پیشنهاد تدوین اصطلاح نامه برای علوم انسانی اسلامی

رییس شورای پژوهشی مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی معاونت پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: با توجه به اینکه مفاهیم علوم اسلامی در سراسر جهان بطور کامل شناخته نشده است تدوین اصطلاح نامه در این زمینه می تواند به احیاء این علوم در کشورهای اسلامی کمک کند.

به گزارش ایرنا، «محمدهادی یعقوب نژاد» روز سه شنبه در نشست آشنایی با «اصطلاح نامه علوم اسلامی» در محل بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی در مشهد افزود: توانسته ایم گام هایی تاثیرگذار در این زمینه برداریم اما نباید به این حد اکتفا شود و همه مراکز اسلامی باید در این امر یاریگر ما باشند.

وی با یادآوری این نکته که دانش تدوین اصطلاح نامه در حوزه کشورهای اسلامی اکنون در اختیار حوزه علمیه قم است گفت:اصطلاح‏ نامه جامع علوم اسلامی، مجموعه‏ ای مشتمل بر اصطلاحات، واژه‏ ها و عناوین درباره حوزه های مختلف علوم اسلامی و حوزه های وابسته است.

رییس شورای پژوهشی مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی معاونت پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: اصطلاح نامه ها بگونه‏ ای سازمان یافته، روابط پیشین میان مفاهیم (اعم و اخص و ...) را روشن می‏ کند و در واقع مجموعه اصطلاحات گزیده شده و نظام یافته ای است که بین آنها روابط معنایی و رده ‏ای یا سلسله مراتبی برقرار است.

وی افزود: این اصطلاحات توانایی آن را دارد که موضوع آن رشته را با تمام جنبه‏ های اصلی، فرعی و وابسته به شکلی نظام یافته بیان کند.

یعقوب نژاد گفت: تحقق اصطلاح نامه جامع علوم اسلامی منوط به تدوین اصطلاح نامه های خاص در حوزه های مختلف علوم اسلامی است.

وی ادامه داد: خوشبختانه بستر تدوین اصطلاح نامه در مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی فراهم شده و تاکنون کار تدوین آن در حوزه های علوم قرآن، فلسفه، فقه، منطق، کلام اسلامی، اخلاق اسلامی و علوم حدیث به پایان رسیده است.

عضو هیات علمی مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی حوزه علمیه قم گفت: علاوه بر این موارد، اصطلاح نامه های حقوق و کلام جدید نیز در حال تدوین است و به زودی اصطلاح نامه عرفان و حوزه های وابسته به علوم اسلامی نظیر تاریخ، ادبیات عرب و فلسفه های مضاف علوم اسلامی در دستور کار قرار می گیرد.

یعقوب نژاد با اشاره به ویژگی های اصطلاح‏ نامه جامع علوم اسلامی افزود: در اصطلاح نامه، اطلاعات در قالبی نظام‏ مند طبقه‏ بندی می‏ شوند به صورتی که از حاکم به تابع، از عام به خاص و از بالاترین رده به پایین‏ ترین رده مجموعه اصطلاحات یک علم را در یک کلاف سلسله ‏ای تنظیم کرده و نمایش می ‏دهد که این از مهمترین ویژگی های این اصطلاح نامه است.

وی با بیان اینکه در اصطلاح نامه روابطی که بین اصطلاحات وجود دارد مشخص می ‏شود گفت: هیچ اصطلاحی در اصطلاح‏ نامه ظاهر نمی ‏شود مگر اینکه رابطه معنایی آن با سایر اصطلاحات در حوزه خاص اصطلاح نامه مشخص شده باشد.

رییس شورای پژوهشی مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی گفت: یکی از فوائد تنظیم اصطلاح نامه این است که محققان، نمایه‏ سازان و استفاده کنندگان را جهت انتخاب اصطلاح صحیح و مناسب برای موضوع مورد جستجو راهنمایی می ‏کند.

وی افزود: تنظیم اصطلاح نامه فهرست منظمی از واژه‏های یک موضوع را برای انتخاب آسان، صحیح و هماهنگ نمایه ‏ها، نظارت مستمر بر واژگان نمایه ‏سازی، اطمینان بخشیدن به نمایه ‏ساز در استفاده مناسب از اصطلاحات و حد و مرز دادن به جایگاه کاربردی آنها بدست می ‏دهد.

یعقوب نژاد با اشاره به نقش اصطلاح ‏نامه علوم اسلامی در طبقه بندی موضوعات تصریح کرد: اگر نمایه‏ سازی با استفاده از ساختار اصطلاح ‏نامه باشد به راحتی می‏توان اطلاعات نمایه شده را طبقه‏ بندی کرد و فقط موارد مورد نیاز را با اندکی جستجو یافت.

وی با اشاره به نقش اصطلاح‏ نامه علوم اسلامی در ارجاع دقیق مترادفها گفت: یکی دیگر از فواید اصطلاح‏ نامه در نمایه‏ سازی ارجاع دقیق مترادفات است، چه بسیار اتفاق می‏افتد که نمایه ‏ساز به رغم تخصص و هوش بالا به دلیل گستردگی اصطلاحات، به وجود ترادف بین آنها وقوف پیدا نمی ‏کند.

عضو هیات علمی مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی با بیان اینکه در کشورهای اسلامی باید در زمینه اصطلاح نامه کارهایی بیشتری انجام گیرد افزود: نهادهای علمی و پژوهشی همچون بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی باید در این زمینه پیشگام باشند.