کد خبر ۵۱۵۳۵۷
تعداد نظرات: ۴۰ نظر
تاریخ انتشار: ۱۱:۰۸ - ۱۴ دی ۱۳۹۵ - 03 January 2017
نگاهی به نزاع گازی عشق آباد - تهران
بهزاد احمدی نیا
عصر ایران -   سال 1374 (1995) سالی بود که اتحاد جماهیر شوروی تکه‌تکه به آسیا و اروپا می‌ریخت و هر کدام از تکه‌ها با غنیمتی که از این کشور پهناور برداشته بودند، در بازارهای جهانی دست به معاملاتی می‌زدند. سهم ترکمنستان در آسیای صغیر نیز منابع گازی بود. ایران که به‌تازگی زخم‌های جنگ هشت‌ساله را یکی‌یکی درمان می‌کرد، برای تسریع در گاز‌رسانی به مناطق شمالی خود مذاکراتی برای خرید سوخت از این کشور را آغاز کرد.

مذاکرات با ترکمنستان در نهایت به قراردادی منجر شد که براساس آن این کشور متعهد شد برای مدت 25 سال، سالانه 8 میلیارد متر مکعب گاز با قیمت ثابت هر هزارمتر مکعب 42 دلار به ایران ارسال کند. کارهای پیش‌زمینه اجرایی این قرارداد از جمله اتصال خط لوله و نظام‌های نظارتی و ثبت بین‌المللی آن تا سال 1376 به‌طول انجامید و از آن زمان جریان گاز ترکمن‌ها، شعله‌های شمال ایران را روشن کرد.

تا سال 1385 اجرای قرارداد به غیر مشکلات فنی گاه و بی‌گاه که در این پروژه‌ها طبیعی و محاسبه شده هستند، مسئله خاصی پیش نیامد و روند صادرات به‌تدریج به 6 میلیارد متر مکعب و بالاتر از آن رسید اما در سال 1385 (2006) و در زمان دولت نهم به ریاست محمود احمدی‌نژاد دولت عشق‌اباد ناگهان با قطع جریان گاز، خواستار پرداخت قیمتی بیشتر از توافق انجام شده برای گاز شد.

در آن زمان قیمت نفت خام در بازارهای جهانی رو به رشد بود و سقف 60 دلار را پشت‌سر گذاشته بود از این رو تقاضا برای گاز به‌عنوان منبعی ارزان‌تر نیز افزایش یافته بود اما قرارداد گازی ایران و ترکمنستان تصریح می‌کرد که قیمت گاز دریافتی و حجم سالانه آن برای مدت 25 سال ثابت است. دولت وقت ایران بدون استراتژی مشخص و با اتلاف وقت، مذاکرات ناپیوسته‌ای را آغاز کرد اما از آنجا که پشتوانه فنی‌ای برای مذاکرات وجود نداشت، در آغاز فصل سرما ایران نه‌تنها پذیرفت که قیمت گاز خریداری شده را بر مبنای هر هزار مترمکعب 75 دلار پرداخت کند بلکه حجم گاز خریداری شده با قیمت جدید از سال 2008 را سالانه 14 میلیارد مترمکعب تعیین کرد. این سیاست که هم افزایش قیمت را پذیرفت و هم سفارش را بیشتر کرد، طمع طرف ترکمن را بیش از پیش به دلارهای نفتی ایران  افزایش داد.

براساس اعلام‌های دولت وقت ایران، قرارداد خریدگاز و الحاقیه آن به مدت سه‌سال میان دو کشور با قیمت و رویه ثابت به تصویب رسید اما این الحاقیه نیز مانع از آن نشد که روز هشتم دی‌ماه 1386 شیرهای گاز ترکمنستان دوباره بسته شود. این‌بار نیز علت قطع گاز مشکلات فنی و تعمیرات عنوان شده بود.ترکمنستان یا ترکمانچای؟

سرمای شدید و کم‌سابقه زمستان 86 در شمال ایران جان چند شهروند ایرانی را گرفت. دور تازه‌آی از مذاکرات آغاز شد و نتیجه این مذاکرات این شد که قیمت گاز صادراتی به ایران برای شش ماه نخست سال 2008 به ازای هر مترمکعب 130 دلار و در شش‌ماه دوم سال 2008 به قیمت 140 دلار محاسبه شود. این افزایش قیمت‌ها که به بهانه الحاقیه انجام می‌شد نهایتا در دور دهم مذاکرات و در آبان ماه 1386 (نوامبر 2008) به‌پایان رسید و دولت احمدی‌نژاد که دیگر درآمدهای نفتی‌اش برای مجلس مشخص نبود اعلام کرد که به فرمول نهایی تعیین قیمت گاز با ترکمنستان رسیده و ازاین پس بر این مبنا به این کشور پرداخت خواهد شد.

نیمه نخست سال 2009 میلادی (زمستان 86 و بهار 87) زمانی بود که دولت نهم در سال پایانی خود قیمت خرید گاز از ترکمنستان را 360 دلار تعیین کرد، رقمی که 9 برابر قرداد نخستین و تقریبا به دو برابر حجم ابتدایی بود.

آغاز سال‌های بحران اقتصادی جهانی با شعارهای دولت ایران مبنی بر بی‌اثر بودن بحران اقتصاد جهانی بر کشور همراه بود اما در نهایت مشخص شد که دولت وقت ایران با نادیده گرفتن اصول بدیهی اقتصاد و دیپلماسی، سعی در فرار از واقعیات دارد و این فرار را در پناه دلارهای کلان نفتی انجام داده است.

با آغاز تحریم‌های غربی علیه اقتصاد ایران و افول قیمت نفت در بازارهای جهانی، ایران از پرداخت هزینه گاز ترکمنستان باز ماند و همین مسئله به انباشت گاه و بی‌گاه بدهی در حساب‌های ارائه شده از سوی عشق‌آباد انجامید. دولت ترکمنستان که تا به اینجا هرچه خواسته بود ، چیزی بیشتر هم دریافت کرده بود، برای محاسبه قیمت گاز ارسال شده در سال‌های 86 و 87 نیز قیمت 360 دلار را مبنا قرار داد و مدعی طلب نزدیک به 2 میلیارد دلار از ایران شد.

طی سال‌های بعدی، دولت دهم تلاش کرد با پرداخت‌های آنچنانی از محل حساب‌های شخصی که برای مقابله با تحریم‌ها در اختیار افراد حقیقی قرار گرفته بود، جریان گاز را برقرار نگه‌دارد. رستم قاسمی، وزیر نفت وقت ایران در سفر به ترکمنستان در دیداری که در تاریخ 8 آذر 91 با رئیس جمهوری این کشور داشت، ابراز امیدواری کرد به‌زودی تراز تجاری میان دو کشور به 10 میلیارد دلار در سال افزایش یابد اما این پرداخت‌ها در شرایطی انجام می‌شد که پروژه های تولید گاز در پارس جنوبی (عسلویه) مدت‌ها بود به دلیل نبود سرمایه‌گذار به حالت تعلیق درآمده بودند.

با روی کار آمدن دولت بازدهم و وزارت بیژن نامدار زنگنه، روند مذاکرات با ترکمنستان تغییر کرد. با نزدیک شدن به زمستان 1395،طرف ترکمن مجددا بحث مطالبات 86 و 87 را مطرح و درخواست تعیین تکلیف قیمت گاز شد. این‌بار این‌سوی میز در شرایط دیگری قرار داشت، افتتاح چندین فاز در پارس جنوبی طی 3 سال اخیر، تولید گاز ایران را با افزایش چشمگیری روبرو کرده بود و ایران عملا نیازی به گاز وارداتی از ترکمنستان نداشت لذا تیم مذاکره کننده ایران زمانی که پافشاری طرف مقابل بر خواسته‌های میلیارد دلاری و نامشروع را دید، به فرمان وزیر نفت از میز مذاکرات خداحافظی و عازم تهران شد. عشق‌آباد که بازی همیشه برد قبلی را باخته می‌دید، طی تماس تلفنی نمایندگان ایران را از راه فرودگاه به محله مذاکرات فراخواند و با شرایط ایران موافقت کرد. در اعلامی که 10 دی‌ماه 95 از سوی دوکشور انجام شد، قرارداد خرید گاز با شرایط قبلی به مدت 5 سال تمدید گردید اما تنها 48 ساعت پس از آن جریان گاز مجددا از سوی شمال قطع شد.

برخی ناظران علت این رویه را تاکتیک ترکمن‌ها برای غافلگیری ایران ذکر کرده اند. آنها با این حساب که وزارت نفت ایران به دنبال توافق، تمهیدات جایگزین‌کردن گاز را از دستور خارج می‌کند و قطع ناگهانی این وزارت را دچار مشکل خواهد کرد، دست به این اقدام زده‌اند اما وزارت نفت با اجرای طرح وضعیت خاص و قطع گاز مصرف‌کننده‌های بزرگ مانند نیروگاه‌ها، در شمال  کشور، تاکنون موفق به تأمین گاز خانگی سه استان شمالی شده است. پرسش مهم این است که چرا این کار طی 10 سال قبل انجام نشده بود و این‌که اگر این زمستان از سر ایران بگذرد، ترکمنستان مطالبه و گازش را چه خواهد کرد؟




ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۴۰
در انتظار بررسی: ۷۲
غیر قابل انتشار: ۲۲
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۲۶ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
21
128
کلا این ره که میرویم به ترکستان است
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۱:۵۵- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
کدام راه به ترکستان است ؟ باج دادن به کشوری مثل ترکمنستان
اونها که از عزت کشور پشت میز مذاکره با 5+1 در دوران سیاه دولت احمدی نژاد حرف میزدند
این را هم حتماً عزت میدانند
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۲:۰۳- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
کلا در همه جهات وزمینه ها رو میگم
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۲:۰۵- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
مدیران نالایق در طول تاریخ بیشترین صدمات را به ایران زدند. این یک نمونه از هزاران موارد پیش امده برای ایران در دوران معاصر است.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۰ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
21
238
ما حاضريم از سرما بميريم ولي زير بار حرف زور نريم.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۷ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
10
192
یعنی خوشم می آد هیچ دلواپسی صداش در نمی آد. یعنی اگر روحانی بودها......
بدبخت روحانی و وزیرش هواپیما خریدن برای رفاه و امنیت مردم اینطوری باید بشنون! دولت محبوب خودشون اینکار رو کرده صداشون در نمی آد!
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۱۵- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
یه پست دیروز در مورد روحانی بود حضرات میگفتند چه گلی به سره ما زده این روحانی.....یکی که خودش رو به خواب زده هیچ مدله از خواب بیدار نمیشه کرد ...
محمد الرضا
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۲۷- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
میون اینهمه مشکل فقط هواپیمامون کم بود از خواب غفلت بیدار شوید دولت یازدهم صد مرتبه بدتر از دولت دهم !
آشنا
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۸ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
5
135
اینم یکی دیگر از معامله های خود دلواپسان هرجا رفتن .......
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۱ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
5
82
به نظر بنده، اگر همه این اطلاعاتی که الان در رسانه ها و از جمله این مقاله ارایه شده درست باشد و چیزی غیر از این عوامل و کوتاهی های مسئولی نتیجه این مسائل نباشد مظمئن باشید همه مردم با همدلی در جهت صرفه جویی تلاش می کنند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۲ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
6
128
قرارداد اولیه 25 ساله چی شد؟ مگر پا برجا نیست؟ خوب این با قضیه کرسنت چه فرق دارد؟ ترکمن ها را بدادگاه بکشانید؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۳ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
4
159
چرا دولت احمدی نژاد که دم به دقیقه قیمتی رو که قرار بود تا آخر قرارداد ثابت بمونه رو بالا برد؟ و کسی از اونها الان جوابگو نیست؟! و راست راست راه میروند و طلبکار هم هستند؟
رضا
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۴ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
3
158
چرا دولت نهم شکایت نکرد مگه 25 سال قرار داد نداشتیم؟
پاسخ ها
عموعبداله
| Iran, Islamic Republic of |
۱۲:۰۰- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
این یک سوال واقعا جدی است.
رهگذر
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۶ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
170
16
خداییش به مخاطب توهین نکنید اینهمه گفتید که اینم بندازید گردن دولت قبلی؟؟؟
ما قسم نخوردیم که در هر شرایطی از دولت حمایت کنیم
دولت باید نون کارکرد خودش رو بخوره نه اثبات عدم کارکرد دولت های دیگه
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۰۳- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
رهگذر جان. شما اصلا متوجه داستان نشدی پس. یه قراردادی قرار بوده با یه قیمت ثابتی ادامه پیدا کنه. بعد وسط های کار یه دولتی چندین بار قیمت رو بالا برده و پولش رو هم نداده!! حالا هم قول خلاف و بالا بردن قیمت و هم اون بدهی رو واسه این دولت ارث گذاشته! الان میخوای بندازیم گردن این دولت خوبه؟!
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۰۳- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
ببخشید من اشباهی مثبت دادم. نظرم منفی هست!!
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۰۵- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
شما فعلا سرتو فرو کن توبرف
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۲۰- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
از دو مثبتی که رهگذر گرفته، یکی رو خودش به خودش داده و یکی دیگه هم اشتباهی بود.
خخخ
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۱ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
3
147
حالا مشخص کنید اونموقع کشور در برابر ترکمنستان تحقیر شده یا الان در برابر آمریکا؟ کجان شریعتمداری ها و کریمی قدوسی و بذرپاشها خوبه اونموقع هم همه پست داشتند
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۳ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
130
10
چرا قضیه فنی را سیاسی کردید از هر چیزی بهره برداری سیاسی می کنید اعتماد من به سایت شما بسیار کم شده اگر همان زمان احمدی نژاد این کار را نمی کرد و مشکلی به وجود می امد می گفتید چرا این کار را نکرد من مطمئنم قراردادی که در دولت هاشمی بسته شده نقصی داشته که آنها تونستند بهره برداری کنند من موندنم چرا این همه از احمدی نژاد می ترسید من طرفدار احمدی نژاد نیستم اما با این کارهایی که می کنید دارم به شما شک می کنم بالاخره احمدی نژاد خوب و یا بد رای همین مردم بوده و قطعا مانند روحانی کارهای خوب و بدی داشته
پاسخ ها
علي
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۳۸- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
شما متن قرارداد رو خوندي كه مطمئني؟ اگر كوچك‌ترين نقصي داشت كه دولت عزيز دل شما آشوب به پا مي‌كرد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۱۵ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
6
84
خدایا ببین تو اون هشت سال که بیشتر ملت کمرشون زیر بار تحریم شکسته میشد ,چجوری پول ملتو با ندونم کاری و بی کفایتی وارد جیب این کشورای همسایه کردن
بنظر من هشت سال که هیچی بیست وهشت سالم اگه دولت اقای روحانی تلاش کنه موفق به پاکسازی وترمیم خرابی های دولت احمدی نمیشود
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۲۹ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
3
83
خیلی جالب شد ! پس پول نفت اینجوری به باد میرفت ! خدا میدونه از این قراردادا چنتا دیگه امضا شده هنوز گندش بالا نیومده !
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۲۹ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
2
70
تورا خدا برید برای یک مقطع مدیرانی از کشور های سنگاپور و مالزی نیوزیلند وارد کنید و مملکت به دست آنها بسپارید تا شاید این کشور سرو سامان بگیرد
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۰۷- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
گل من، مدیر خوب دارم بــــــــــــــــــــدم؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۳۲ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
9
78
من ساکن تهران هستم . از زمان مطرح شدن این خبر و زورگویی ترکمنستان در مصرف گاز صرفه جویی میکنم . خواهشمندم از هموطنان عزیز در مصرف گاز صرفه جویی کنند .
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۲:۵۷- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
رفیق گاز ما داره بی خودی تو جنوب میسوزه صرفه جویی چیه
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۵:۴۰- ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
امثال شما هستن که هیچ ارزشی برای کشور و هموطناشون ثایل نیستند و در عین حال طلبکار هم هستند. شما برو برا آمریکاجونت دو تا تعظیم کن گردش خونت درست شه
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۲ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
3
43
باد توره بیفته احمدی نژاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۴۲ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
4
44
يكي از جولانگاههاي آقاي بابك زنجاني همان تركمنستان بود. حالا شما حدس بزنيد با چه اهدافي ميرفت اونجا.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۴۳ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
42
16
میشه کرسنتم قشنگ همین شکلی تعریف کنید؟
احمد
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۴۹ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
2
51
اگر این کار رو دولتی غیر از دولت مهرورز کرده بود تا حالا برادر حسین شصت تا سند و پرونده رو کرده بود که هاشمی زنگ زده به ترکمنها که قیمت گاز رو گران کنید که دولت زمین بخوره، پسر هاشمی درصد گرفته از افزایش قیمت گاز. فلانی اینکار رو کرده و بیساری اون کار رو کرده. راستی سوروس رو یادم رفت که رفته سهام ترکمن گاز رو به اشاره خاتمی خریده و گاز رو گرون کرده، 247 سند ویکی لیکس هم به توطئه گازی از داخل ایران اشاره میکنه تا حالا رو شده بود. و یادم رفت بگم که نوار صوتی خائنان داخلی هم موجود شده بود.
سمندری
-
۱۴:۲۲ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
2
26
افرین برزنگنه وزیرلایق این است کارایی ومدیریت وتجربه کجاست شریتمداری تا از بیت المال بگوید...
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۲۴ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
6
16
نه به اين دولت اميديست و نه دولت قبلي و نه به دول گذشته و آينده، خودتون رو عشقه، هيزم رو عشقه، كرسي رو عشقه !!!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۵۳ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
1
31
برادر حسین رو خیلی خوب اومدی.راستی چرا صداش در نمیاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۰۹ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۴
1
34
چرا بابت این بی تدبیری ها نباید احمدی نژاد و متولیان امر حداقل مورد بازپرسی قرار بگیرند؟
محمد رضا
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۰۰ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۵
4
4
عصر ایران عزیز شما در زمان احمدی نژاد وجود نداشته اید که الان دارید بی کفایتیشون بیان می کنید؟
بسه دیگه خسته شدیم از بس گفتید احمدی نژاد
آلودگی هوای الان تهران برای چیه؟
برای بنزینهای ساخت دوره احمدی نژاد یا بنزین های وارداتی دوره مهندس زنگنه؟
بس کن بی کفایت بعضی ها هستند که کارهای احمدی نژاد پوشنداند
محمد
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۰۷ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۵
0
3
جالبه يكى مياد از خرابكارى دولت قبلى ميگه يكى هم در جوابش از خرابكارى دولت فعلى ميگه. كلاً پذيرفتيم كه يكى بايد تو مملكتمون خرابكارى كنه. فقط ما مردم هستيم كه از يكيشون طرفدارى مى كنيم و با بقيه بحث مى كنيم كدوم خرابكارتره....
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۵۱ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۵
9
1
خدمت مدیر سایت عصر ایران
من امروز یک ذره حالم خوب نیست. می شه یک مطلب علیه احمدی نژاد و دولتش بنویسید و از دولت روحانی تعریف کنید احتمالا دلیل حال بدی من از دولت قبله. اگر روحانی نبود حتما مرده بودم.
پربازدید ها
تورهای لحظه آخری
علم و فناوری