کد خبر ۴۷۸۳۱۴
تعداد نظرات: ۲۷ نظر
تاریخ انتشار: ۱۰:۵۷ - ۱۵ تير ۱۳۹۵ - 05 July 2016
او ترجمانی از این شعر سهراب سپهری بود : «وسیع باش و تنها و سر به زیر و سخت». وسعت او را با عمق نگاهش در فیلم ها در می یابیم و تنهایی دوستی و تنهایی اش را با علاقه به تک درخت در فیلم ها و عکاسی ها ...
عصر ایران؛ مهرداد خدیر- به قاعده باید از شوک خبر مرگ عباس کیا‌رستمی خارج شوی و بعد بنویسی. اما چه می‌دانی که کی از این سردرد ناگهانی که حاصل این خبر ویران‌گر است بیرون می آیی تا نوشتن را به پس از آن موکول کنی.

تازه مگر می‌توان گویا‌تر از «جف اندرو» نویسنده سرشناس انگلیسی نوشت که « از مرگ کیا‌رستمی ویران شدم. او یک هنرمند واقعی بود و یک دوست صمیمی.»

وقتی «مارتین اسکورسیزی» از او با عنوان «یک جنتلمن واقعی» یاد می‌کند و منتقد وطنی هم درباره‌اش می‌نویسد «فیلم‌های او در دنیای واقعی اتفاق می‌افتاد اما از دنیای واقعی نبود» جایی برای توصیف بیشتر نمی‌ماند و این یادداشت نه در وصف و معرفی کیا‌رستمی و نه حتی به یاد او که بیشتر از سر حیرت است.

سال‌ها پیش وقتی پدربزرگ درگذشت از پزشکی که آمده بود تا گواهی فوت صادر کند پرسیدم: علت مرگ چیست، او  پاسخی داد که در تمام این سال ها در ذهن من مانده است. گفت: «تمام کرد، همین!» و توضیح داد: 

انسان روزی و جایی تمام می‌شود و این تمام شدن اما درباره همه نیست. انسان چون شمع است. گاه شمع به بادی خاموش می‌شود ولی وقتی شمع یک سره می‌سوزد و بعد تمام. آنان که در تصادف رانندگی، ابتلا به سرطان یا با سکته قلبی و مغزی جان خود را از دست می‌دهند شمع‌هایی هستند که تمام نشده خاموش می‌شوند. اما انسان‌هایی که در پی عمری دراز و در پی ابتلا به بیماری خاصی چشم فرو می‌بندند در واقع تمام می‌شوند.

از آن روز به بعد خیال می‌کنم ما دو گونه مرگ داریم: خاموش شدن و تمام شدن.

افسوس مرگ عباس کیارستمی هم شاید به این خاطر باشد که او تمام نشد بلکه خاموش شد.



مرگ عباس کیا‌رستمی؛ خبری ویران‌گر چون یک آوار/ در حیرت کوچ سهراب سپهری سینما

اگر این روایت را بپذیریم که همین سه چهار ماه قبل پزشکی که عمل جراحی او را در یکی از بیمارستان‌های تهران انجام داده کارگردان جهانی سینمای ایران را نمی‌شناخته و کار را به فرزند و فرزند هم به دستیار خود سپرده آن گاه بیشتر این واقعیت آزارمان می‌دهد که کیارستمی هنوز تمام نشده بود و از این روست که با تأکید بیشتری می‌توان مرگ او را با صفت «ویران‌گر» توصیف کرد. [‌ظاهرا به خاطر خطای پزشکی روده عفونت می‌کند و پی‌گیری های بعدی وزیر بهداشت نتیجه می‌دهد اما بی اعتمادی حاصل از خطای اولیه کارگردان و نزدیکان را از ادامه درمان در ایران می هراساند و به خارج منتقل می کنند و...] 

نه این که هیچ‌گاه نباید می‌مُرد که «همه می‌میرند» و سیمون دوبوار در کتابی به همین نام قانع‌مان می‌کند که «اگر مرگ نبود دست ما پی چیزی می‌گشت». این عبارت اخیر البته نه از آن نویسنده فرانسوی که شعری است از سهراب سپهری خودمان.

عباس کیارستمی بیش و پیش از آن که مرا و خیلی ها را به یاد فیلم وسینما و دوربین بیندازد یادآور سهراب سپهری است و گزاف نیست اگر بگوییم سهراب سینما بود.

اول بار جمشید مشایخی بود که درباره علی حاتمی تعبیر «سعدی سینمای ایران» را به کار برد. بر این سیاق شاید بتوان عباس کیا رستمی را هم « سپهری سینمای ایران» دانست. نه به خاطر این که یک چند با سهراب دوست و همکار بوده یا نام یکی از فیلم‌های مشهور او عنوان شعری از سهراب است: « خانه دوست کجاست» یا چون در رشته نقاشی تحصیل کرده بود.

کیارستمی انگار همان سهراب بود البته با غلظت شاعرانه کمتر اما مدرن تر. تفاوت این دو در این بود که سهراب با دنیای واقعی وداع کرده بود و در حال و هوای دیگری به سر می برد و با این نگاه در باره سیاست می گفت: « من قطاری دیدم که سیاست می برد و چه خالی می رفت» اما کیا رستمی از دنیای واقعیت می گفت و بر سیاست زمانه و سیاست گذاران تأثیر می گذاشت.

هنر کارگردان شاخص سینمای ایران که تحسین همگان را برانگیخت در این بود که «واقعیت را در قالب داستان ارایه می داد و داستان را به صورت واقعیت به تصویر می کشید.» راز توجه منتقدان سینمای جهان و جایزه های متعدد  به کیارستمی به خاطر همین بود که واقعیت را به صورت داستان عرضه می کرد و داستان را به شکل واقعیت. تا می خواستی باور کنی واقعیت است درمی یافتی همه این صحنه ها قبلا طراحی و چیده و کار شده و اصطلاحا «فیلم» است و تا به خود می‌قبولاندی که اینها همه داستان است و زاده خیال کارگردان، می‌دیدی که از واقعیت هم واقعی تر است و خود زندگی است.

  کیارستمی زندگی را در عشق می دید واین یک ادا و تظاهر نبود. عشق در قاموس او اما ورای هم آغوشی و هم تنی و به تعبیر شاملو در فراسوی پیکرها تعریف می‌شد. نه این که زمینی نباشد که اتفاقا خیلی هم زمینی بود و در «کپی برابر اصل» همین را به تصویر کشیده است.

در «خانه دوست کجاست» قهرمان خرد سال داستان  (محمد رضا نعمت زاده) به دنبال دوست و خانه دوست روان و دوان است. در« طعم گیلاس» هم سوژه داستان در برزخ خودکشی و زندگی دومی و ادامه زندگی را برمی گزیند.

گوش کنید! خود کیارستمی در یکی از فیلم ها این شعر سهراب را می خواند:

نرسیده به درخت/ کوچه باغی است/ که از خواب خدا سبزتر است...

می توان ادعا کرد که او در «زندگی و دیگر هیچ» یا « زیر درختان زیتون» یا حتی « باد ما را با خود خواهد بُرد» به مفهوم فنی کلمه سینماگری نمی کرد. بلکه در حاشیه سینما بازی‌گوشی می کرد اما این بازی‌گوشی در حاشیه از آن همه هیاهوی متن و اصرار بر دیده شدن بیشتر دیده شد بی آن که خود اصرار داشته باشد دیده شود اما وقتی آدمی در اندازه و آوازه «آکیرا کوراسوا» او را دید و شناخت و تحسین کرد دیگران نیز برخاستند و ستایش ها در پی ستایش ها شنید.

شگفتا که همه جنبه شاعرانه سینمای او را ستودند ولی در سرزمین خود کسانی که برای هر انسانی یک مأموریت خاص تعریف می کنند به سرزنش او پرداختند و این اواخر هم پرخاش گرترین شان از او با عنوان «عباس- ک» یاد کرد و نوشت فیلم های بی مخاطب می سازد! روزنامه هاشان تیراژ ندارد و به ضرب و زور حمایت ها سرپاست و آن گاه کارگردان را شماتت و تحقیر می کردند که فیلم های او مخاطب ندارد و لابد باید مثل همفکر اینان فیلمفارسی با لعاب ارزشی می ساخت تا تحسین می شد!

مهم نیست که فیلم های کیارستمی یا همه فیلم های او را دوست داشته باشیم یا نه. مهم این است که خود او دوست داشتنی تر از فیلم هایش بود.

برای او سینما نه یک حرفه که یک سرگرمی و دل مشغولی بود و بخوان «بازی گوشی» وحرفه خود را عکاسی معرفی می کرد.


عباس کیارستمی سه ویژگی بزرگ داشت که او را تا چنین مرتبه ای بالا برده است:

نخست این که به مفهوم عشق ورای هم تنی و فراسوی پیکرها پی برده بود اما نه حتی عشق عرفانی و آسمانی که همین دوست داشتن و انسانی و در هر فیلم همین را به یک زبان تازه روایت می کرد.

دوم این که کار خود را می کرد و به این و آن کار نداشت. نوعی از سینما را انتخاب کرده بود که به تنهایی از عهده اش برآید و نیاز به دیگران نداشته باشد. عجیب این که مدعیان مبارزه با غرب خیزش او علیه سینمای سرمایه را نادیده انگاشتند و ندانستند که راز توجه جشنواره کن به او نیز در همین بود که سینمای تجاری را در عمل و نه با شعار نفی می کرد.

او ترجمانی از شعرسهراب سپهری بود : «وسیع باش و تنها و سر به زیر و سخت». وسعت او را با عمق نگاهش در فیلم ها در می‌یابیم و تنهایی دوستی و تنهایی‌اش را با علاقه به تک‌درخت در فیلم ها و عکاسی ها و سر به زیری‌اش هم در متانت و آرامش یگانه ای که داشت و البته سخت به معنی سرسخت به معنی تن ندادن به ابتذال و تسلیم در برابر تحمیل ها.

سومین خصیصه هم که از او یک نام بزرگ ساخت همان توصیف منتقد گاردین بود: وفادار به زادگاه...

یک بار که از کیا رستمی پرسیدند با این همه محدودیت و به رغم شهرت جهانی چرا نمی کوچد و در سرزمینی دیگر زندگی نمی کند پاسخ داد: « جای من اینجاست، هر میهمانی یی یک هفته بعد تمام می شود.»

عباس کیا رستمی «‌اینجایی» بود خیلی بیش تر از مدعی ترین مدعیانی که به او طعنه می زدند و او را به خاطر آن که نگاه خودش به زندگی و نه نگاه آنان را به تصویر می کشد سرزنش و متهم می کردند.

او یک دم از اندیشیدن و پرداختن به مفاهیمی چون آفرینش، مرگ، باززایی و جاودانگی نیاسود اما بیش و پیش از هر مفهومی شیفته و شیدای خود زندگی بود و هستن...

هنر کیارستمی این بود که مانند سهراب سپهری به خود زندگی و این فرصت کوتاه که برای زیستن و هستن داریم می‌پرداخت و می خواست بگوید این هدیه را پاس دارید و با خشم و مرگ خودخواسته و تحمیل رنج به دیگران هدر ندهید.

مرگ چنین مردی نه خبر که آوار بود و یادتان باشد اگر در این نوشته کاستی یی هست از آن سر است که زیر آوار نوشته شد.

مرگ کیا‌رستمی نه یک خبر که یک آوار است؛ ویران‌گر اما چه می‌توان کرد که از او آموخته‌ایم زندگی باید کرد و مگر قهرمان داستان او  ( حسین) در «زیر درختان زیتون» در آوار پس از زلزله رودبار هم در جست و جوی زندگی نبود و با «طاهره» رنگی و انگی تازه به زندگی نبخشید؟
ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۲۷
در انتظار بررسی: ۳۷
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۱۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
6
131
کیا رستمی متفکری بود که فلسفه را در اثارش ساده کرده بود. واقعیتی زیبا بود که حتی تلخی لحظه ها در قاب تصویرهایش شیرین می نمود. تصویر نگاری بود که تصاویر در هر فریمش جان میگرفت!!او خالق زندگی در سنما و عکاسی بود که به لحظه ها جان میداد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۰ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
51
بغض دارم بغض. حيف شد
سارا
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۷ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
3
39
دیشب که خبر درگذشت عباس کیارستمی آمد، منتظر نوشته آقای خدیر بودیم، عالی بود ممنون
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۹ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
4
31
صد حیف ، از دستت دادن یکی یکی عزیزان خیلی درد ناک است میگویند خدا انسان های خوب را زود تر میبرد تا زجر بیشتری نکشند . یاد تمام هنرمندان خفته در خاک گرامی باد.ا
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۴ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
85
6
برو بابا!!!!!!!!!!!!!!
مرجانه
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۷ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
2
42
مرد بزرگى بود (انسان واقعى بود)
ناصر
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۰ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
38
بالاخره خانه دوست را پیدا کردی!
خوش بگذره عباس آقا.
خوش به سعادتت که سربلند و روسفید به آنجا رسیدی.
ناصر
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۵ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
2
30
کیا رستمی عزیز را به فیلم مسافر شناختم. همان بچه شهرستانی زبل که قصد مسافرت به تهران و دیدن مسابقه فوتبال را داشت و با کلک عکاسی بدون فیلم پول سفرش را جور کرد و آخرش هم در استادیوم قبل از بازی از فرط خستگی خوابش برد و بعد از پایان مسابقه از خواب بیدار شد.... همیشه حسرت آن کودک چون بغض فروخورده ای در دلم باقیست... روحش شاد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۵ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
3
38
"مرگ کیا‌رستمی نه یک خبر که یک آوار است؛"
لایک
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۱۹ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
24
خدایش رحمت کند
محمد
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۲۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
2
31
به گفتی برخی دوستان، ایشون و دیگر هنرمندانی که با هنر خودشون نام ایران رو در محافل سینمایی جهان زنده میکنند یک عده غرب زده هستند و این جوایز همشون با سیاسی کاری مسئولان جشنواره ها به دست اومده.واقعا شرمتان باد .روحش شاد این مرد بزرگ و بی ادعا.
صحرا
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۲۴ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
3
25
روحش شاد. حیف بود این خاموش شدن ناگهانی. افسوس از عملکرد آن پزشک و صد افسوس که ایران را نه یک روز که روزگاری دراز به اندوه می برد
ناشناس
United States
۱۲:۳۶ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
2
22
ضایعه بزرگی بر پیکر سینمای ایران.
روحش شاد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۷ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
21
یزدان جاوید او را بیامرزد.یاد و آثارش جاویدان است.
پیروز
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۹ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
4
33
ای لعنت بر اون پزشک پول پرست بیمسولیت و حامیاش
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۱۶ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
2
22
متن بسیار زیبایی بود از نگارنده آن متشکریم بواقع از خاموش شدن زودهنگام استاد متأثر شدم روحش شاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۲۷ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
23
آخ آقای خدیر جگرمون رو شرحه شرحه کردید
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۳ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
45
3
حالا که چی مرد دیگه خدا بیامرز شد
سارا
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۴۰ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
19
روحشون شاد و یادشان ماندگار
ناشناس
Germany
۱۳:۴۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
0
27
عالی بود دلنوشته ات مهرداد خان....زندگی ادامه دارد
سعید افشار..کلن
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۵۲ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
0
10
متن بسیار زیبایی بود از نگارنده آن متشکریم بواقع از خاموش شدن زودهنگام استاد متأثر شدم روحش شاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۵۴ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
0
7
خدا رحمتش کنه.
شدیدا منطقی
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۰۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
30
2
هر روز میلیون ها انسان میمیرند ای کاش در مورد آنها هم مطلب مینوشتید
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۰۳ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
12
بله مرگ چنين انسانى خبر نبود اوار بود از نيمه شب قبل گيج. بيتاب منگ ام.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۴۹ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
3
13
خدایش رحمت کند کارگردانی فهیم و بزرگ و نازنین رو از دست دادیم .
چرا خطای پزشکی ؟ پیگیری شود برای چی؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۴۹ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
0
12
قشنگ نوشتی مهرداد خان خیلی قشنگ
نوشته ای در شان جناب کیا رستمی
روحشون شاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۵۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
1
11
روحش شاد . تيپ مرحوم كيارستمي درست شبيه دايي من بود كه ايشان درست همين موقع درگير بيمارستان و همچين دكتري و دوا و درمان بود و بالاخره در 19 شهريور 94 دار فاني را وداع گفت و خانداني را داغدار كرد . همچون مرحوم كيارستمي كه ملتي را داغدار كرد .
پربازدید ها
علم و فناوری