تقسيم آينده در جنگ بي‌ پايان سوريه

حميدرضا عسگري سرمقاله نویس روزنامه آفرینش در شماره امروز این روزنامه نوشت:

قريب به پنج سال از جنگ سوريه مي گذرد و تحولات آن مدام در حال بروزرساني است. روز بر روز بر پيچيدگي و تعداد قدرت‌ها و گروه‌هاي درگير درآن افزوده مي‌شود، بي آنكه نتيجه‌ ملموسي به دست آيد. اگر از بيرون به بحران سوريه نگاه كنيم و عوامل دخيل در طولاني شدن اين جنگ را مورد بررسي قراردهيم متوجه خواهيم شد كه اين جنگ پاياني نخواهد داشت و براي مدت‌ها بايد شاهد زد وخورد و ناامني در سرزمين شام باشيم.

دليل پيچيدگي و گستردگي حضور قدرت‌ها و گروه‌هاي نظامي درگير در جبهه سوريه را مي‌توان در يك نگاه كلي به صورت فهرست وار با كنارهم قرار دادن گروه‌ها و قدرت هاي حاضر در سوريه مورد بررسي قرار داد. در تقسيم بندي اول بايد طرفين درگير در سوريه به چهار دسته تقسيم كرد. ابتدا بايد به گروه‌ها و كشورهايي اشاره كرد كه در جنگ سوريه به صورت مستقيم و غيرمستقيم حضور دارند و خواهان بركناري بشاراسد هستند. اين گروه‌ها به سركردگي عربستان و قطر و با عامل اجرايي ارتش آزاد شناخته مي‌شوند.

گروه دوم حاميان نظام بشاراسد هستند كه شامل ارتش سوريه، ايران و حزب الله، عراق و روسيه مي‌شوند. اين دسته به عنوان نوك پيكان قدرت نظامي و خط مقدم درگيري‌ها در سرتاسر سوريه مشغول هستند.

گروه سوم كشورها و قدرت‌هايي هستند كه ديگر اصراري به بركناري اسد ندارند و صرفاً به دنبال منافع خود از آب‌ گل‌آلود سوريه هستند. آمريكا و غرب از يكسو و تركيه از سوي ديگر با تعديل خواسته‌هاي خود به اهدافي به غير از بركناري يك شخص در سوريه چشم دوخته‌اند. البته كردها رانيز بايد درزير مجموعه اين دسته قرار داد كه اهداف خاص خود را دنبال مي‌كنند.

دسته چهارم را گروه‌هاي تروريستي و شبه نظامي تشكيل مي‌دهند كه اهدافشان وراي خواسته‌هاي كشورها و قدرت‌هاي جهاني و منطقه‌اي مي‌باشد. داعش از يكسو، جبهه النصره و ديگر گروه‌هاي وابسته به القاعده از سوي ديگر بيشتر حجم درگيري‌هاي نظامي را به خود اختصاص داده‌اند.

لذا به صورت شماتيك بايد گفت كه ارتش سوريه با 300 هزار نيرو و البته به همراه نيروهاي متحد آن در حال جنگ تقريبا در تمامي جبهه ها است، از يک سو در شمال در حلب با تمامي گروه هاي تروريستي فعال در آن جا از حرکت احرار الشام و فيلق الشام گرفته تا جبهه فتح الشام (جبهه النصره سابق) در حال نبرد است و از سوي ديگر در جنوب در رقه در حال مبارزه با داعش است. در شمال غربي نيز با کردها بر سر حسکه مي جنگد.

اما اين يک طرف ماجرا است. طرف ديگر، جنگ تروريست ها با يکديگر است، فتح الشام و ارتش آزاد در حال نبرد با داعش در مناطق مختلف سوريه هستند. داعش در اين مناطق عموما با گروه هاي مسلح مورد حمايت ترکيه مبارزه مي کند. يک سوي جبهه نيز کردها که مورد حمايت امريکا هستند، در حال جنگ با مخالفان مسلح از جمله داعش هستند.

در اين ميان با ورود چين به صحنه نبرد سوريه، جنگ سوريه ابعاد تازه اي به خود گرفته است. گفته مي شود ناو هواپيمابر چين از يک سال پيش در بندر طرطوس پهلو گرفته بود اما خبر آن در رسانه ها منتشر نشده بود. اکنون اخبار جسته و گريخته اي مخابره مي شود مبني بر اين که چيني ها قصد دارند به مواضع گروه هاي تروريستي چيني که ايغورهاي چيني را شامل مي شود، حمله کنند. گروهي حدودا سه هزار نفره که به "جيش الاسلام الترکي" معروف است و با القاعده بيعت کرده و عموما با جبهه النصره همکاري دارد.

به اين ترتيب شاهد پازلي هستيم که قطعات آن به طور عجيبي برهم خورده و در اين رقابت هر کس منافع خود را دنبال مي کند. لذا نه تنها اراده اي براي پايان بحران سوريه وجود ندارد بلکه قرار است اين جنگ فعلا ادامه داشته باشد. چراكه منافع بسياري از سوي قدرت‌ها و گروه‌هاي متعددي در اين كشور درحال پيگيري است كه هنوز هيچكدام محقق نشده و پيروزي چشم گيري براي هيچيك ازرقم نخورده است.

بي ميلي آمريكا به حل بحران سوريه در مقابل تلاش روس‌ها براي يافتن دست برتر نظامي و داشتن برگ برنده در مذاكرات، دركنار هزينه‌هاي سنگين ايران براي بقاي نظام اسد به عنوان شريك و متحد استراتژيك منطقه‌اي، و چرخش‌هاي مداوم تركيه براي گرفتن امتياز از غرب و منزوي كردن كردها و كمك‌هاي اعراب به تروريست‌ها و ده‌ها موضوع ديگر در تحولات ميداني سوريه نشان مي دهد كه تصور پايان جنگي با چنين ابعادي و با اين كثرت قواي شركت كننده درآن خيالي پوچ مي‌باشد. چرا كه تقسيم آينده منطقه و توازن قوا در حاكميت جهاني بسته به تحولاتي است كه در سوريه درحال رخ دادن است.