يک مسير معقول به سمت ايران

زبیگنیو برژینسکی* ؛ واشنگتن پست 27 می 2008   

الف- سیاست فعلی آمریکا در قبال حکومت تهران تا امروز نتیجهای جز حرکت تهران به سمت انرژی اتمی نداشته است. استفاده از استراتژی هویج و چماق  به نظر میرسید موثر عمل کند اما در حالتی که دستور کار حمله نظامی روی میز ارتش آمریکا بود ایران برنامههای هستهای خود را بدون هیچ دغدغهای پیگیری میکرد.

ممکن است که این استراتژی چماق و هویج در مورد الاغها جواب بدهد اما قطعا در مورد کشورهای مهم این گونه نخواهد بود. و آمریکا در صورتی که این تهدید حمله نظامی و غوغای تغییر نظام را در ایران کنار بگذارد بخت بیشتری در رابطه با ایران خواهد داشت.

 کشورهای مانند بزریل، آرژانتین و آفریقای جنوبی را در نظر بگیرد. ابتدا به سرعت به سمت دستیابی به سلاح اتمی حرکت میکردند. آمریکا تهدید کرد که رژیم آنها را تغییر خواهد داد و آنها برنامه هستهای خود را فراموش کردند. اما آیا  این سیاست چماق و هویج در مورد پاکستان و هند هم جواب داد و مانع دستیابی آنها به سلاح هستهای شد. و بلافاصله بعد از دستیابی آنها به این گونه از سلاح ها آمریکا رابطهی حسنه با آنها برقرار کرد. به نظر شما این کار چه پیامی برای رهبران ایران دارد؟

یک رهیافت موفق در مورد ایران باید هم منافع امنیتی آنها را در نظر بگیرد هم منافع امنیتی ما را. نه یک حملهی هوایی آمریکایی و نه یک حملهی اسرائیلی به تاسیسات هستهای ایران موفق نخواهد بود که ایران را حتی از مواضع هستهایش عقب بنشاند. و علاوه بر اینها آمریکا مجبور است هزینههای احتمالی عکسالعمل ایران را بپردازد. و این امر خاورمیانه را ناامن خواهد کرد پس از آن افغانستان و پس از آن جریان نفت با خلل روبرو خواهد شد و هزینههای آن هر روز بیشتر خواهد بود و تشنج در خاورمیانه در واقع اسرائیل و آمریکا را نابود خواهد کرد.

با دادن حق قانونی بهره بردن از انرژی هستهای به ایران که خط قرمز امنیتی ایرانیان در مذاکرات به شمار میرود میتوانیم سیاست را به یک واقعیتی نزدیک کنیم که این گره پیچیده را باز خواهد کرد. و در این حالت آمریکا نشان داده است که آماده مذاکره با ایران است و مذاکره بیقید و شرط طرفین را پذیرفته است.

چنین رویکرد منعطف و گستردهای باعث خواهد شد تا ایران با پرداختن به توان و برنامه تولید انرژی هستهای از تبدیل کردن این برنامه به تولید سلاح هستهای خودداری کند. و هیچ دلیل منطقی وجود ندارد که سیاستی که در قبال شوروی ، هند و پاکستان موثر بوده در مورد ایران جواب ندهد.

منفعت بلند مدت این رویکرد دیپلماتیک جدید این است که میتواند کمک کند تا ایران به سمت نقش سنتی خود در آرام کردن منطقه خلیج برگردد و همکاری خود را با آمریکا در این زمینه مانند سابق و قبل از 1979  از سر بگیرد. و از جهت دیگر دولت شیعی ایران میتواند آمریکا را در این جنگ خسته کنند با القاعده یاری کند.

و در آخر باید گفت در نظر بگیرید که تحریمها و تهدیدهای آمریکا ایران را مجاب کند که باید درآمد بیشتری از نفت و گاز به دست بیاورد. این قطعا باعث افزایش قیمت انرژی خواهد بود. اما همکاری آمریکا و ایران و تزریق منابع نفت ایران به بازارهای جهانی باعث تعدیل قیمت انرژی خواهد شد. و بیشک آمریکاییها علاوه بر این که باید مبلغ کمتری برای پر کردن مخازن سوخت خود بپردازند بلکه هزینه کمتری را باید برای حل تعارضات منطقه خلیج صرف کنند.

* مشاور امنیت ملی کارتر و یکی از استراتژیستهای آمریکا در دهه های اخیر  
منبع اصلی مقاله از سایت واشنگتن پست:

http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/05/26/AR2008052601740.html