روایتی جالب از دیدار هاشمی، خاتمی و کروبی در پاییز 82

روزنامه کارگزاران: یكی از شب‌های پاییز 1382 سران سه قوه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام جلسه نهایی هدفمند كردن یارانه سوخت را در حضور مقام معظم رهبری برگزار كردند.

در آن نشست محمد ستاری‌فر رئیس وقت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گزارش مبسوطی از روند ناعادلانه تخصیص یارانه به حامل‌های انرژی ارائه كرد و از سناریوهای مختلف آزادسازی نرخ سوخت سخن گفت.

اصرار دولت بر طرح بحث در سطح سران قوا از این رو منطقی به نظر می‌رسید كه به اعتقاد عرف كارشناسان، آزادسازی قیمت سوخت مهم‌ترین جراحی اقتصاد ایران و تصمیمی چند‌وجهی به شمار می‌رفت.

دلواپسی از عواقب اجتماعی و سیاسی گران شدن بنزین موجب شده بود تا خاتمی اجرای آن را به اجماع سران مشروط كند. قبل از آن شب و از جلسات قبلی كه در سطح سران برگزار می‌شد، خبر رسیده بود كه جز رئیس قوه قضائیه موافقت سایر اعضای جلسه برای آزادسازی قیمت بنزین جلب شده و خاتمی و هاشمی و كروبی به ضرورت این امر پی برده‌اند.

گفته می‌شد آیت‌الله هاشمی‌شاهرودی هم كه ابتدا متاثر از نظرات مشاور اقتصادی آن روز خود (پرویز داوودی) نظر مساعدی روی طرح هدفمند كردن یارانه‌ها نداشت، به مرور و با شنیدن استدلال‌های كارشناسی رویكرد مساعدتری نسبت به موضوع پیدا كرده است.

در آن نشست طولانی كه از غروب آفتاب تا آستانه نیمه‌شب ادامه پیدا كرد، پرسیده شد، با اجرای گام به گام هدفمند كردن یارانه سوخت (همان چیزی كه بعدها در برنامه چهارم آمد و توسط مجلس هفتم حذف شد) قیمت بنزین چقدر خواهد شد؟

ستاری‌فر با اعلام عددی حدود 250 تومان تصدیق می‌كند كه با توجه به نرخ‌های جهانی آن روز در صورت حذف كامل یارانه، بنزین آزاد به بهای هر لیتر 400 تومان قابل عرضه است. در ادامه نشست بحث به سر‌جمع یارانه سوخت و سهم هر ایرانی در صورت توزیع سرانه آن می‌رسد. در میانه مباحثه بر سر شقوق مختلف و سناریوهای گوناگون هدفمند كردن یارانه سوخت، از عدد 50 هزار تومان به عنوان میزان یارانه قابل پرداخت به هر شهروندی كه به سن قانونی رسیده، یاد می‌شود.

جلسه با حصول تفاهم ضمنی، دیرهنگام به پایان می‌رسد و حاضران دفتر مقام معظم رهبری را ترك می‌كنند. خاتمی و معاونش قدم‌زنان در محوطه پاستور به سوی نهاد ریاست جمهوری می‌رفتند كه با صدای كروبی از حركت باز‌می‌ایستند.

كروبی دو سال قبل از انتخابات نهم ریاست‌جمهوری در حالی كه راننده‌اش پای پله‌ها منتظر ایستاده بود در تاریكی خود را به رئیس‌جمهور و رئیس سازمان می‌رساند و می‌پرسد: «گفتید سهم هر نفر چقدر می‌شود؟» و سپس عدد 50 هزار تومان را روی تكه كاغذی كه از جیب بیرون می‌آورد یادداشت كرده و عازم منزل می‌شود.