مستند"آزاد راه" اکرانی تاثیر گذار در ساخت و ساز

مستند «آزادراه» به کارگردانی محسن خان‏ جهانی، سال گذشته هم در هشتمین جشنواره سینماحقیقت هم در جشنواره فیلم فجر بسیار دیده شد و سر‌و‌صدا به‌پا کرد. دیروز کارگردان این فیلم گفت قرار است «آزادراه» در نوبت بعدی اکران مستندهای گروه هنر‌و‌تجربه به نمایش دربیاید.

«آزادراه» مستند پرزحمتی است که به روند طولانی‏ مدت ساخت آزادراه تهران‏ ـ شمال پرداخته و در آن به وعده ‏های مسئولان که تاکنون عملی نشده، پرداخته است. اما «آزادراه» به همین بسنده نکرده و به‌مثابه محصول پروژه‏ای‌تحقیقاتی، طی گفت‏ وگو با کارشناسان محیط‌زیست، مسئولان وزارت راه و... راهکارهایی نیز ارائه داده است. از‌همین‌رو، خان‌جهانی می‏ گوید، از سال گذشته که این مستند در جشنواره و چندباری اینجا و آنجا اکران شده، روند ساخت آزادراه تهران ـ شمال، سرعت گرفته است. البته این فقط یک ادعا نیست و طبق اعلام‏ های وزارت راه، می‏ توان این سرعت را رصد کرد؛ وزارت خانه‏ ای که اتفاقا پس از درخشش این مستند، توجه ویژه ‏ای هم به آن داشته است.

خان‌جهانی، مستندساز پرسابقه ‏ای است. کارنامه‏ اش این را تایید می‌کند. او پس از ساخت مستندهایی چون «محسن فیلم می‌سازد»، «ارتفاع437»، «خواهران حافظ»، «تکیه کن»، «صندلی شماره257»، «نماز آخر»، «انتهای خیابان پاستور»، «کلاه شیشه‌ای»، «توپ من»، «یک روز تعطیل»، «آخرین مرد روستا»، «کلید»، «سند آزادی»، «خاطرات یک قاضی»، «من لیدر هستم»، «یاردبستانی»، «شهر پولکی»، «گزارش یک بازپرس» و.‌.‌. «آزادراه» را ساخته و بسیار موردتوجه قرار گرفته است. از طرفی، می‏توان گفت، «آزادراه»، سینمای مستند را با یکی از مهم‏ترین کارکردهایش آشتی داده است؛ اینکه مستندها ساخته می‌شوند تا تاثیری بگذارند، مشکلی را حل کنند و پیشنهادی بدهند.

در فیلم، بین مواضع محیط‏ زیستی با مواضع توسعه‏ خواه تعادل مناسبی برقرار است. فیلم، نه جانبِ نه‏ چندان منطقیِ کسانی را می‏گیرد که تکمیل ساخت آزادراه را بدون هرگونه ملاحظه‏ زیست‏ محیطی، در اولویت می‏دانند، و نه از کسانی چشم ‏بسته حمایت می‌کند که رویکردی احساسی به حفظ محیط‌زیست دارند و آن را به‌عنوان جایگزینی منفعلانه در مقابل توسعه حمل‌و‌نقل راه‏ها در نظر می‏ آورند. فیلم، حتی راهکارهای پیش‏تر ارائه‏ شده را که نسبتا منطقی نیز به‌نظر می‏ رسیدند به چالش کشیده است؛ اینکه پیش ‏بردن آزادراه از دل جنگل‏های شمال، موقعی منطقی است که به‌ازای هر درختی که نابود می‌کنیم، درختی بکاریم. دراین‌باره خان‌جهانی به یکی از صحنه‏ های فیلم اشاره می‌کند، آنجا که یکی از مسئولان می‌گوید در ازای هر درختی که در پروسه ساخت آزادراه قطع شده، 10 درخت نشانده ‏اند و کات می‏خورد به شخص دیگری که می‏گوید هیچ درخت نونهالی، جای درخت دویست‏ ساله را نخواهد گرفت.

کارگردان فیلم «آزادراه» معتقد است عمر ما به بهره‏ برداری از این آزادراه، کفاف نخواهد داد؛ اما با همان چند اکران سال گذشته، روند ساخت آزادراه تهران ـ شمال، پیشرفت‏ هایی داشته است. می‏توان امیدوار بود با اکران عمومی این مستند، چنانچه پیش از این نیز چنین بوده، تاثیر عمده‏ای بر سرانجام یکی از دغدغه‌های عمومی صورت بگیرد.

روزنامه صبا - صابر محمدی