنان تعیین می شود.

اما آیا تنها زنان شاغل به اقتصاد خانوار یاری می رسانند؟ واقعیت های جامعه ما حاکی از این است که زنان خانه دار که غالبا هیچ درآمدی ندارند با مدیریت هزینه ها نقش شایسته ای در اقتصاد خانوارها ایفا می کنند و مردانی که احیانا در ثبت اطلاعات درآمدی با این نکته مواجه می شوند نباید احساس کنند که زنان تنها در جنبه های غیر اقتصادی یاری گر آنان هستند. 

زیرا چه بسا اگر  اعمال «مدیریت هزینه» به دست آنان نبود خود باید به کار دوم یا حتی سوم تن می دادند یا کار دوم وسوم و حتی شغل خانم در بیرون نیز کافی نبود.

با این که برای جبران کسری بودجه ناشی از تورم فزاینده ابتدا راه هایی چون کاربیشتر و اضافه کاری سرپرست خانوار( معمولا مرد)، اخذ وام از بانک ها، فروش طلا و فرش  و مانند اینها به ذهن متبادر می شود اما بسیارند زنان خانه داری که بی آن که درآمدی داشته باشند با مدیریت هزینه ها دست در کار تولید درآمد پنهانی هستند که به چشم نمی آید.

این گفتار البته نفی نقش مضاعف زنان شاغل نیست. چه، این دسته اخیر گاه در عین کسب درآمد، باز هم از مدیریت هزینه ها غافل نیستند و نه تنها با وقتی که در جامعه صرف می کنند درآمد مرئی دارند که با ایفای نقش زنان خانه دار، درآمد نامرئی نیز تولید می کنند. درآمدی که با مدیریت هزینه ها به دست می آید.


غالب زنان ایرانی اما چگونه اقتصاد خانواده را مدیریت می کنند و باری از دوش مردان خود برمی دارند در حالی که این رفتار معمولا دیده نمی شود یا نقش آنان به تمامی دریافته نمی شود؟

راهکارهایی چون جایگزین کردن کالاهای ارزان قیمت به جای اجناس گران بها، تامین پروتئین مورد نیاز اعضای خانوار از حبوب غلات و نه الزاما گوشت قرمز، خرید از مرکز ارزان قیمت مانند تعاونی ها و میدان های میوه و تره بار، صرف نظر از مخارج غیر ضروری مانند هزینه رستوران، صرفه جویی در مصرب آب، برق تلفن و بنزین، نگه داری بهتر کالاها که به صرفه جویی در هزینه تعمیر آنها می انجامد و تهیه بعضی از مواد غذایی  در خانه به جای خرید از بیرون مانند رُب و مربا و ترشی مواردی هستند که با رعایت و اعمال آنها عملا مدیریت هزینه صورت می پذیرد.

نکته جالب اما این است که زنان نه تنها می توانند در مدیریت هزینه ها نقش ایفا کنند و این کار را هم انجام می دهند که چنانچه با فنون مدیریت زمان و روش های سرمایه گذاری آشنا شوند می توانند به سرمایه گذاری هم روی آورند.

مدیریت هزینه ها می تواند به پس انداز و سرمایه گذاری و نهایتا ثروت بینجامد. بنا بر این زنانی که مدیریت هزینه را به نیکویی انجام می دهند گمان نکنند که نقش آنان در یاری اقتصاد خانوار نادیده انگاشته می شود که غیر از درآمد پنهانی که تولید می کنند در حال انجام یک پروژه اقتصادی هم هستند و شایسته است با بهره گیری از تکنیک های مدیریت زمان – که در گفتار جداگانه ای به آنها خواهم پرداخت - سه گانه پس انداز، سرمایه گذاری و ثروت را نیز در نظر داشته باشند.

از سه حال خارج نیست: یا میزان درآمد خانوار کمتر از هزینه هاست که خانواده را به سمت فقر سوق می دهد. یا درآمد با هزینه ها برابر است که حتی در صورت افزایش درآمد به میزان نرخ تورم نیز باز به منزله درجا زدن است و در حالت سوم درآمد بر هزینه پیشی می گیرد.

زنان ایرانی به مثابه وزیران اقتصاد خانوار با مدیریت هزینه ها نه تنها از فروپاشی اقتصادی خانواده ها جلوگیری می کنند که توان تولید ثروت را نیز دارند و این گفتار نه تنها به قصد ستایش و یادآوری نقش اقتصادی آنان – فارغ از این که درآمد داشته باشند یا نه- نوشته شد که این هدف را نیز دنبال می کند که یادآور شود با بودجه بندی، مثبت اندیشی و مدیریت هزینه ها می توان به تولید درآمد آشکار نیز اندیشید.