تعداد انصرافی ها همان نرخ اعتماد به دولت نیست

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- پیش بینی دقیق شمار سرپرستان خانوار که از دریافت یارانه نقدی انصراف داده اند و طی روزهای باقی مانده انصراف می دهند میسر نیست و باید منتظر اعلام آمارهای رسمی بود. اما می توان پیش بینی کرد که مخالفان دولت، میزان نفوذ، مقبولیت و محبوبیت رییس جمهور روحانی و سیاست های اقتصادی یاران او را بر اساس این درصد ارزیابی کنند. مثلا چنانچه تنها 20 درصد به فراخوان انصراف از دریافت یارانه نقدی پاسخ مثبت دهند نتیجه بگیرند تنها همین 20 درصد با دولت همراهی می کنند و بقیه ریزش کرده اند.

هر چند که روشن است این یک مغالطه آشکار است اما احتمال  وقوع آن را نباید پیشاپیش از نظر دور داشت.

 جنس دعوت دولت البته روشن است: چنانچه احساس نیاز نمی کنید و این یارانه در اقتصاد و معیشت خانوار تحت پوشش شما نقش پررنگی ایفا نمی کند به نفع نیازمندان انصراف دهید. درنتیجه ثبت نام یا انصراف ربطی به میزان اعتماد یا بی اعتمادی به دولت ندارد.زیرا اشخاص تنها بر اساس برداشت و انگیزه های خود ثبت نام می کنند یا نمی کنند.

مشاهدات یا شنیده های میدانی نشان می دهد هم برای ثبت نام و هم برای انصراف انگیزه های مشخصی وجود دارد.

برای ثبت نام انگیزه هایی از این دست احساس یا شنیده می شود:

1- ده ها سال یارانه ها به صورت غیر مستقیم و 40 ماه هم در قالب یارانه نقدی پرداخت می شده و اکنون نمی خواهیم محروم شویم،

2- ثبت نام می کنیم اما تشخیص ادامه پرداخت یا قطع یارانه نقدی را به دولت می سپاریم،

3- دولت اگر بودجه ندارد هزینه ها و بودجه های برخی دستگاه ها را کاهش دهد،

4- دست آخر این که از متمکنان مالیات بیشتری بگیرد و بودجه یارانه نقدی را تامین کند.

برای انصراف نیز این انگیزه ها وجود دارد:

1-از ابتدا روشن بود که این روند قابل استمرار نیست و چه بهتر که اصلاح آن بر اساس خود اظهاری ما باشد،

2- اجرای برنامه های دولت در حوزه های سلامت و درمان و آموزش و تحقق پروژه های رفاهی منوط به این است که دست دولت به لحاظ مالی باز باشد. حال آن که توزیع پول در هر ماه امکان هر گونه برنامه ریزی بلند مدت را منتفی می کند و با افزایش نقدینگی به تورم دامن می زند و دود آن به چشم خود ما می رود.دولت با ادامه وضعیت فعلی زمین گیر می شود و تنها باید به فکر تامین یارانه نقدی باشد و از هر کار ریشه ای دیگر باز می ماند.

3- برخی می گویند سری را که درد نمی کند دستمال نبندیم و با دست خود اطلاعات درآمدی و اقتصادی را در اختیاردولت قرار ندهیم که فارغ از گرایش سیاسی و رویکرد اقتصادی  به هر حال یک دستگاه کلان مالیات بگیر و به شدت تشنه اطلاعات اقتصادی است. (فعالان تجاری هزینه ثبت نام و ارایه اطلاعات را بیش از عایدی اندک یارانه نقدی می دانند و چون اهل حساب و کتاب و چرتکه انداختن اند ترجیح می دهند کنار بکشند)

4- با اعلام اختصاص یارانه انصرافی به نیازمندان احساس انجام کار خیر و نیکوکاری هم به انصراف دهنده دست می دهد.

نادیده انگاشتن انگیزه هایی از جنس 8 مورد پیش گفته و این ادعا که هر که ثبت نام کرد به فراخوان انصراف دولت اعتنا نکرد و رای منفی داد و هر که انصراف داد اعتماد کرد و مقایسه ثبت نامی ها و انصرافی ها به مثابه نظر سنجی اعتماد به دولتی که وارث سیاست های ویرانگر اقتصادی است یک رفتار سیاسی است که وجه جامعه شناسانه و حقیقت گرایانه ندارد اما انتظار بروز آن دور از ذهن نیست.

 اتفاقا بخش قابل توجهی از پایگاه اجتماعی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری در روستاها و مناطق کم درآمدتر بود که طبعا بیشترین ثبت نام را هم برای دریافت یارانه نقدی داشته اند.

تفسیر یا تقلیل میزان «انصراف» به نرخ «اعتماد» عمومی به دولت یک مغالطه آشکار است. هر چند که بررسی موفقیت دولت در راستی آزمایی اطلاعات ثبت شده و نحوه اجرای فاز دوم هدف مندی یارانه ها بحثی دیگر است و به گفتاری دیگر نیاز دارد.