از ایجاد توازن بین شرق و غرب تا همگرایی در جبهه های سوریه

عصر ایران - سفر اخیر دکتر علی اکبر ولایتی، مشاور بین الملل رهبر معظم انقلاب به روسیه را می توان از منظر سیاست راهبردی ایران در ایجاد توازن نوین در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تحلیل کرد.

به نظر می رسد در حالی که دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی، با مجوز رهبری در حال تجدید رابطه با غرب است، بازسازی روابط با شرق و کشورهای مهم آن یعنی چین و روسیه نیز در دستور کار قرار گرفته است.


در دوران تحریم ها، خلاصه وضعیت پیش امده این بود که از یک سو، درهای غرب به روی ایران بسته شد و از سوی دیگر، درهای باز شرق به روی ایران، همراه با فرصت طلبی های فراوان از سوی طرف های شرقی ایران بود. به عنوان مثال، ایران مجبور بود به جای دریافت پول نفت صادراتی اش به چین یا هند، از آنها اجناس چینی و هندی بخرند.

اما از منظر سیاسی، رویدادی که رخ داد، همسویی منافع خارجی ایران و روسیه در ماجرای سوریه بود که نهایتاً به تشکیل ائتلافی مشترک علیه تروریسم در سوریه انجامید و عملیاتی هم شد.

اینک لازم است از یک سو، کشورهایی مانند چین و روسیه که خود در مذاکرات 1+5 حضور داشتند، بدانند که جایگاه جهانی ایران با دوران قبل از برجام متفاوت است و لذا نمی توانند تحمیل گری های گذشته را ادامه دهند چرا که گزینه های متعدد غرب هم پیش روی ایران است.
از سوی دیگر، غرب نیز باید بداند که گشایش روابط ایران با اروپا، به معنی نادیده انگاشتن شرق در سیاست خارجی ایران نیست، چه آن که هوشمندی سیاسی ایجاب می کند، از توانمندی های دو طرف، هم در راستای تأمین منافع ملی و هم در مسیر خنثی سازی این دو به وسیله همدیگر و ایجاد توازن بهره برد.

علاوه بر این ها، سفر ولایتی به روسیه، آن هم از جایگاه مشاور رهبری، می تواند به طور معنی داری، به آنچه در سوریه می گذرد، مرتبط باشد.
اتفاقاتی که اخیراً در زمین بازی سوریه در حال وقوع است و به طرز معنی داری در حال تغییر دادن معادلات نظامی و سیاسی است، قطعاً در مذاکرات ولایتی در مسکو با دقت مورد بررسی قرار گرفته و حتماً توافقات مهمی نیز به دست آمده است،توافقاتی که ای بسا هرگز اعلام رسمی نشوند ولی آثار آن را در نبردهای آتی سوریه بتوان دید، به ویژه آن که با بهبود شرایط نظامی نیروهای دولت سوریه، بیم آن می رود که برخی کشورها مانند ترکیه، عربستان و قطر بخواهند مداخله نظامی کنند و اوضاع را پیچیده تر سازند.

نکته این که ولایتی در این سفر، با عالی ترین مقام روسیه ، یعنی شخص رئیس جمهور پوتین دیدار کرده است. این در حالی است که طبق عرف دیپلماتیک، پوتین فقط از روسای جمهور کشورها ، که همتای سیاسی وی هستند پذیرایی می کند ولی در این سفر، با فردی که سمت مشاور در کشوری دیگر دارد، دیدار کرده است زیرا می داند که او، نه فقط یک مشاور معمولی که نماینده یک کشور است که مستقیماً با رهبری کار می کند و می توان بر روی توافق با او به طور واقعی حساب کرد.

ولایتی، دیپلمات کهنه کاری است که گاه همانند انتخابات 92 ، به صحنه انتخابات می آید و برای پیروزی جریان اعتدال نقش آفرینی مؤثر می کند و گاه بی سر و صدا، محرمانه ترین مذاکرات را سیاست خارجی عهده دار می شود و سفرش به مسکو نیز در همین راستاست.