نتانیاهو و آسمان ابری غرب

هرمز برادران / روزنامه ایران
 
این روزها از غرب آسمان برای اسرائیل پشت سر هم بدشانسی می‌بارد. دوستان قدیمی از آن دور می‌شوند گویی از یک بیمار مبتلا به ابولا کناره می‌گیرند. فرهنگ سیاسی و افکار عمومی اروپا و امریکا میل به تغییر پیدا کرده‌است و دیگر اشتیاقی به حمایت پرهزینه از اسرائیلی‌ها ندارند.

اسرائیل نیز از سر ناچاری غرب را به جانب شرق ترک کرده است؛ به مقصد دهلی، پکن و توکیو.
در انگلیس صدها هنرمند پیمان بستند که اسرائیل را در زمینه فرهنگی بایکوت کنند. جامعه یهودیان بریتانیا هم اعلام کرده از این پس خط قرمزی نمی‌شناسد و آشکارا از اسرائیل انتقاد می‌کند و زخم زبان می‌زند.

هزاران فرسخ آن سوتر، معتبرترین دانشگاه امریکایی یعنی استنفورد تصمیم گرفته سرمایه‌های خود را از شرکت‌هایی که در اشغالگری‌های اسرائیل همدست هستند، پس بگیرد. امریکایی‌ها در دهه‌های گذشته حتی لحظه‌ای از حمایت اسرائیل دست برنداشته‌اند. اما نظرسنجی شبکه سی‌ان‌ان نشان می‌دهد، سه چهارم مردم امریکا به کاخ سفید نهیب می‌زنند که باید در قضیه اسرائیل و فلسطین بی‌طرف باشد.

امریکایی‌ها به خاطر لفاظی‌ها و تندروی‌های بنیامین نتانیاهو علیه توافق هسته‌ای با ایران با نخست‌وزیر صهیونیست شاخ به شاخ شده‌اند. قرار است نتانیاهو هفته آینده بدون کسب اجازه از کاخ سفید به کنگره امریکا برود و علیه برنامه هسته‌ای ایران تبلیغات کند. اما دلیل عصبانیت اروپایی‌ها از اسرائیل از جنس دیگری است.

افکار عمومی غرب از ادامه اشغالگری و شهرک‌سازی اسرائیل در کرانه باختری به ستوه آمده‌ است. پارلمان چند کشور اروپایی که معتقدند اسرائیل در مذاکرات صلح با فلسطینی‌ها صداقت ندارد، به شناسایی کشور فلسطینی رأی داده‌اند.

چند هفته پیش 63 عضو پارلمان اروپا پا را فراتر نهاده و خواستار لغو «توافق مشارکت» با اسرائیل شدند. این توافق به تل آویو اجازه می‌دهد دسترسی نامحدود به منابع مالی اروپا داشته باشد و بدون هیچ محدودیتی با شرکت‌های قاره سبز تجارت کند. در حالی که تحریم‌های اروپا بیشتر شده این احتمال هم وجود دارد که دولت اوباما دیگر از رأی وتوی خود برای حمایت از اسرائیل استفاده نکند.

برای اسرائیل تحریم اقتصادی و فرهنگی اروپا از بلااستفاده ماندن وتوی امریکا ترسناک‌تر است. سیاسیون در تل آویو می‌گویند منتظر می‌مانند تا دوره اوباما تمام شود و روزهای خوش رفت و آمد با امریکایی‌ها بازگردد اما در مقابل خشم اقتصادی اروپا لرزان و نگرانند. اقتصاد صهیونیست‌ها بویژه در بخش مسکن شکننده و چه بسا آسیب دیده‌است.

در سال‌های گذشته ناتوانی دولت در حل بحران مسکن بارها و بارها خون اسرائیلی‌ها را به جوش آورده و به اعتراض خیابانی واداشته‌است. اسرائیل به منظور کاهش زیان‌های ناشی از تحریم اروپا که بزرگ‌ترین شریک تجاری آن است، روانه بازارهای شرق در چین و هند و ژاپن شده است. سال گذشته برای نخستین بار حجم مبادلات تجاری اسرائیل با غول‌های آسیایی از میزان معاملات با امریکا بیشتر شد. هند اینک بزرگ‌ترین خریدار سلاح اسرائیلی است.

همچنین اسرائیل پس از روسیه دومین تأمین‌کننده فناوری نظامی برای چین است. هدف اسرائیل آن است که هند و چین را در عرصه نظامی به خود وابسته کنند تا ضمن تغییر بازار اقتصادی از اروپا به شرق، روزی وتوی پکن را در مسأله مذاکره با فلسطینی‌ها بخرد. اما خرید رأی چین ساده و ارزان نخواهد بود. نیاز چین به بازارهای ایران، ترکیه، عربستان و دیگر اعراب و کشورهایی که در جبهه مخالف اسرائیل قرار دارند، پکن را وادار به ایجاد توازن سیاست میان شرکای خود خواهد کرد.

از سوی دیگر، چین به عنوان کشوری که انتظار می‌رود ابرقدرت جدید در قرن بیست و یکم باشد، هنوز سیگنالی نفرستاده که نشان دهد به بازیگری سیاسی در شطرنج جهانی راغب است. در واقع، رشته مورد علاقه دولتمردان چینی اقتصاد است، نه سیاست. هند و ژاپن هم نه ابزار اعمال نفوذ و نه ارج و قرب سیاسی کافی نزد اهالی خاورمیانه دارند که از آنها قدرت‌هایی تأثیرگذار در این منطقه بسازد.

تمام پرونده اسرائیل در دست اروپایی‌هایی است که از اوایل قرن بیستم طرح اولیه تأسیس اسرائیل را اتود زدند و به وجود آوردند. حتی فرانسوی‌ها و انگلیسی‌ها به عنوان پاداش حمله 1956 اسرائیل به مصر به صهیونیست‌ها کمک کردند، مخفیانه سلاح هسته‌ای بسازد. این روابط ویژه کاملاً از بین نرفته اما نگاه مؤسسان اروپایی اسرائیل تغییر آشکاری داشته و نسل آتی سیاستمداران قاره سبز از ابزارهای فرهنگی، اقتصادی و سیاسی برای مهار رژیمی که خود ساخته‌اند، استفاده بیشتری خواهند کرد.