کد خبر ۷۲۱۶۴۳
تعداد نظرات: ۹ نظر
تاریخ انتشار: ۱۶:۰۳ - ۱۴ فروردين ۱۳۹۹ - 02 April 2020
در روزهایی که مدام دست هایمان را می شوییم تا ضد عفونی کنیم بد نیست بدانیم 155 سال پیش پزشکی بر سر این کشف، روانۀ بیمارستان روانی شد...

عصر ایران؛ سروش بامداد- در این 45 روز که از شیوع ویروس کوید 19 و بیماری کرونا در ایران می‌گذرد و تا کنون جان 3000 نفر از هم‌میهنان‌مان را گرفته و در کشورهای دیگر نیز رواج یافته و شبانه روز قربانی می‌گیرد، شاید به اندازۀ تمام عمرمان دست‌هایمان را شُسته باشیم!

آن‌قدر که در روزهای اول لطیفه‌های بامزه‌ای در سطح فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی دربارۀ دست شُستن های بسیار دست به دست می‌شد.

اما جالب است بدانید در قرن 19 و اول بار که یک پزشک مجارستانی به نام «دکتر ایگناتس زمل‌وایس» به مزایای پزشکی شستن دست‌ها مشخصا برای کاهش عفونت پی برد هیچ‌کس حرف او را جدی نگرفت و حتی پزشکان به او خندیدند یا بر او خشم گرفتند. (البته منظور از اول‌بار این نیست که ارزش دست شستن قبل از او شناخته نبود. منظور کشف رابطه عفونت های منجر به مرگ مادران در بیمارستان با دست‌های آلوده است).سرنوشت تلخ پزشکی که اثر «شستن دست‌ها» را کشف کرد!

او در یک درمانگاه مامایی در بیمارستان عمومی وین کار می‌کرد و از این که می‌دید مادرانی که در درمانگاه فرزند خود را به دنیا می‌آورند بیش از مادرانی که در خانه زایمان می‌کنند جان می‌سپارند شگفت‌زده شده بود. زیرا قاعدتاً موضوع باید معکوس می‌بود.

مدت‌ها تحقیق کرد و دریافت مشکل از پزشکان است و حین رفت و آمد آنان بین اتاق‌عمل و رفتن نزد نوزادان اتفاقی می‌افتد.

اما چگونه؟ او راز را دریافت: از طریق دست‌های همان پزشکان.

از این رو از آنان خواست دست‌های خود را با محلولی از آب لیمو و کلر و مکرر و باحوصله بشویند اما پزشکان دیگر او را به سُخره گرفتند و می‌گفتند بین دست آنان و مرگ مادران هیچ ارتباطی وجود ندارد و از اتهام «دست‌های آلوده» خشمگین می‌شدند و می‌گفتند «تمیز»ند. حال آن‌که «زمل‌وایس» شستن عادی را کافی نمی‌دانست و در واقع می‌خواست بگوید «ضد‌عفونی کنید» اما هنوز علم با این پدیده آشنا نبود!

سرانجام پزشکان از اصرار او خسته شدند و حساسیت «زمل‌وایس» بر دست شستن کار را به شکایت کشاند و با تصور این‌که به بیماری روحی وسواس مبتلا شده او را به بیمارستان روانی منتقل کردند.

تاریخ دقیق کشف او 20 مارس 1847 بود و سال‌ها زحمت برای واداشتن دیگران نتیجه نداده و سر از تیمارستان درآورده بود!

در همان‌جا هم بیکار ننشست و پزشکانی را که بدون ضد‌عفونی کردن دست‌ها اقدام به زایمان می‌کردند عامل قتل مادران توصیف کرد و روزی که اصرار داشت از تیمارستان خارج شود و به بیمارستان برود مورد ضرب و شتم نگهبانان قرار گرفت و بعد از دو هفته درگذشت.

یک روایت هم این است که قانقاریا گرفت ولی در این که پاداش زحمات علمی خود را با کتک نگهبانان گرفت تردیدی نیست. تردید در این است که به خاطر آن درگذشت یا نه!

حسرت‌بار بود که نبود تا ببیند برخی از پزشکان همان بیمارستان دست‌های خود را به شیوه‌ای که خواسته بود شستند و دیدند که مرگ و میر مادران کمتر و کمتر می‌شود و در نهایت به صفر رسید.

«زمل وایس»البته تنها از شستن دست‌ها سخن گفته بود و به عفونت و میکروب‌ها اشاره ای نکرده بود تا این که «لویی پاستور» نظریۀ میکروبی بیماری‌ها را ارایه داد و «جوزف لیستر» کار بر روی میکروب شناسی را آغاز کرد.

سال‌ها بعد که دیگر ضرورت ضد‌عفونی کردن و شستن دست ها و گندزدایی از محیط به امری بدیهی و لازم‌الرعایه در تمام بیمارستان‌های دنیا بدل شد، نام «زمل‌وایس» از منظری دیگر ثبت شد: «اثر زمل‌وایس» یا واکنش«زمل‌وایس» اصطلاحی است به معنی مقاومت منفی و نپذیرفتن واقعیت علمی به خاطر الگوهای فکری موجود در یک جامعه. در واقع نام او بیشتر یادآور رفتاری است که با او شد و نه باور خود او.

همچنین جالب است بدانید 8 سال و دو ماه پیش و در بهمن 1390 در ایران و در تالار انتظامی خانۀ هنرمندان نمایشی با عنوان « دست‌های دکتر زمل‌وایس» به روی صحنه رفت که نمایشنامۀ آن را «نغمۀ ثمینی » نوشته بود. هم او که بعدتر با نوشتن داستان سریال «شهرزاد» ساختۀ حسن فتحی به شهرت رسید.

سرنوشت تلخ پزشکی که اثر «شستن دست‌ها» را کشف کرد!

کل نمایشنامۀ «دست‌های دکتر زمل‌‌‌وایس» در واقع یک مونولوگ است و «پیام فروتن» آن را روی صحنه برد و «رضا بهبودی» هم نقش زمل‌وایس را بازی کرد. آخرین روزهای زندگی پزشک در تیمارستان که به اهمیت دست شستن برای نجات جان مادران، پی برده بود و پس از مرگ او لویی پاستور میکروب را کشف کرد و در صحنۀ نمایش هم مدام دارد دست های خود را در ظروف آب می‌شوید.

چنان‌که گفته شد زمل‌وایس چند سال بعد هم زنده نماند تا ببیند کشف لویی پاستور بر نظرات او صحه گذاشت و مادران نجات یافتند چه رسد به این که حدس بزند 155 سال بعد همه جا در مقابله با کرونا از شستن دست‌ها سخن گفته می‌شود.

سرنوشت تلخ پزشکی که اثر «شستن دست‌ها» را کشف کرد!

 8 سال پس از نوشتن و روی صحنه بردن آن نمایشنامه در ایران اما نویسنده و کارگردان می‌بینند که همه دارند دست های خود را می‌شویند مثل دکتر زمل‌وایس!

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۹
در انتظار بررسی: ۱۹
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۴
1
10
جالب بود
شهروند
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۴
0
7
دستها را باید شست، جور دیگر باید دید!
فرخ
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
0
13
عالی و بموقع بود ، من داستان زمل وایس را میدانستم ولی طرح آن الآن عالی بود. اثر زمل وایس خیلی جالب بود.
مقابلۀ علم با باورهای غیر علمی یا خرافی و عامیانه.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
26
4
واقعا خاک بر سر غربزده بدبختتون کنند، هر چی میشه میگردید ببینید تو این اروپای خراب شده کی یه کاری کرده یه جایی ثبت کرده باشند، سریع می کنید تو بوق و کرنا

سواد تاریخی هم که ندارید بدونید کجای دنیا جراحی مغز می کردند و عفونت نمی کرد بیمار و اروپایی هایی که پشت دیوار خونشون قضای حاجت می کردند از کجا یاد گرفتند بهداشت یعنی چی...
عصر ایران دوست عزیز علم، شرق و غرب ندارد. اگر احمد فردید اصطلاح غرب زدگی را نساخته بود و جلال آل احمد رواج نداده بود واقعا در این مواقع چی باید می گفتیم؟ اثر زمل وایس مشهور است و قضیه فراتر از شرق و غرب است. تازه نگران نباشید چون آن مرحوم اصالتا اهل مجارستان بود و مجارستان 100 سال بعد در بلوک شرق قرار گرفت!
پاسخ ها
mm2
| Iran, Islamic Republic of |
۱۶:۲۹- ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
این جلال آل احمد پدر ما را دراورد با این اظهار نظرش.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
5
5
فراموش نکنیم که اطبای ایرانی مانند ابوعلی سینا خیلی قبل تر این کار را توصیه کرده بودند.
عصر ایران بله. در متن آمده اما ابوعلی سینا چهره ناشناخته ای در جهان آن روز نبوده. بحث رابطه موضوع با عفونت است و میکروب ها.
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۵۹- ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
خدایی ش قبل این مطلب میدونستی زملوایس کیه و اثر زملوایس یعنی چی؟ فقط اسم دو تا دانشمندو از زمون مدرسه یادگرفتیم هر کی حرف میزنه هی میگیم ابوعلی سینا و ابوریحان بیرونی.
به زبون ساده و خیلی قشنگ داره میگه اثر زمل وایس یعنی چی و قبل از پاستور کی بود که زمینه ی کشف میکربا را فراهم کرد و تازه چند سال پیش یه تاتر هم داشتیم. به جای تشکر از این همه اطلاعات بگیم غربزده و ابوعلی سینا؟؟؟
جان مطلب اتفاقن اثر زمل وایسه و رفتاری که باهاش شد. ولی انگار ملتفت نشدی!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
0
3
در قرن 21 هم افرادی که بر بهداشت فردی در چهارچوب قواعد پزشکی اصرار دارند توسط خانواده و اطرافیان وسواسی تلقی می شوند. همین اقداماتی که الان برای کورونا توصیه شده اگر 3 ماه قبل کسی انجام می داد به وسواسی بودن متهم می شد.
در مورد زملوایسچندین سال قبل فیلمی خارجی در صدا و سیما پخش شد که علت مرگ وی را ناشی از بیماری عفونی نشان می داد که وی در آزمایشی فداکارانه برای اثبات نظریه اش مبنی بر انتقال عفونت از اجساد مردگان در بیمارستان توسط دستهای آلوده کادر درمان روی خودش انجام داده بود. بدین ترتیب که در حضور چند پرشک دیگر دستش را با کاردی آغشته به ترشحات بدن یک فرد مرده از عفونت ، برید و طی چند روز مبتلا به عفونت شد و درگذشت.
mm2
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۵
0
5
بسیار آموزنده بود. تشکر
پربازدید ها
تورهای لحظه آخری
علم و فناوری