پیام بسته ارسالی ایران چیست؟

هفته گذشته، اتفاق مهمی در عرصه دیپلماسی کشور روی داد و آن، ارسال بسته پیشنهادی ایران به غرب و مشخصا آمریکا بود.

تا پیش از این، تنها غربی های بودند که بسته های پیشنهادی برای ایران می فرستادند و در آن، پیشنهادات خود درباره برنامه هسته ای ایران را مطرح می ساختند و بدین ترتیب، این، تهران بود که می بایست بسته را بررسی و در مقام پاسخ گویی باشد.

اما این بار، ایران نیز بسته ای مستقل به غرب فرستاد تا همزمان که بسته پیشنهادی آنها در تهران بررسی می شود، بسته ایران نیز توسط طرف مقابل بررسی و بدان پاسخ داده شود.

فارغ از اینکه در بسته های پیشنهادی طرفین چه مسایلی ذکر شده، نفس ارسال بسته از سوی ایران، یک ابتکار دیپلماتیک محسوب می شود که کشورمان را از حالت انفعالی و پاسخگویی صرف خارج ساخته و طرفین را دستکم از این منظر در موقعیت برابر قرار داده است.

نکته قابل توجه دیگر که البته باید غربی ها بدان التفات بیشتری داشته باشند این است که جدای از محتویات بسته، اصل ارسال آن به غرب حاوی یک پیام بزرگ است؛ پیامی که از پیام های مکتوب داخل بسته مهم تر و قابل توجه تر است.

در واقع ، تهران، با ارسال این بسته که نسخه ای از آن تحویل سفارت سوییس در تهران (به عنوان حافظ منافع آمریکا در ایران) شده است، به روشنی در صدد انتقال این پیام است که تمایلی جدی برای گفت و گو و پیمودن مسیر دیپلماسی در تعامل با غرب و به ویژه آمریکا دارد.

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در طول سه دهه، راجع به مذاکره با غرب و به ویژه آمریکا، سیر تطور پر چالشی را پشت سر گذاشته و در برخی مواقع، حتی سخن گفتن از مذاکره را نیز مجاز ندانسته است. اینک اما، تمایل به گفت و گو در تهران، البته بدون آنکه طرف مقابل بخواهد بر روی صندلی بلندتر بنشیند، به طور جدی تقویت شده است.

از نامه رییس جمهور ایران به همتای آمریکایی اش و اعلام رسمی مقامات وزارت خارجه ایران مبنی بر تمایل به مذاکره با هر کشوری به جز اسراییل تا گفت و گوهای دو طرف در عراق و ارسال بسته پیشنهادی به سفارت سوییس، همه و همه نشانه های متقنی است که در تهران، طرفداران گفت و گو در اکثریت اند.

به علاوه، از آنجا که دولت حاکم بر ایران، به گروه هایی که همواره مخالف مذاکره بوده اند، نزدیک است، از تعرضات این گروه ها نیز در صورت مذاکره و حتی برقراری ارتباط مصون است و این در حالی است که اگر در دولت قبلی چنین تمایلی به گفت و گو ابراز می شد، موجی از محکومیت ها وسنگ اندازی های داخلی به راه می افتاد.

البته در تبیین تمایل ایران به مذاکره، یک نکته نیز بسیار حائز اهمیت است.

ایران تا پیش از این، همواره در گفت و گوهای احتمالی با آمریکا، خود را در موضع قوت نمی دید ولی علاوه بر تحولات هسته ای ، حمله آمریکا به عراق و سرنگونی بزرگترین تهدید منطقه ای ایران و حوادث بعدی، باعث قدرت یابی ایران شد به گونه ای که آمریکایی ها برای گفت و گو با ایران درباره مسایل عراق، تقاضای کتبی فرستادند.

همچنین خلع قدرت از طالبان که آن هم توسط آمریکا انجام شد، به سود ایران تمام شد و به علاوه، پس از جنگ 33 روزه لبنان، شرایط به گونه ای پیش رفت که موقعیت و قدرت منطقه ای ایران به شدت تقویت گردید و در مدت زمان کوتاهی، برگ برنده هایی که باعث شده اند تهران در برابر واشنگتن، بی سلاح نماند، در دستان ایران قرار گرفت و شرایط، دستکم به لحاظ دیپلماتیک برای شکل گیری مذاکره مهیا گردید.

از این رو، باید گفت که اصل بسته پیشنهادی ایران، ابتکاری فرصت زا به شمار می رود که اگر غرب آن را مغتنم شمارد، می توان باب ظرفیت های گسترده ای از دیپلماسی را در تعاملات فیمابین گشود.

البته، انتظار نمی رود غربی ها، به طور کامل "محتویات بست"ه را بپذیرند ولی همین اندازه که پیام ارسال "خود بسته" را فارغ از محتویاتش دریافت نمایند و فرصت سوزی نکنند، خود پیشرفت مهمی خواهد بود برای دیپلماسی، صلح و البته برخورداری آنها از ظرفیت بزرگی به نام ایران، کشوری که هم می تواند فرصتی دائمی برای آنها باشد و هم تهدیدی هزینه زا.