خواب کافي = تصفيه مغز

در پي تحقيقات جديدي که نشان مي دهد مغز انسان هنگام خواب زوايد انباشته در خود را دور مي ريزد دانشمندان بار ديگر در مورد خطرات ناشي از بي خوابي هشدار مي دهند. روزنامه اينديپندنت چاپ لندن در ستون مطالب علمي خود نگاهي دارد به تحقيقات پزشکي جديد در مورد کارکرد مغز در زمان خواب و مي نويسد؛ «شکسپير از زبان قهرمان نمايشنامه هاي خود هملت مي گفت؛ خواب ساعات خيالپردازي مغز است. ولي اکنون دانشمندان ثابت کرده اند وظيفه اصلي مغز انسان هنگام خواب، تصفيه زوايدي است که در طول روز گردآوري شده اند.» به نوشته اينديپندنت نتايج اين تحقيقات نشان مي دهد تماس هايي که در طول يک روز پرمشغله بين سلول هاي مغزي انسان برقرار شده و اطلاعات جمع آوري شده را حفظ مي کنند در طول ساعات خواب سست شده يا قطع مي شوند و در نتيجه مغز خودبه خود اطلاعات زائدي را که گردآوري کرده، دور مي ريزد. اين تحقيقات تاکيدي است بر فرضيه هاي قبلي که خواب عميق و کافي در طول شب را شرطي ضروري براي حفظ اطلاعات و خاطرات مهم روز قبل و تصفيه اطلاعات زائد و بنابراين سبک کردن مغز و سلامت آن مي داند. به گفته محققان خواب کافي و خوب در طول شب مغز فرد را براي فعاليت در روز بعد آماده مي کند.

«پل شو» يکي از محققان اين پژوهش از دانشکده پزشکي واشنگتن مي گويد؛ «در حال حاضر بسياري از مردم به خاطر نگراني هاي شغلي يا فشار بحران اقتصادي خوب نمي خوابند. ولي يافته هاي ما ثابت کرده بهترين روش براي داشتن روزهايي فعال و نيز پيشرفت در کار، داشتن خوابي کافي و عميق در طول شب است.» تحقيقات جديد براساس مطالعه زندگي حشرات ميوه ها انجام شده است. به اعتقاد دانشمندان شيوه زندگي روزانه اين حشرات شبيه به انسان است. آنها نيز براي داشتن روزي فعال و پرثمر حداقل به 6 تا 8 ساعت خواب در شبانه روز نياز دارند. در اين تحقيقات مشخص شده در حشرات ميوه آن گروهي که روزي طولاني و پرکار را سپري مي کنند بيشتر مي خوابند.

روزنامه اينديپندنت يادآوري مي کند تحقيقات قبلي نيز نشان داده بود خواب مناسب در حيوانات توان يادگيري و حافظه را تقويت مي کند. اما تحقيقات جديد چند گام پيشتر رفته و نشان مي دهد تماس هايي که بين سلول هاي مغز در طول روز برقرار مي شوند هنگام خواب سست يا قطع مي شوند بنابراين مغز مي تواند با تخليه برخي از اطلاعات استراحت کرده و براي کار در روز بعد آماده شود.

به گفته پروفسور پل شو نکته مهم اين است که مغز بتواند تشخيص دهد کدام يک از اين تماس هاي سلولي زائد و خسته کننده هستند. مغز انسان به دلايل مختلف ممکن است از اين کار عاجز شود که يکي از آنها فشاري است که ممکن است از ناحيه شبکه عصبي اطراف جمجمه به ناحيه مغز وارد شود.

در بخشي از اين پژوهش جديد، دانشمندان با کمک دستگاهي در طول شب به طور مداوم محل استراحت اين حشرات را تکان داده و خواب آنها را به هم مي زدند.آنها پس از اين آزمايش توانستند تفاوت هايي را که در مغز اين حشرات ايجاد شده بود تشخيص دهند. مهم ترين مورد آن انباشت پروتئين در مغز بود که مثل ماده يي هادي سلول هاي مغزي را به يکديگر مرتبط نگه مي دارد.

جالب اينجاست که در مطالعه مغز اين حشرات دانشمندان متوجه شدند پس از خواب کافي سطح انباشت پروتئين در مغز آنها کاهش يافته است. اين خود نشاني بود از اينکه طي خواب تماس بين سلول هاي مغزي به شدت سست يا به کلي قطع شده است.

«کيارا سيرلي» يکي ديگر از پژوهشگران فعال در اين تحقيقات که نتايج آن اخيراً در مجله معتبر «ساينس» به چاپ رسيده است، مي گويد؛ «در پايان مدت زماني که بدن در خواب است تماس هاي ضعيف بين سلول هاي مغزي به کلي ناپديد شده و تماس هاي عميق تر و محکم تر کاهش مي يابند.»

به گفته اين پژوهشگر ما نيازي به به خاطر سپردن بخش زيادي از آنچه مغز در طول روز گردآوري مي کند نداريم. اگر مغز ما انباشته از اطلاعات جزيي و بي مورد باشد براي ادامه کار و فراگيري در طول روزهاي بعد مغز بايد خود را از اين اطلاعات زائد تصفيه کند.

منبع:اعتماد