فیلم بیشتر »»
کد خبر ۶۱۵۳۰۶
تاریخ انتشار: ۱۰:۴۴ - ۲۸-۰۳-۱۳۹۷
کد ۶۱۵۳۰۶
انتشار: ۱۰:۴۴ - ۲۸-۰۳-۱۳۹۷

احتمال خطای انسانی در تعیین ‌مجازات/ بهمن کشاورز

بهمن کشاورز- شرق

1- در مورد مجازات «سلب حیات» در حقوق کیفری اسلام باید توجه کرد: سلب حیات گاه در مقام قصاص است و گاه در سایر موارد. آنجا که بحث قصاص مطرح باشد، دَوَران امر بین نفی و اثبات است. یعنی یا با دفاع متهم قصاص به کلی منتفی یا عینا اجرا می‌شود. یعنی حالتی که مثلا حکم قصاص با اعمال کیفیات مخففه به زندان تبدیل شود، وجود ندارد. البته ممکن است نتیجه دفاع متهم تغییر عنوان جرم، مثلا از قتل عمد به شبه‌عمد یا خطایی باشد که باعث تبدیل قصاص به دیه خواهد شد. اما در سایر موارد سلب حیات ممکن است رویدادهای دیگری را شاهد باشیم؛ مثلا در محاربه یکی از مجازات‌های چهارگانه اعدام و قاضی در تعیین آن یا سه مجازات دیگر مخیر است.

2- آنچه مسلم است در کلیه مواردی که مجازات سلب حیات تعیین می‌شود، ازآنجاکه تعیین‌کننده مجازات انسان است و در معرض خطا و نسیان است، هرگز نمی‌توان یقین داشت که حکم صد‌درصد صحیح صادر شده است. شاید به همین علت است که خداوند پس از اعلام حکم قصاص فرموده که عفو نیکوتر است و در مورد حدود نیز قاعده‌ «دراء» را مقرر داشته که به‌موجب آن بروز کوچک‌ترین شبهه و تردید موجب سقوط حد می‌شود.

3- پس از کشف دی‌ان‌ای و استفاده از آزمایش‌های مبتنی بر آن در جرائم علیه اشخاص، چند سال پیش آماری داده شد درخصوص اینکه در ایالات متحده آمریکا حدود 200 مورد از مجازات‌های اعدام اجرا شده اشتباه بوده و فرد معدوم مرتکب جنایت مورد نظر نشده بوده است. بنابراین به‌ نظر می‌رسد در تعیین مجازات سلب حیات باید نهایت دقت و وسواس به‌خرج داده شود؛ زیرا این مجازاتی غیرقابل تدارک و جبران است و هیچ مابازای مادی یا معنوی‌ای (نظیر اعلام مراتب در رسانه‌ها یا پوزش‌خواهی از افراد ذی‌نفع) نمی‌تواند آن را جبران کند.

4- در شرایط فعلی، در بسیاری از کشورها مجازات سلب حیات کلا ممنوع و منتفی یا به موارد بسیار خاص محدود شده است. البته در نظام قضائی اسلام حد قصاص از ضروریات دین است. یک راه‌حل کوتاه‌مدت و آنی می‌تواند به‌کارگیری روش‌های دقیق‌تر دادرسی در این‌گونه موارد باشد. یعنی از یک‌سو روش تعدد قاضی در رسیدگی ماهیتی با تعداد هرچه بیشتر قضات اعمال و از دیگرسو مراحل رسیدگی افزوده شود؛ به‌نحوی‌که در حدی که از بشر خاطی و در معرض اشتباه می‌توان توقع داشت، جایی برای خطا و اشتباه باقی نماند. والله اعلم.

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر
ارسال به دوستان
اسطوره دنیای مارول به مدد هوش مصنوعی زنده می‌شود نبرد با زمان در آسمان؛ جنگنده نسل ششم GCAP آینده نظامی ژاپن را رقم می زند چین چگونه یک آسمان خراش افقی در آسمان ساخت / سازه ای که مانند ایفل می خواد اعتبار ایجاد کند (+تصاویر) هشدار درباره آینده فرش ایران/جوانان به بافندگی رغبت ندارند پیام مکتوب رهبری به مناسبت سالروز افتتاح مجلس قیمت نفت ایران در مسیر کاهش / نفت سنگین اوپک ۱۰۳ دلار شد اروپا از چین دل نمی‌کند رهبری: جامعه نیازمند مشاهده نشانه های واقعی امید است / اختلافات را به تفرقه تبدیل نکنید / قدردانی از قالیباف تولید آثار بدون شعارزدگی در گرو چیست ؟ پرداخت بیش از 870 میلیارد تومان به خودروهای آسیب دیده از جنگ مرور کارنامه نولان؛ از «بتمن» تا «اُدیسه» در جشنواره فیلم تورنتو اگر سبد سوخت متنوع شود ناترازی بنزین بدون گرانی جبران می‌شود نرخ سود بین‌بانکی در یک‌قدمی 24 درصد رئیس ام‌آی۶ : 500 هزار روس در جنگ اوکراین کشته شدند رئیس جمهوری سابق یمن درگذشت