کد خبر ۶۴۷۰۰۲
تعداد نظرات: ۱۸ نظر
تاریخ انتشار: ۱۷:۱۴ - ۰۸ دی ۱۳۹۷ - 29 December 2018
در این نوشته 10 دلیل سیاسی و تاریخی و حقوقی آمده نا نشان داده شود مناسب ترین گزینه برای ریاست مجمع«رییس جمهوری» است.

 عصر ایران؛ مهرداد خدیر- دو سال پیش در همین دی ماه و البته طبعا بعد از درگذشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی نوشتم با خروج این سیاست‌مدار از صحنه گمانه‌زنی دربارۀ رییس جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام در رسانه‌ها بالا گرفته و نام‌های مختلفی مطرح می‌شود.

اکنون پس از دو سال و با درگذشت آیت‌الله محمود هاشمی شاهرودی در جایگاه رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام بار دیگر این بحث موضوعیت یافته است.

در آن یادداشت که طبعا قبل از انتصاب آیت‌الله هاشمی شاهرودی نوشته و منتشر شد از حسن روحانی رییس جمهوری هم به سبب شخصیت حقیقی و هم حقوقی به عنوان یک گزینه یاد شد و در مرتبه بعد به نام‌هایی که شنیده می شد، اشاره شد: آقایان هاشمی شاهرودی، علی اکبر ناطق نوری، غلامعلی حداد عادل و علی اکبر ولایتی و این که احمدی نژادی ها هم او را شایسته تصاحب این عنوان می‌دانند. دست آخر و با چند ماه فاصله البته چنان که می‌دانیم سید محمود هاشمی شاهرودی در تابستان 96 به ریاست مجمع منصوب شد.

نکتۀ اصلی در آن یادداشت این بود که آنچه فراموش شده این است که تا اسفند سال 75 ریاست مجمع با رییس جمهوری بود ( البته با حکم رهبری و نه به صورت خودکار یا با انتخاب اعضا) و از آن پس بود که دیگر رییس جمهوری بر کرسی ریاست مجمع ننشست و سه رییس جمهور بعدی رییس مجمع نشدند.

همچنین متذکر شدم در قانون اساسی 1358 نهاد مجمع پیش بینی نشده بود اما در بازنگری ودر سال 68 به قانون اساسی اضافه شد و هر چند اشاره نشده که ریاست آن با رییس جمهوری است اما درباره شوراهای دیگر آمده که رییس جمهوری رییس آنهاست و مقررات به آیین نامه سپرده شده است.

در آیین نامه اولیه خود مجمع اما تصریح شده که در محل ریاست جمهوری تشکیل می شود (‌ماده یک) و ریاست مجمع با رییس جمهوری و البته با حکم رهبری است ( ماده 3) و بر همین اساس در سال 68 هاشمی رفسنجانی که رییس جمهور شده بود رییس مجمع هم شد.

در پایان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و در اسفند 1375 اما او برای دوره 5 ساله بعد رییس مجمع شد و می توان احتمال داد که یا آیین نامه تغییر کرده بود یا هاشمی رفسنجانی را مستثنا کرده بودند و این استثنا را اعضا قبول داشتند.

از این رو با درگذشت هاشمی رفسنجانی این تصور درگرفت که رییس جمهوری ( به صفت حقوقی و نه این که حسن روحانی است یا دیگری) رییس مجمع می شود منتها در فضای قبل و بعد از انتخابات و با تشدید رقابت عملا این امکان نبود.

چرا رییس جمهوری مناسب‌ترین گزینۀ ریاست مجمع تشخیص است؟/ 8 دلیل

با این همه همچنان به نظر می رسد مناسب ترین گزینۀ ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام پس از 22 سال بار دیگر رییس جمهوری است. تکرار می کنم: نه چون حسن روحانی است که منظور شخصیت حقوقی رییس جمهوری است. به 10 دلیل:

نخست به همان دلیلی که ذکر شد. وقتی در آیین نامه اولیه ذکر شده جلسات در دفتر رییس جمهوری تشکیل می‌شود به این معنی است که ریاست هم با اوست.

دوم: رییس جمهوری در هر شورای عالی که با عنوان حقوقی شرکت می‌کند رییس است. چه شورای عالی امنیت ملی باشد چه شورای عالی انقلاب فرهنگی. چه شورای عالی فضای مجازی و چه شورای عالی هماهنگی اقتصادی. «عالی ترین مقام رسمی کشور پس از رهبری» نمی تواند پایین‌دست یک مقام دیگر بنشیند. چنان که گفته شد هاشمی رفسنجانی قرار بود مستثنا باشد.

شاید گفته شود پس چگونه در مجلس خبرگان رهبری شرکت می‌کند در حالی که رییس، دیگری است؟ پاسخ، روشن است. در آنجا اگر عضو باشد به اعتبار ریاست جمهوری نیست. کما این که دو رییس جمهوری قبلی عضو خبرگان نبودند و آقای روحانی قبل از این که رییس جمهوری شود عضو خبرگان بود. پس هر جا که به عنوان رییس جمهوری شرکت می‌کند رییس است. در واقع نمی تواند رییس نباشد.

سوم: اعضای مجمع تشخیص مصلحت به جز رییس جمهور و رییس مجلس تماما انتصابی‌اند. حضور یک مقام انتخابی در رأس آن اعتبار این نهاد را افزایش می‌دهد. ( چون یکی از وظایف رسیدگی به اختلافات مجلس و شورای نگهبان است طبعا نمی تواند رییس مجلس باشد).

چهارم: چه در دوران ریاست جمهوری آیت‌الله خامنه ای و چه هاشمی رفسنجانی ریاست مجمع با رییس جمهوری بود. پس می توان گفت سنت اولیه چنین اقتضا می‌کند.

پنجم: در اصل 111 قانون اساسی آمده است که چنانچه مجلس خبرگان رهبری نتواند رهبر جدید را انتخاب کند «شورای موقت رهبری» تشکیل می شود. این شورا سه عضو دارد: «رییس جمهوری، رییس قوۀ قضاییه و یکی از فقهای شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام».

از این اصل هم بر می آید که فرض قانون اساسی این است که رییس جمهوری رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام هم هست و گرنه قطعا در چنین شورایی نام او هم می‌آمد. اگر رییس مجلس نیامده به خاطر این است که رییس مجلس در واقع سخنگوی مجلس است و رییس به معنی مصطلح نیست و به خاطر همین هر سال انتخاب می‌شود. اگر رییس خبرگان هم نیست به این خاطر است که انتخاب رهبری را مجلس خبرگان انجام می‌دهد و از منظری بالاتر در جریان است.

ششم: قانون اساسی و قانون عادی شرط اجتهاد برای ریاست مجمع نگذاشته است. در حالی که به جز اعضای مجلس خبرگان رهبری 10 مقام باید مجتهد باشند: رهبر، رییس قوه قضاییه، دادستان کل کشور، وزیر اطلاعات و 6 فقیه شورای نگهبان.

به نظر می‌رسد این که شرط اجتهاد برای رییس مجمع گذاشته نشده هم به خاطر همین است که هر رییس جمهوری مجتهد نیست.

چرا رییس جمهوری مناسب‌ترین گزینۀ ریاست مجمع تشخیص است؟/ 8 دلیل

هفتم: ایران تنها یک مجلس قانون‌گذاری دارد ( البته مطابق قانون اساسی وگرنه چند شورای عالی در عمل قانون‌گذاری می کنند) و بر خلاف علاقه مرحوم هاشمی شاهرودی، مجمع تشخیص مصلحت نظام هیچ شباهتی به مجلس سنا ندارد. زیرا «مصلحت» تئوری بنیانگذار نظام برای گره‌گشایی و محدود و محصور نبودن در احکام اولیه فقهی است و هم او 12 بهمن 1357 در بهشت زهرا و در اولین نطق رسمی خود (اگر سخنرانی تشکر آمیز فرودگاه مهرآباد را صرفا برای سپاس بدانیم) با صراحت تمام گفت: «مجلس سنا حرف مزخرفی است».

از این رو حضور رییس جمهوری در رأس مجمع بیم تبدیل آن به سنا و رقابت با نهادهای انتخابی خاصه پارلمان را می زداید. در آذر 1367 هم وقتی شماری از نمایندگان مجلس در نامه ای به امام خمینی ابراز نگرانی کردند که مجمع تشخیص مصلحت - که آن روز شورای تشخیص مصلحت بود- دست به قانون‌گذاری بزند و با مجلس رقابت کند، امام به صراحت پاسخ داد همه روال باید به قانون اساسی بازگردد و برخی تصمیمات به اقتضای جنگ بوده است.

هشتم: حضور رییس جمهوری در رأس مجمع مشکل تفسیر انتخاب رییس را هم حل می‌کند چون با آشکار شدن اختلاف‌ها و شکاف‌ها رییس از هر جناح و طیفی که باشد حود را نزدیک‌تر معرفی می‌کند. حال آن که با حضور شخصیت حقوقی چنین تصوری درنمی‌گیرد.

نهم: چنانچه رییس جمهور رییس مجمع باشد مصوبات آن را مانند مصوبات مجلس ابلاغ می کند. محمود احمدی نژاد معتقد بود که قانون اساسی تنها وظیفه ابلاغ مصوبات مجلس را بر عهده رییس جمهور گذاشته نه مصوبات مجمع را و به همین خاطر از ابلاغ برخی از مصوبات مجمع سرباز می زد. در این حالت اما این مشکل هم حل می شود. ضمن این که نمایندگان مجلس امکان سؤال از رییس جمهور را دربارۀ این ابلاغ ها دارند و بنیان مردم سالاری تقویت می شود در حالی که از غیر رییس جمهور چنین امکانی ندارند. 

دهم: نمایۀ نظام پس از رهبری، رییس جمهوری و رییسان دو قوه دیگر است. وقتی رییس مجمع غیر رییس جمهوری باشد یک مقام دیگر هم در این نمایه قرار می گیرد و طبعا چون اظهار نظر می کند اگر هم سو با مقامات انتخابی نباشد از شفافیت تصویر مردم سالارانه می کاهد. کما این که مردم در سال 92 به روحانی رأی دادند تا توافق هسته ای را انجام دهد و دو سال بعد موفق شد. در سال 94 به نمایندگانی بیشتر رأی دادند که با برجام موافق بودند. در سال 96 هم به رغم اعلام ترامپ به خروج از برجام باز به روحانی رأی دادند. رییس و اکثریت نمایندگان مجلس هم موافق برجام اند. اما دو سال است که لوایح مبارزه با پول شویی بین شورای نگهبان و مجمع سرگردان اند و منتخبان مستقیم مردم نمی توانند ارادۀ خود را اعمال کنند. در حالی که هدف از تشکیل مجمع سازگارسازی با قواعد مدرن بود و گرنه اگر بنا بر سنت و شرع بود شورای نگهبان کفایت می کرد.

با این 10 نکته یا با دلایل 10 گانه به نظر می‌رسد مناسب‌ترین گزینه برای ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام «رییس جمهوری» است و باید تأکید کنم منظور از این گزاره شخصیت حقوقی اوست نه این که چون حالا حسن روحانی است بگوییم روحانی و اگر دیگری رییس جمهوری بود نمی‌گفتیم آن دیگری. صحبت از جایگاه حقوقی است و البته تصمیم و تشخیص نهایی با رهبری است.

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۱۸
در انتظار بررسی: ۱۲۴
غیر قابل انتشار: ۱۰۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۵۱ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
13
24
دلیل سوم
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۵۲ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
72
83
رئیس مصلحت نظام بابید رئیس جمهور قبلی باشد.
افشین
United Arab Emirates
۱۸:۱۴ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
49
139
مجمع تشخیص برای حل اختلاف میان قوا ساخته شده و با توجه به اینکه شخص رییس جمهور از سران یکی از قوای سه گانه هست پس اصل بی طرفی اینجا از اعتبار ساقط میشه و فرمایشات شما با کمال احترام مردود خواهد بود.... به همین سادگی..
عباس بن فرناس
United Arab Emirates
۱۸:۱۶ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
33
88
از قدیم گفتن: آرزو بر جوانان عیب نیست.....
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۲۱ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
21
32
بند پنجم خیلی جالب بود. همیشه نکته تازه ای دارید.
ناشناس
United Arab Emirates
۲۰:۴۶ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
7
57
۱۱. به دلیل موفقیت های فراوان در سمت فعلی !!!!!!!!!!!
ناشناس
-
۲۲:۲۴ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
41
10
کاملا به جا و درست بود مطلب
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۰۵ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۸
8
60
شماها دیگه کی هستید !!
چه گلی سر شما و ما زدن ایشون ؟!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۰:۴۲ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
7
63
آقای روحانی لطفا اول وظایف خودشون انجام بدن
ناشناس
Canada
۰۳:۲۳ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
9
69
رییس جمهوری که یک دولت را نمی‌تواند اداره کند حالا برایش تجویز اختیارات بیشتر هم میشود
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۲۹ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
30
36
ان شاءالله جناب علم الهدی رییس می شوند و حال بعضی ها گرفته شود ...
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۳۶ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
10
50
با عرض معذرت بدترین تحلیلی بود که خوندم . قرار نیست کسی که مسلط به تحلیل نیست یک تحلیل ارائه دهد.
فرزان فر
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۴۷ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
4
51
مزاح مي فرمايين
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۱۱ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
8
63
رییس جمهور تو همون رییس جمهوربودنش مانده مجمع پیشکش
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۴۰ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
5
55
تو تشخیص مصلحت کشور چه گلی کاشتند که بیاند تو مصلحت نظام؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۲۰ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
5
42
خواب دیدید خیر باشه!!!!!!!!!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۲۴ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
42
18
...جناب آقای خدیر با نظر شما موافقم، و پیشنهاد شما هم پیشنهاد بجائیست.
رئیس جمهور منتخب مردم است و منتخب مردم در هر جلسه ای که باشد بر دیگران ارجحیت دارد و این کاملا درست است.
از طرفی دیگر مقام سومی بنام رئیس مجمع در مملکت مطرح نمیشود.
وضمنا اینگونه جبهه گیری در مقابل مصالح مردم بخاطر اختلافات سلیقه ای، سیاسی و حزبی از بین میرود چون رئیس جمهور مامور پیشبرد و محقق نمودن اهداف اکثریت جامعه و شرایط زمان خود است، دقیقا قبل از پرداختن به هر مصلحت دیگر...
حق جو
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۳۱ - ۱۳۹۷/۱۰/۰۹
12
72
نه اینکه تو ریاست جمهوریش خیلی موفق بوده و همه جای ایران را گلستان کرده اونجا هم دستش بدیم تا یه رونقی بهش بده
پربازدید ها
علم و فناوری