دو رویکرد در مبارزه با داعش

عصر ایران؛ سید جلال ساداتیان^*- پیدایش گروه تروریستی داعش در عراق تهدیدی منطقه ای و جهانی خلق کرده است. از ابتدای پیدایش این بحران در عراق، انتظار طبیعی از جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری که دارای پیوندهای گسترده با عراق است ، این بود که کشوری مهم و تعیین کننده در ائتلاف  مبارزه با داعش باشد. اما رفتارهای آمریکا خلاف این تصور را ثابت کرد و با اظهارات اخیر مقامات آمریکایی و ایرانی درباره کنفرانس مبارزه با داعش در پاریس با دو رویکرد متفاوت در مبارزه با داعش روبرو شده ایم.

 به نظر می رسد ایالات متحده آمریکا که با عدم حمله به سوریه و انجام مذاکرات هسته ای با ایران در سال گذشته ناراحتی برخی کشورهای عربی منطقه به ویژه عربستان را سبب شده بود ، حالا با تشکیل ائتلاف مبارزه با داعش با محوریت کشورهای عربی منطقه و عدم مشارکت ایران در این ائتلاف می خواهد جبران سردی گذشته در رابطه با عربستان را کرده و بحران جاری در عراق را با رویکرد خاص خود و با همراهی  کشورهای عربی منطقه و دولت های غربی حل و فصل کند.

با وضعیت کنونی منطقه ، به طور کلی دو رویکرد در مبارزه با داعش در برابر هم قرار گرفته اند:

 1- ائتلافی که  دوشنبه گذشته در شهر پاریس گرد هم آمدند با محوریت آمریکا و برخی کشورهای غربی و همراهی برخی کشورهای عربی منطقه در تلاش است تا با استفاده از حملات هوایی داعش را در گام نخست مهار کرده و سپس با تجهیز نیروهای ارتش عراق و در صورت لزوم اعزام نیروهای خارجی (عربی) به عراق ، کار داعش را یکسره کند . برخی معتقدند که علاوه بر این ، تقویت ائتلاف ضد سوری و ضد اسد و بالمآل تقویت جریانات ضد سوری سکولار در دستور کار ائتلاف پاریس قراردارد .

2-  و در مقابل در رویکرد دوم که مورد توجه جمهوری اسلامی ایران است ، تقویت و حمایت و تجهیز نیروهای مردمی عراق برای مبارزه با داعش در مبارزه روی زمین مورد توجه است. در این رویکرد آنچه که بیشتر مورد توّجه است و نتایج آن نیز تا حدود زیادی با کامیابی نسبی همراه بوده است ، استفاده از نیروها و گروه های مردمی عراق بدون دخالت نیروهای خارجی می باشد .در این رویکرد توان جهوری اسلامی ایران برای ارتباط با بدنه جامعه عراقی و کلیه گرایش ها  در اقوام و عشایر عراقی به مراتب قوی تر از غربی بوده و امری اثبات شده برای ائتلاف غربی به حساب می آید . به علاوه آنکه قصد ندارند با هزینه خودشان به گونه ای دشمن ایران را سرنگون کنند که منافع آن موجبات تقویت بیشتر ایران و متحدان آن از جمله بشار اسد را فراهم آورد.

 با تشکیل ائتلافی که روز دوشنبه در پاریس با حضور برخی کشورهای عربی و غربی اعلام موجودیت کرد ، می توان این نتیجه گیری را داشت که ایالات متحده آمریکا با رویکرد نخست و به همراهی با کشورهای عربی منطقه به ویژه عربستان می خواهد با داعش مبارزه کند. به نظر نمی رسد آمریکایی ها که نیروهای زمینی خود را از عراق خارج کرده اند بخواهند بار دیگر به عراق سرباز بفرستند.

 از این رو در حال حاضر ما با دو رویکرد متفاوت والبته با یک چرخش نسبت به استراتژی های ایالات متحده امریکا در منطقه روبرو هستیم . استراتژی قبلی ایالات متحده آمریکا مخالفت با تندروی های عربستان و حمایت آن کشور از گروه های تند رو مثل ، سلفی ها و تکفیری ها بود که از متن و بطن آن جریانات ، داعش رشد نمود و زاده شد ، اما اینک که مفتی سعودی ، داعش را تکفیر نموده و سیاست های رسمی عربستان هم خود را ضد داعش نشان می دهد ، آمریکا هم می تواند با یک چرخش و نرمش ، دل عربستان را به دست آورد و با آن کشور ائتلاف ضد داعش و در عین حال ضد اسد را شکل دهد ، تا استراتژی حفظ روابط حسنه با جهان عرب به سردمداری عربستان کماکان بر قرار بماند ، امری که نمی تواند رضایت ایران را در پی داشته باشد . و هم از این روست که انتقادهای تند دستگاه رهبری ایران علیه ایالات متحده آمریکا و ائتلاف پاریس ، که تلاش دارد ایران را در این بازی نادیده بگیرد ، به گوش می رسد .

* کارشناس امور استراتژیک