کد خبر ۷۳۴۶۸۱
تعداد نظرات: ۱۸ نظر
تاریخ انتشار: ۱۳:۱۴ - ۰۴ تير ۱۳۹۹ - 24 June 2020
گسترش بدمسکنی در کشور
در‌حال‌حاضر، 65 میلیون نفر شهرنشین داریم که منطقی نیست از این رقم، 38 میلیون نفر حاشیه‌نشین باشند.

با وخیم‌شدن وضعیت معیشت خانوار به سبب افت درآمد و افزایش تورم و گرانی، اقلام دیگر نیز با رشد درخور توجهی روبه‌رو شده‌اند. مسکن، یکی از مواردی است که همتای گرانی‌ها، افزایش داشته و جامعه با افزایش درصد اجاره‌نشینی روبه‌رو شده است؛ علاوه بر اینکه بسیاری از مردم، به دلیل افزایش نرخ اجاره، مجبور به حاشیه‌نشینی یا سکونت در شهرهای اقماری شده‌اند. در این حالت، خانوارها، پله‌پله از هر سطح درآمدی، به پایین آمده و به‌روشنی با افزایش درصد حاشیه‌نشینی و سکونت در بافت‌های فرسوده روبه‌رو شده‌ایم.

پشت‌بام‌‌خوابی

به گزارش عصر ایران به نقل از شرق؛ هرچند آمار دقیق قابل استنادی از سال 1396 به این سو، در این زمینه وجود ندارد و آمارهای اعلامی نیز تنها گمانه‌زنی است، اما بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران حوزه مسکن، خبر از گسترش «سکونت‌ در حاشیه آرامستان‌ها»، «پشت‌بام‌خوابی» و «مغازه‌خوابی»، به‌ویژه در بین کارگران می‌دهند. اجاره هر شب خوابیدن زیر آسمان هم از سال گذشته تا امسال، 25 هزار تومان افزایش یافته و به گفته علی نوذرپور، شهردار منطقه 22، به 50 هزار تومان رسیده است؛ اتفاقی که تأییدی بر شیوه «بدمسکنی» در کشور به شمار می‌رود.

خط فقر مسکن مشخص شود

ناصر ذاکری، پژوهشگر حوزه مسکن، در گفت‌وگو با «شرق» با اشاره به گسترش پدیده بدمسکنی در ایران می‌گوید: «بدمسکنی یا فقر مسکن را می‌توان وضعیتی دانست که یک خانوار ناگزیر از اقامت دائم در خانه‌ای فاقد حداقل امکانات ایمنی و رفاه باشد. فقر مسکن ارتباط نزدیکی با مفهوم فقر دارد. یک خانوار گرفتار فقر طبعا به دلیل داشتن درآمد اندک، ناگزیر از حذف برخی موارد هزینه یا کاستن از هزینه‌های ضروری زندگی خویش است. ازاین‌رو می‌توان انتظار داشت میزان شیوع وضعیت‌هایی مانند فقر مسکن، فقر آموزش و بهداشت و سوءتغذیه رابطه نزدیکی با میزان گستردگی فقر در یک جامعه داشته ‌باشند».

ذاکری با بیان اینکه حداقل امکانات ایمنی و رفاه واحد مسکونی را می‌توان «خط فقر مسکن» نامید، می‌افزاید: «اصل 43 قانون اساسی بر تأمین نیازهای اساسی از‌جمله مسکن تأکید کرده ‌است و قبل از آن، اصل 31 داشتن مسکن متناسب با نیاز را حق هر فرد می‌داند و دولت را موظف به فراهم‌کردن زمینه تحقق این مهم می‌کند. با عنایت به این دو اصل، شناخت ابعاد بدمسکنی به‌منظور برآورد حدود تعهد دولت امری ضروری است».

وزیر سابق راه و شهرسازی در شهریور سال 96 تعداد افراد گرفتار معضل بدمسکنی را 19 میلیون نفر (هشت میلیون نفر در بافت فرسوده شهری و 11میلیون نفر در حاشیه شهرها) اعلام کرده بود که این آمار به زمان تدوین طرح جامع مسکن در سال 1393 بازمی‌گردد. با توجه به افت جدی قدرت خرید و معیشت خانوار، بسیاری از کارشناسان معتقدند حاشیه‌نشینی و بدمسکنی در کشور به ارقامی بیش از 19 میلیون رسیده است.

چندی پیش، محمدرضا محبوب‌فر، عضو انجمن آمایش سرزمین ایران، گفته بود میزان حاشیه‌نشینی در کشور به 38 میلیون نفر رسیده که از این تعداد، 7.6 میلیون نفر در نزدیکی آرامستان‌ها زندگی می‌کنند. هرچند این آمار به گفته تحلیلگران، قابل استناد نیست؛ زیرا بررسی جامعی از سال 1393 تاکنون صورت نگرفته، اما افزایش بدمسکنی در کشور مورد تأیید همه کارشناسان است.

در‌عین‌حال، منطقه 22 تهران نیز با پدیده «پشت‌بام‌خوابی» روبه‌رو است که روز به روز کارگران بیشتری درخواست اجاره آن را دارند. سال گذشته رقم اجاره این پشت‌بام‌ها‏ 25 هزار تومان بود و اکنون به 50 هزار تومان افزایش یافته است.

ذاکری در این زمینه به نکته مهمی اشاره می‌کند: «دولت مانند یک بنگاه اقتصادی، ناگزیر از برآورد میزان بدهی‌ها و تعهدات خود و تدوین برنامه زمان‌بندی‌شده برای ایفای این تعهدات است. نبود اطلاعات پایه در این مورد را می‌توان نشانه بی‌اعتنایی دولتمردان به پرونده فقر مسکن و عدم‌ تعهدشان به تسویه این بدهی دانست».

مصادیق بدمسکنی چیست؟

او با اشاره به مصادیق بدمسکنی می‌افزاید:‌ «استفاده از مصالح نامرغوب و ناایمن مانند آلونک، کپر و حلبی‌آباد و همچنین واحدهای مسکونی‌ای که خارج از ضوابط شهری، بدون‌ رعایت طرح تفصیلی و در حاشیه شهرها هرچند از مصالح بهتر و باکیفیت‌تر ساخته ‌می‌شوند، مصداق بدمسکنی تلقی می‌شود. باید مناطقی از شهرها را هم که با عنوان بافت فرسوده شهری شناسایی می‌شوند، یا حداقل بخش بزرگی از این مناطق را نیز جزء مصادیق بدمسکنی تلقی کنیم؛ زیرا ساختمانی که چند دهه از عمرش گذشته، به دلیل فرسودگی، حداقل ایمنی و امکانات رفاهی را نیز ندارد».

به گفته او، درحال‌حاضر بیش از 30 درصد کل واحدهای مسکونی کشور عمری بالای 25 سال دارند. در این رابطه، بسیاری از ساختمان‌هایی که در قالب مسکن مهر ساخته شده‌اند، به دلیل تلاش برای کاهش هزینه ساخت، متهم به فقدان ایمنی لازم هستند.

این پژوهشگر با بیان اینکه «مشترک یا کوچک‌بودن سرانه فضای مسکونی» یکی دیگر از مصادیق بدمسکنی است، تصریح می‌کند: سکونت دو یا چند خانواده در یک واحد مسکونی یا سکونت یک خانواده پرجمعیت در واحد مسکونی با متراژ کم، به‌گونه‌ای که اتاق کافی در اختیار اعضای خانوار نباشد، حتی اگر ساختمان از نظر مصالح و شیوه ساخت فاقد ایراد باشد نیز باید از مصادیق بدمسکنی تلقی شود. در سرشماری سال 95، تعداد خانوارها از تعداد واحدهای مسکونی 1.366.000 مورد بیشتر بوده‌ و از کل واحدهای مسکونی در حال‌ استفاده، 114 هزار واحد هرکدام پذیرای سه یا چهار خانوار و حتی بیشتر بوده‌اند.

به بیان دیگر، بیش از دو میلیون خانوار، یعنی نزدیک به 8.5 درصد از کل خانوارهای کشور، تجربه زیستن در یک واحد مسکونی به صورت اشتراکی و غیرمستقل را دارند. از سوی دیگر، در همین سال 31.4 درصد واحدهای مسکونی در حال ‌استفاده مساحتی کمتر از 75 مترمربع داشته‌اند؛ این در حالی است که متوسط مساحت واحدهای مسکونی در حال ‌استفاده در سال 95 در دامنه 90 تا صد مترمربع قرار داشت».

ذاکری به شاخص «افزایش درصد اجاره‌نشینی» به‌عنوان یکی دیگر از مصادیق اشاره کرده و می‌افزاید: «از سال 1397 به این سو، با رشد درخور توجه درصد اجاره‌نشینی روبه‌رو بوده‌ایم که در کنار افزایش جدی اجاره‌بها، فشار مضاعفی را بر خانوار وارد کرده است. با این اوصاف، اجاره‌نشینی را هم تحت شرایطی باید جزء مصداق‌های فقر مسکن یا بدمسکنی تلقی کرد. ممکن است واحد مسکونی استیجاری از نظر ایمنی، اندازه و سایر معیارها حداقل کیفیت لازم را داشته‌ باشد، اما در شرایط حاکمیت تورم دورقمی، بسیاری از مستأجران نگران آینده خواهند بود که آیا سال ‌بعد هم می‌توانند اقامت خود را در واحد مسکونی فعلی تمدید کنند یا ناگزیر از نقل‌مکان به محله‌ای پایین‌تر هستند.

در سرشماری سال 85 سهم خانوارهای مالک واحد مسکونی از کل خانوارها 67.9 درصد بود، اما این رقم در سال 95 به 60.5 درصد کاهش یافته ‌است. همچنین در این فاصله 10‌ساله، تعداد خانوارها 6.843.000 واحد افزایش یافته که فقط کمتر از 42 درصد آنها موفق به تملک واحد مسکونی شده‌اند. این به آن‌ معناست که جامعه در حال پیش‌روی به سمت مستأجرشدن است و با شکل‌گیری نسخه جدیدی از نظام ارباب و رعیتی در عرصه املاک شهری و رشد تدریجی جمعیت مستأجر با سرعت درخور ‌توجه، ابعاد بدمسکنی هم در حال گسترش است.

رشد بدمسکنی با افزایش اجاره‌نشینی

فردین یزدانی، کارشناس اقتصاد مسکن، در گفت‌وگو با «شرق» می‌گوید: «با وجودی ‌که برآورد آمار جدیدی در رابطه با بدمسکنی از سال 1393 به این سو وجود ندارد، اما به دلیل تحولات اقتصادی، گسترش فقر، رشد تورم و ... که بیشتر از سال 1397 به این سو رخ داده، قطعا آمار بدمسکنی در کشور افزایش شایان توجهی یافته است و ضرورت دارد دولت برای بررسی این وضعیت، نسبت به بررسی و تهیه آمار به‌روز اقدام کند».

یزدانی با بیان اینکه نرخ اجاره‌نشینی در کشور افزایش یافته، ادامه می‌دهد: «با گسترش اجاره‌نشینی در کشور، قطعا وضعیت بدمسکنی در کشور تقویت شده است و افراد بیشتری به حاشیه شهرها رانده شده‌اند».
با‌این‌حال او تأکید می‌کند: «با وجودی ‌که تأیید می‌کنم با گسترش حاشیه‌نشینی و بدمسکنی روبه‌رو هستیم، اما حضور 38 میلیون حاشیه‌نشین، پایه و اساس کارشناسی ندارد؛ زیرا با فرض پذیرش این رقم، اکنون باید شهرهای کشور خلوت باشند. در‌حال‌حاضر، 65 میلیون نفر شهرنشین داریم که منطقی نیست از این رقم، 38 میلیون نفر حاشیه‌نشین باشند».

به گفته او، با‌این‌حال، اکنون تعداد زیادی از کارگران، «پشت‌بام‌خواب» و «مغازه‌خواب» شده‌اند و این مسئله به‌هیچ‌وجه کتمان‌شدنی نیست. 

بیشتر بخوانید:

*واکاوی نقش حاشیه‌نشینی در حوادث اخیر: اعتراضات از «تله فضایی فقر»بیرون زد

*زاهدان؛ پر حاشیه ترین شهر کشور

*آخوندی: 32درصد جمعیت کشورحاشیه‌‌نشین است/ بدمسکنی اصلی‌‌‌ترین مسئله ایران است

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۱۸
در انتظار بررسی: ۸۲
غیر قابل انتشار: ۳
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
9
141
کاش کاش کاش زمان به عقب برمیگشت
غلط کردیم
پاسخ ها
علیرضا رمضانی
| United Arab Emirates |
۰۶:۴۹- ۱۳۹۹/۰۴/۰۵
باسلام اگر در زمان شاه اوضاع گل و بلبل بود چرا به سرعت انقلاب شد خواهشا کمی تاریخ بخوانید و فقر و تورم و گرانی دهه پنجاه را ببینید.جمهوری اسلامی برای ایران بسیار کار کرده است و کارآمد می باشد مشکل از ضعف ما است.
سامان
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
20
73
چرا طرح مالیات بر خانه های خالی را اجرا نمی کنید؟ این دولت خودش هم تمایلی به کار کردن نداره همش میگه بقیه نمی ذارن. بنزین رو که خوب بلدی 3 برابر کنی حالا یه مالیات میخوای بگیری زورت میاد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
7
108
بنده از صدقه سری پدری نازنین در عمرم هرگز اجاره نشین نبوده ام. اما! خاک بر سر من که 38 میلیون حاشیه نشین در کشور 85 میلیونی مان هست. روزی این 38 میلیون عاصی شده و از امثال من انتقام سکوت و بی تفاوتی مان را خواهند گرفت.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
36
75
اون موقع که فرمودند مسکن مهر مزخرفه باید فکر ملت بیچاره را هم میکردند
آقایون در بهترین خانه ها نشسته اند و تز میدهند
چرا هرکاری که احمدی نژاد کرده بود را گفتند بده؟ حالا جوابگو باشند
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
26
48
برجام آبادمان کرد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
13
60
کار کار آکریکا است.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
14
109
این مردم هر چی به سرشان بیاید حقشان است.
ناشناس
United Kingdom
۱۶:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
4
35
جمعیت که 150 میلیون بشه فکر کنم همه این مشکلات حل بشه به امید خدا .
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
3
31
شرایط اینگونه است چون حداقل از سال ۷۶ به این سو اقلیت برای اکثریت تصمیم گرفته و به هیچ راه راستی هم معتقد نیستند...فقط خودشان و افکارشان....بقیه بمیرند هم مهم نیست...
ناشناس
United States
۲۳:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
3
41
من نمیدونم با این وضعیت چرا دنبال افزایش جمعیتند؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۴
2
24
چطور روتون میشه آمار بدید؟بغیر حرفم بلدید کار واقعی انجام بدید؟
Nahid
Iran, Islamic Republic of
۰۰:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۵
2
34
خدا خودش بدادمون برسه هر طرحی میاد بازم بدبختهارو بدبختر انشالله طرح نیارن بجا حل مشکل مشکلات رو بیشتر کنن ما که ندیدیم هر کاری رو خواستن درست کنن بدترش کردن ما که خود شرکت سه چهارماه یکبار حقوق میده از اونور هم مستاجری از اون ورم بدون وسیله تو شهر بزرگ از طرف دیگه الان دوازده سال ازدواج گوشت و ماهی و خیلی چیزها حذف شدن الانم دو سال شام حذف کردم و میوه دیگه بخدا چیزی نمونده تو زندگی حذف کنم
تاجی
Iran, Islamic Republic of
۰۰:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۵
3
32
فکر کنم نماینده مجلس خودشان هر نفر صد تا خانه دارن .اگر ندارن چرا شش ماه یک طرح تصویب نمیکنند .کارد به استخوان رسیده مواظب باشین که مردم شب و روز نفرین میکنن .چونکه جرات نمیکنند بیان توی خیابان که
ناشناس
United States
۰۰:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۵
5
17
38 میلیون حاشیه نشین یعنی شهرهای جدید اطراف مراکز استان مثل پرند پردیس که دارای حداقل امکانات هستند را حاشیه حساب کرده اند که اشتباه است
بهروز
Iran, Islamic Republic of
۰۶:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۵
1
23
والا مردم برن تو کوه غار بکنند، از گور خوابی و خانه مشترک و ... خیلی بهتره، شاید مسئولین هم شرم کنند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۶:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۵
1
35
ازماست که برماست
ایرانی آباد و آزاد
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۴/۰۵
5
47
حیف که نمیشه به عقب برگشت.....
مردم خود اینگونه زندگی را انتخاب کردند!!!!
پربازدید ها
تورهای لحظه آخری
علم و فناوری