عصر ایران - بسیاری از والدین و حتی پزشکان تا مدتی پیش تصور میکردند لبخند نوزاد تازه متولد شده، تنها یک واکنش فیزیکی ناشی از تخلیه گاز معده یا بازتابهای عصبی غیرارادی در خواب است. اما پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در ساندیگو (UCSD) در مطالعهای شگفتانگیز که در مجله علمی PLOS ONE منتشر شده، این نظریه قدیمی را به چالش کشیدهاند.

یافتههای جدید نشان میدهد که نوزادان نه تنها آگاهانه لبخند میزنند، بلکه در این کار هدفی کاملاً مشخص دارند: نشاندن لبخند بر لب مخاطب. پژوهشگران مدعی هستند نوزادان با هدف تعامل اجتماعی لبخند میزنند و درست مانند یک کمدین حرفهای که زمانبندی جوکهای خود را برای گرفتن بیشترین خنده از جمعیت تنظیم میکند، آنها نیز زمانبندی لبخندهای خود را با دقت مدیریت میکنند.
نکته جالب این تحقیق، کشف استراتژی «تنبلی هوشمندانه» در نوزادان است. نوزادان تمایل دارند بزرگسالان را تا حد ممکن بخندانند، در حالی که خودشان تا جای ممکن انرژی کمتری صرف کرده و کوتاه میخندند.
محققان برای تایید این یافته، از دادههای تعامل چهرهبهچهره ۱۳ جفت مادر و نوزاد (زیر چهار ماه) استفاده کردند. اگرچه حجم نمونه کوچک بود، اما برای اثبات دقیقتر، آنها یک ربات شبیهساز نوزاد را برنامهریزی کردند. این ربات با همان الگوی ریاضی نوزادان با دانشجویان تعامل کرد و نتیجه خیرهکننده بود: ربات توانست دانشجویان را به شدت به خنده بیندازد، بدون اینکه خودش نیاز داشته باشد زیاد لبخند بزند.
زمانی که نوزادان به سن چهار ماهگی میرسند، تعاملات وارد فاز جدیدی از «هوش اجتماعی» میشود. در این مرحله:
تلاش مادر: مادران به طور مداوم تلاش میکنند تا زمان «لبخند متقابل» (خندیدن همزمان هر دو) را به حداکثر برسانند.
تلاش نوزاد: نوزادان فقط بر یک هدف تمرکز دارند: به حداکثر رساندن زمان لبخند مادر. آنها ترجیح میدهند تماشاگر خنده مادر باشند تا اینکه خودشان انرژی صرف کنند.

این رفتار نوزادان در واقع یک مکانیزم بقای پیشرفته است. لبخند نوزاد باعث ترشح دوپامین در مغز والدین میشود. نوزاد با این کار:
پاداشدهی به والدین: والدین را تشویق میکند تا زمان بیشتری را با او بگذرانند.
آموزش غیرمستقیم: به والدین یاد میدهد که کدام رفتارها (بازی، قلقلک یا آواز) برای او خوشایندتر است. در حقیقت، نوزاد در حال «تربیت کردن» والدین خود برای ایجاد محیطی شادتر است.
| ویژگی | رویکرد والدین (مادر) | رویکرد نوزاد (تا ۴ ماهگی) |
| هدف اصلی | ایجاد لبخند دوطرفه و متقابل | دیدن لبخند والدین به تنهایی |
| زمانبندی | مداوم و طولانی | کوتاه، استراتژیک و هدفمند |
| سطح انرژی | صرف انرژی زیاد برای خنداندن | صرف حداقل انرژی (تنبلی هوشمندانه) |
| نوع یادگیری | عاطفی و غریزی | یادگیری ماشینی و تحلیل بازخورد چهره |
لبخند نوزاد شما، اولین ابزار مهندسی اجتماعی اوست. آنها از بدو تولد در حال تحلیل چهره شما هستند تا بفهمند چگونه میتوانند دنیای اطراف خود را مدیریت کنند. پس دفعه بعد که نوزادتان با یک لبخند کوتاه شما را به وجد آورد، بدانید که احتمالاً شاهد اجرای یک برنامه کمدی حسابشده هستید!