کد خبر ۷۲۴۵۵۰
تعداد نظرات: ۲۰ نظر
تاریخ انتشار: ۱۵:۰۳ - ۰۲ ارديبهشت ۱۳۹۹ - 21 April 2020
یادمان بیاید که در سال 92 هشدار داده شده بود نفت سال به سال 10 دلار ارزان می شود و کافی است غرب انگیزۀ بالا نگه داشتن قیمت را از دست بدهد...

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- کاهشِ فاحشِ قیمتِ نفت به خاطر شیوع ویروس کرونا و کم‌شدن تقاضا مهم‌ترین خبر اقتصادی این روزهای دنیاست. آب، البته از سر ایرانِ تحریم‌شده گذشته چرا که روزانه کمتر از 500 هزار بشکه نفت خام صادر می‌کنیم و پیشاپیش با کمبود درآمد روبه‌رو شده بودیم تا از این کاهش فاحش مانند کشورهای دیگر تولید‌کننده و صادرکننده شوکه نشویم و زانوی غم بغل نگیریم.

اتفاق جالب‌تر که برای خیلی‌ها باور‌نکردنی و پرسش‌برانگیز است اما صفر‌شدن یا منفی‌شدن قیمت‌ نفت مربوط به آمریکاست. درست‌تر این است که گفته شود به زیر صفر یا منفی 37 دلار رسید یعنی خریدار با خرید یک بشکه 37 دلار هم دریافت می‌کند! 

داستان آمریکا هم از این قرار است که «در بورس کالا نفت را برای سه ماه دیگر پیش‌فروش می‌کنند و تا آن زمان، خریدار می‌تواند نفتی را که خریده و سررسید تحویل آن سه ماه دیگر است در بورس بفروشد و چنانچه تا سررسید، نفروخته باشد هنگام سررسید باید کالایی راکه خریده تحویل بگیرد».

حالا اما چه اتفاقی افتاده؟ تقاضا و مصرف نفت به خاطر شیوع کرونا به شدت کاهش پیدا کرده و به همین خاطر انبارها همچنان پُر است و در نتیجه کسی که نفت را با پیش‌فرض مصرف عادی قبلی و مثلا با سررسید سوم اردیبهشت خریده ناگزیر است به هر قیمت بفروشد. چون انبار او جا ندارد و نمی خواهد متحمل هزینه انبارداری هم بشود.

با این حال معیار جهانی نفت، قیمت نفت امریکا نیست هر چند که آمریکا به خاطر نفت شیل به عنوان غول سوم نفتی ( پس از سعودی و روسیه) وارد صحنه شده است و به همین خاطر این تحلیل هم وجود دارد که سعودی‌ها می‌کوشند با غیر اقتصادی کردن تولید نفت در آمریکا از طریق کاهش عمدی قیمت، غول سوم را از صحنه خارج کنند.

(در نظر داشته باشیم که برای سعودی‌ها ادامۀ وابستگی اقتصاد جهان به نفت و سهم نفت سعودی در تولید جهانی مهم‌تر است تا قیمت آن.)

با این همه همچنان معیار جهانی دو قیمت دیگر است: اولی قیمت اوپک که 25 تا 35 درصد تولید نفت را در جهان در اختیار دارد و بیشتر دنبال حفظ سهم خود از تولید است تا قیمت‌گذاری و البته با میزان تولید و عرضه عملاً بر قیمت هم اثر می‌گذارد و تازگی‌ها با خارج از اوپک مانند روسیه نیز هماهنگ شده است. دومی «برنت» یا «نفت سبک دریای شمال»  که قیمت آن هنگام تحریر این مطلب به 20 دلار رسیده است. (قیمت اوپک و برنت معمولاً به هم نزدیک‌اند).

نفت آمریکا - در واقع یکی از نفت‌های آمریکا (که در خشکی و تگزاس است) - اما چنان‌که در یادداشت آقای حامد قدوسی هم آمده و به WTI شهرت دارد داستان جدایی دارد. (WTI  سرواژۀ «وست تگزاس اینترمیدیت» است).

نفتِ مُفت؛ از رؤیای نفت 200 دلاری تا واقعیت نفت 20 دلاری

نکتۀ قابل توجه این است که «برنت» به ذخایر جهانی و کشتی‌ها دست‌رسی دارد ولی ذخایر نفت آمریکا پر شده است.

با این حساب، قیمت نفت آمریکا ربطی به ایران ندارد. چون قیمت نفت ایران متأثر از برنت و اوپک است و نزدیک به قیمت اوپک. مشکل ایران البته در وهلۀ نخست، تحریم‌ها و کاهش فاحش تولید است و بعد قیمت 20 دلاری.

در این یادداشت تا اینجا دو نکته را متذکر شدیم: اول این که صفر شدن قیمت نفت آمریکا (و در واقع یکی از انواع نفت آمریکا) به معنی مفت شدن نفت در همه جای دنیا نیست.در خود آمریکا هم باز برای سه ماه دیگر تا 30 دلار قیمت خورده ولی در حال حاضر به خاطر پر‌شدن انبارها ترجیح داده‌اند نفت پیش‌خرید قبلی را اصطلاحاً «رد کنند» تا هزینۀ انبار‌داری ندهند.

ثانیا معیار جهانی، نفت برنت و اوپک است نه نفت آمریکا که با ظهور نفت شیل، دیگر منحصر به WTI هم نیست.

به این بهانه اما جای یادآوری چند نکتۀ دیگر هم هست:

1. 7 سال پیش، در اردیبهشت 1392 و قبل از روی کار آمدن حسن روحانی و حل و فصل موقت مناقشۀ اتمی، دکتر محسن رنانی متن کتابی را که 5 سال قبل از آن و در سال 1387 با عنوان «اقتصاد سیاسی مناقشۀ اتمی ایران» نوشته بود در فضای اینترنت منتشر کرد. او در آن نوشته و در واقع هشدار داده بود:

«هدف غرب از بالا نگاه داشتن قیمت سوخت‌های فسیلی، ایجاد انگیزه برای بخش‌های مختلف اقتصادهای غربی به منظور کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و افزایش تولید انرژی‌های تجدید‌پذیر است.»

2. در اسفند همان سال و خود دکتر محسن رنانی در میزگرد «ماهنامۀ چشم انداز ایران»- شمارۀ اسفند 92 و فروردین 93- گفت: «این کتاب مربوط به 5 سال قبل بود و قیمت نفت را 100 دلار آوردم. حالا اما 90 دلار می‌دانم و هر سال هم 10 دلار پایین می‌آیم چرا که هزینه‌های استفاده از انرژی‌های نو سال به سال کمتر می‌شود.»

7 سال پس از آن 70 دلار پایین آمده یعنی همان سالی 10 دلار کم شده و حالا به 20 دلار رسیده و در واقع پیش‌بینی دکتر رنانی تحقق یافته است. هر چند که پیش‌بینی او مبتنی بر «کاهش هزینه‌های استفاده از انرژی‌های نو» بود و علت اصلی کاهش در حال حاضر شیوع بیماری کروناست که طبعاً در پیش‌بینی او منظور نشده بود.

3. دو سال قبل از آن و در دی ماه 1390 رستم قاسمی وزیر نفت دولت محمود احمدی‌نژاد در اولین گفت و گوی اختصاصی خود با مجلۀ «آسمان» پیش‌بینی کرده بود: «نفت 200 دلار می‌شود اگر ایران، تحریم شود» 8 سال و سه ماه پس از آن می‌بینیم که ایران اگرچه در تحریم کامل است اما به جای نفت 200 دلاری شاهد نفت 20 دلاری هستیم!

نفتِ مُفت؛ از رؤیای نفت 200 دلاری تا واقعیت نفت 20 دلاری

4. خود آقای احمدی‌نژاد البته در تیر 1387 گفته بود «امکان ندارد نفت زیر 100 دلار بیاید.»

درست است که اُفت قیمت نفت در آمریکا موقت است ولی با واقعیت نفت 20 تا 30 دلاری باید کنار بیاییم و رؤیای نفت 100 دلاری را کنار بگذاریم و تازه این در شرایط عادی است نه وضعیت فروش نفت ایران که گرفتار تحریم های شدید است.

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۲۰
در انتظار بررسی: ۶۱
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
6
135
این است فرق بین یک سیاستمدار و اقصاد دان ،
تازه با این پیش فرض که سیاستمدار مرود نظر درس خوانده سیاست باشد ،
افسوس اما اینکه مسئولان ما فکر می کنند با حرف می توان کار کرد ،
یا آن قسمت های سریال برره افتادم که می رفتند سر زمین و با نگاه کردن به هوا منتظر باران می ماندند برای آبیاری و با نگاه کردن به زمین منتظر رشد کردن نخود
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۲:۴۴- ۱۳۹۹/۰۲/۰۳
با دولت التماسی هرگز 200دلار نمی شود
یادت باسه زمان اون یکی هم نفت 6دلارشد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
89
21
همون موقع نفت به ۱۰۰ دلار رسیده بود الان چون آمریکا تولیدشو زیاد کرده به حدی که صادر کننده شده نفت قیمتش ثبات داشته و گرنه با تحریم ایران دوباره قیمت نفت ۱۰۰ دلار میشد
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۰۹:۰۳- ۱۳۹۹/۰۲/۰۳
امریکا با برنامه حرکت می کند نه شعاری و بدون برنامه...........
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
7
174
دوران مفت خوری تمام شد.وقتش هست تکنولو‌ژی و علم به دنیا عرضه کنید نه فقط نفت.
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۷:۳۹- ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
از اول همین بوده و هیچ وقت دوران مفت خوری نبود ،
به همین دلیل است که بهترین ماشین امریکایی را می توان با حقوق یک کارگر ساده خرید ، اما در ایران ، پراید شده است به اندازه حقوق چهار سال یک کارمند
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
12
89
واقعا دست مریزاد آقای خدیر
به این میگن یه متنو تحلیل عالی
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
8
66
ایوووووووووووووول
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
7
1
عصر ایران این را از من داشته باش به وقتش رو کن
نفت حدود دو الی سه سال دیگه قیمت های بالای صد دلار خواهد داشت علتش هم سرمایه گذاری آمریکا به عنوان یکی از بزرگترین مصرف کنندگان و در عین حال تولید کنندگان نفته. سرمایه گذاری آمریکا در نفت شیل باید سوده باشد
رحیم
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
0
7
یکی نیست به روحانی و زنگنه بگه حالا قیمت بنزین رو چرا براساس قیمت نفت شناور نمیکنین؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۱۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
0
1
نفت فقط سوخت نیست که بر مبنای انرژی آن را تفسیر کنیم.
نفت را باید با محصولات پتروشیمی تفسیر کنید. ما می توانیم در این حوزه پیشرو شویم
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
0
12
خدایا نفت برای همیشه مفت بشه تا ما ایرایها حداقل از فساد راحت بشیم و ببینیم با خودمون چند چندیم
مهدی
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
0
4
آقای خدیر این تحلیل شما هم مانند بقیه یکتا و بی نظیر بود.
احسنت به این قلم.
کاش یک نکته را می نوشتید و آن این که با روند پاییز و تابستان و بهار سال 98 اگر حتی کرونا نبود هم نفت الان در حد 30 دلار بود.
کرونا اثر را بیشتر کرده. اما روند کاهشی سالهاست که ادامه دار است.
مجدد درود بر شما و نوشتارهای شماره دار شما.
کاش تصمیم گیران نظرات امثال شما را بخوانند و افرادی چون دکتر محسن رنانی را مشاور داشته باشند و حرفهای هیجانی و بی اساس نزنند و کار را بدتر نکنند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
0
2
ممنوت که متنتون ساده و روانه
منم
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۲
13
5
یادی بکنیم از ترامپ( مردک قمارباز). گفتش صادرات نفت ایران رو به صفر میرسونن...ای خدا!!!! جای حق نشستی..داد مظلومین این کشور رو شنیدی.
Nima
Canada
۰۰:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۳
0
5
خبر کاهش قیمت نفت بسیار خبر خوبی است
کره زمین، هوای تنفسی، گیاهان، انسان ها، خاک همه و همه از کاهش مصرف سوخت فسیلی و وابستگی به این نوع سوخت لذت می برند.

ایران نیز بهتر است برنامه ریزی کند تا وابستگی خود به نفت را قطع کند و صرفا از نفت برای مصارف داخلی استفاده کند نه در آمد زایی.
تقی
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۳
1
3
تحلیل جالبی بود ، خصوصا مقایسه دو دیدگاه که یکی فقط از نظر سیاسی و احساسی به مسائل نگاه میکند و دیگری با روش اقتصادی و علمی.
جمال
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۳
2
8
عزیزان، مسئولان، نمایندگان
آیا شما پیش بینی نفت زیر صفر را کرده بودید؟
اگر پیش بینی نکردید، و بودجه را بر مبنای نفت 50 دلاری بستید، وای بحال ما!
اگر پیش بینی کردید و باز هم بر مبنای نفت 50 دلاری بودجه را بستید، باز هم وای بر ما!
قائدی
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۳
0
4
نکته ناگفته افت قیمت در انبارداری نیست در تعطیلی تولید است.
نفت برخلاف تولیدات صنعتی دیگر اگر چاه های ش را از استخراج تعطیل کند آن چاه از گردونه خارج می شود و بازتولید آن به مراتب بیش از قیمت های منفی هزینه در پی دارد.
این نکته اساسی افت قیمت است نه هزینه انبارداری
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۲/۰۳
0
5
پس چرا بنزین ارزون نمیشه ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
پربازدید ها
علم و فناوری