اهداف آموزش و پرورش در يكصد سال اخير

مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي اهداف آموزش و پرورش در يكصد سال اخير را مورد بررسي قرار داد.

به گزارش دفتر اطلاع رساني مركز پژوهشها، دفتر مطالعات فرهنگي اين دفتر با مروري بر اهداف آموزش و پرورش در سدة اخير تصريح كرد كه نظام نوين آموزش و پرورش در ايران، هر چند در ابتدا بر اساس آرمان‌هاي آزادمنشانه و براي تعميم سواد، روشنگري مردم و القاي ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي نوين ايجاد شد، ولي در جريان شكل‌گيري، به دليل نداشتن فلسفه، هدف و اصول روشن و مشخص و الگوبرداري شتابزده از نظام‌هاي آموزشي كشورهاي غربي، دچار سردرگمي و دستخوش سياست‌هاي گذرا و اهداف موقتي دولت‌ها شد و اصلاح طلبي روشنفكرانه و عجولانه به طراحان نظام آموزشي مجالي نداد كه به طرح و پاسخگويي اين سوالات اساسي بپردازند كه تعليم و تربيت چيست؟ غايت و هدف نظام آموزشي كدام است؟ مشكلات جامعه ايران چيست؟ انسان مطلوب داراي چه ويژگي‌هايي است؟ نظام ارزش‌هاي جامعه كدام است؟ ايرانيان با كدامين نيازهاي فردي، فرهنگي و اجتماعي بايد تربيت شوند؟ اين نيازها بايد چه صفات و خصوصياتي را در آن‌ها به وجود آورد؟ آن‌ها چه طرز فكر و عقيده‌اي بايد داشته باشند؟ و ... بديهي است كه بدون پاسخگويي به اين پرسش‌ها آموزش و پرورش فاقد فلسفه، هدف، اصول، برنامه، محتوا و روش‌هاي متناسب با ويژگي‌هاي فردي و فرهنگي خواهد بود.

در همين حال بنيانگذاران نظام آموزشي و گردانندگان آن، كه تحت تاثير پيشرفت‌هاي مغرب زمين قرار گرفته‌ بودند با تشخيص و صلاحديد خود و بدون تامل كافي و آينده‌نگري درباره ضرورت‌هاي جامعه و فرهنگ و زندگي مردم، شتابزده به اقتباس از نظام‌هاي آموزشي غربي ، به ويژه فرانسه و بلژيك پرداختند و به نيازهاي جامعه و پشتوانه‌هاي فرهنگي بي‌اعتنايي كردند.

دفتر مطالعات فرهنگي همچنين خاطرنشان ساخت كه علي‌رغم برخي توفيقات، نظام آموزشي پس از حدود يكصد سال كوشش و خطا آن چنان كه بايد درنيافته كه هدف اصلي تعليم و تربيت در جامعه صرفا پرورش افراد فاضل و با معلومات يا افرادي واجد مهارت و تخصص نيست، بلكه در درجه اول، پرورش افرادي با صفات انساني متناسب با اعتقادات، ارزش‌ها و معيارهاي فرهنگي جامعه است و بدون آن نظام اجتماعي – اقتصادي پايه و اساس محكمي نخواهد داشت و به طور مسلم ساير هدف‌ها، فرع بر هدف اصلي خواهند بود.