ريزگردهاي خوزستان نمونه ساختار تصميم گيري

روزنامه اعتماد در سرمقاله خود نوشت:

پديده ريزگردهاي خوزستان نمونه خوبي از وضعيت مديريت مسائل مبتلابه كشور است. اين پديده چندين سال است در اهواز و خوزستان و استان هاي نزديك به آن ديده مي شود، اكنون ببينيم ساختار تصميم گيري با آن چگونه برخورد كرده است.

    ١- بيش از هر چيز عدم تعادل در پوشش خبري و رسانه اي به چنين موضوعي آشكار است. متاسفانه نگاه رسانه هاي رسمي كشور به اخبار و حوادث و مشكلات جامعه بسيار نابرابر است. اگر اتفاق مشابهي در تهران رخ بدهد به گونه اي برجسته و در صدر اخبار قرار مي گيرد، ولي اگر اين اتفاق در ساير مناطق كشور باشد، به گونه ديگري پوشش داده مي شود. اين وضعيت براي وحدت ملي و نيز امنيت كشور خطرناك است. علت آن نيز تا حدي روشن است، متمركز شدن امور در تهران شامل تمركز رسانه اي هم شده است. مطبوعات ملي ما در واقع مطبوعات منطقه اي و محلي تهران هستند. خبرنگاران آنان فقط در تهران هستند.

 خبرگزاري ها و راديو تلويزيون هم به دليل تمركز مديريت آنان در تهران، عادت كرده اند كه اخبار را برحسب اهميتي كه براي خودشان دارد برجسته كنند. بنابراين آب گرفتگي تهران در همه رسانه ها تيتر مي شود ولي آلودگي هواي استان ها نه. اين وضعيت بايد دگرگون شود. در همين ماجراي خوزستان كافي است كه تيتر روزنامه هاي دوشنبه و سه شنبه بررسي شود تا ببينيم كدام روزنامه ها و رسانه ها در اين باره تيتر زدند، مصاحبه كردند، گزارش نوشتند، يادداشت و مقاله منتشر كردند.

    هنوز هم يك گزارش از زندگي مردم اهواز و ساير مناطق آنجا در جريان اين آلودگي ديده نشده است. اينكه چه كار مي كنند؟ مشكلات را چگونه حل مي كنند؟ وضعيت بيمارستان ها و... چگونه است؟ وضعيت حمل ونقل و تاثير ريزگردها بر اين موضوع و... در گزارش هاي رسانه اي ديده نمي شود يا كم است.

    ٢- مشكل بعدي شناخت پديده است. به طور طبيعي وقتي كه چنين پديده اي رخ مي دهد، هر كس در نخستين گام سعي مي كند دليل آن را بگويد. در سال هاي گذشته برخي افراد مي كوشيدند كه اين گونه حوادث را به مسائل رفتاري انسان ها و احياناً گناه و معصيت ربط دهند و هيچگاه هم به فكرشان خطور نمي كرد مجبورند نتايجي بگيرند كه نمي توانند به تبعات اين نتيجه ملتزم بمانند و در هر حال درباره ريزگرد هنوز يك نظر قطعي و روشني داده نشده و اين وظيفه دولت است كه گروه داراي صلاحيتي را براي بررسي موضوع و اعلام نظر نهايي تعيين كند. در حال حاضر بسياري از مطالب راست و دروغ درباره اين پديده مطرح مي شود كه واقعيت ماجرا را وارونه يا مخدوش مي كند. متاسفانه جامعه ما نسبت به اين مساله داراي بصيرت نيست. منظور از بصيرت شناخت و آگاهي مشترك است. در قديم اين بصيرت بود حتي اگر بر پايه خرافات بود و آن را به عواملي خاص ربط مي دادند، ولي امروز كه در پي تبيين علمي و دقيق هستيم، بايد دولت اين كار را انجام دهد و مردم نمي توانند در اين مورد اقدامي كنند.

    ٣- از آنجا كه شناخت به نسبت قطعي از مساله نداريم، هيچ اقدامي هم درباره حل آن نمي كنيم. پزشكان فقط پس از تشخيص بيماري است كه اقدام به درمان و تجويز دارو مي كنند. تعميركار هم تا مشكل را تشخيص ندهد اقدامي براي تعمير نمي كند. بي عملي موجود نسبت به اين پديده فقط ناشي از عدم شناخت نيست، زيرا عمل براي شناخت هم اهميت دارد. پزشك دستور مي دهد كه بيمار آزمايش هاي گوناگون را انجام دهد و اين كار جزئي از طي كردن مراحل مقدماتي شناخت است. متاسفانه اين كار هم از سوي دولت انجام نمي شود. يا اگر مي شود كسي از آن اطلاع ندارد.

    ٤- مشكل اصلي دولت در اين مساله نحوه برخورد با آن است. مساله اجتماعي، راه حل خاص خود را دارد: بايد مردم و جامعه را درگير با مساله كرد و از طريق مشاركت عمومي آنان به شناخت و حل مساله همت گماشت. مردم بايد حس كنند و ببينند كه دولت با مشاركت مردم در پي شناخت و حل مساله است حتي اگر مساله حل نشود هم بايد اطمينان پيدا كنند كه دولت نيز به اندازه خودش و شايد هم بيشتر درگير ماجراست و تمام كوشش خود را انجام مي دهد تا آن را حل كند. احساس ابراز همدردي از اهميت برخوردار است.

 مثلاً وقتي كه چنين حادثه اي رخ مي دهد، رييس جمهور بايد به سرعت با مسوولان استان تلفني صحبت كند، حتي ايرادي ندارد كه به طور مستقيم خبر آن پخش شود. از طريق پرسش و پاسخ با شبكه استاني نشان دهد كه چقدر موضوع اهميت دارد و دولت متوجه ماجراست. براي مردم پيام دهد كه چه كرده و در حال انجام چه كاري در اين باره است. حتي اگر رييس جمهور در سفر خارجي باشد، باز هم بايد چنين تماسي را بگيرد. اگر خودش يا يك مقام بلندپايه فورا به آنجا بروند چه بهتر. اين نوع اقدامات در بهبود و حل مسائل پيش گفته بسيار موثر است. نبايد منتظر بود تا مردم جلوي ادارات دولتي تجمع كنند. دولت بايد واكنش هاي درست و منطقي داشته باشد. استاندار را بايد بازخواست كرد كه چه كار كرده است؟ چرا با توجه به تجربه سال هاي گذشته اقدام موثري نه در سطح تبليغات و نه در سطح شناخت و نه در سطح اقدامات عملي و مشاركت دادن مردم در حل مساله به عمل نيامده است؟ به نظر مي رسد كه دولت بايد در نحوه برخورد با مسائل جامعه تجديدنظر كلي كند و چنين نباشد كه خط مشي دولت قبلي همچنان ادامه يابد.

    البته نقدي جدي هم به رسانه ها و نهادهاي مدني وارد است كه جداگانه بحث خواهد شد.