۰۴ تير ۱۴۰۳
به روز شده در: ۰۴ تير ۱۴۰۳ - ۰۰:۳۲
فیلم بیشتر »»
کد خبر ۷۷۴۸۲۳
تعداد نظرات: ۲۳ نظر
تاریخ انتشار: ۱۲:۳۴ - ۲۱-۱۲-۱۳۹۹
کد ۷۷۴۸۲۳
انتشار: ۱۲:۳۴ - ۲۱-۱۲-۱۳۹۹

آیندۀ مبهم یک «رییس جمهور سابق» دیگر/ حسن روحانی : 13 مرداد 1400

نوع مواجهه با «رییس جمهوری سابق» در نیمۀ مرداد 1400 یک نماد است هم چنان که نسبت دو رییس جمهوری دیگر پیشین با ساختار قدرت و سیاست، نکته‌آموز است.

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- آقای غلامعلی رجایی مشاور مرحوم هاشمی رفسنجانی در گفت‌و‌گوی اخیر خود با روزنامۀ آرمان ملی گفته «یکی از دلایل تحرکات آقای احمدی‌نژاد این است که تکلیف رؤسای جمهوری پس از پایان ریاست جمهوری روشن نیست.»

  این سخن، درست و قابل تأمل است. واقعیت این است که در تاریخ دراز‌دامن استبدادی ایران در واقع «مقام سابق» که حضور سیاسی و اجتماعی داشته باشد چندان معنی نداشته و یکی از دلایل در پیش گرفتن شیوۀ استبدادی اتفاقا نه تنها حفظ موقعیت و منصب که چه بسا حفظ جان بوده است.

  محمد علی همایون کاتوزیان دربارۀ عزل و قتل میرزا تقی خان فراهانی – امیر کبیر – گفته این که پادشاه صدر اعظم را عزل کند که قبل از مشروطه معمول بوده یک بحث است اما این که به جز عزل، فرمان قتل او را صادر کند بی‌هیچ محاکمه و دادرسی یک بحث دیگر. بر گفتۀ آقای کاتوزیان می‌توان این نکته را افزود این هم شگفت‌آور است که اتفاقا این نیز معمول بوده است!

  به عبارت دیگر یا فرد در قدرت بوده و در خدمت دستگاه حاکم یا کنار گذاشته و منزوی می‌شده تا احساس نشود در حال توطئه است و اگر چنین احساسی دست می‌داده جان او را می‌ستاندند. نمونه ها هم فراوان‌اند چندان که 700 سال پیش حافظ سروده است:

  شکوه تاج سلطانی که بیم جان در او درج است
  کلاهی دل کش است اما به ترک سر نمی ارزد

  یکی از شاخص‌های دموکراسی و جمهوریت نیز اتفاقا همین است که مقامات سابق آیا در جامعه آزادانه رفت و آمد و اظهار نظر می کنند یا نه. شاخص هم نباشد نشانه است.

  برای مردم عادی هم مشاهدۀ مقام و وزیر سابق در هیأت شهروند عادی لذت‌بخش است و اگر آن فرد شهرت سیاسی داشته باشد بیشتر.

  در دهۀ 60 و به رغم تند شدن فضا و خشونتی که مجاهدین خلق با ترورهای کور خود تحمیل کردند و پس از برکناری اولین رییس جمهوری و شهادت دومین رییس جمهوری، مشاهدۀ رفت و آمد مهندس مهدی بازرگان نخست وزیر دولت موقت و دبیر کل نهضت آزادی که آشکارا با ادامۀ جنگ مخالفت می‌کرد نشانۀ مثبتی بود.

البته در رسانه‌های رسمی بایکوت شده بود و آیت‌الله خزعلی در نقش امروز آیت‌الله جنتی و نه با نظارت استصوابی که از طریق وزارت کشور آقای ناطق نوری مجال کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری 1364 را به او نداد. اما مقام ارشد و جدا منتقد سابق آن هم با ادامۀ جنگ در خاک عراق به زندان نیفتاد و همین تفاوت مهمی به شمار می‌آمد.

  در ایران غالبا این‌گونه بوده که سیاست‌مداران ارشد یا در قدرت‌اند و این حضور بعد به صورت حاشیه و در قالب مشاور یا سرگرم امور فرهنگی و جانبی ادامه می‌یابد، یا باید خانه‌نشین شوند یا کوچ کنند و از کشور بروند یا به زندان بیفتند. کسانی مانند مرحوم حسن حبیبی که از این سابقه آگاه بودند فکر بعد را کرده بود و در فرهنگستان مشغول شد و بنیاد ایران‌شناسی را پایه گذاشت.

  این‌که مقام سابق آن هم در حد رییس جمهوری سابق عنوان فعلی رسمی نداشته باشد و به عنوان رییس جمهوری سابق نظر بدهد سابقه نداشته و تازه از 1384 به بعد و با حضور سید محمد خاتمی در محافل و مجامع داشت جا می‌افتاد که با اتفاقات سال 88 این دوره هم پایان یافت.

  از 92 به این سو محمود احمدی‌نژاد در حال تکرار همان تجربه به شکل دیگری است هر چند از پوشش رسمی «عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام» برخوردار است. با این همه چنان که آقای رجایی گفته «تکلیف رؤسای جمهور سابق روشن نیست» و این گفته هنگامی قابل تأمل می‌شود که به یاد آوریم چند ماه دیگر حسن روحانی نیز به دو رییس جمهور سابق و اسبق اضافه می شود: سه نفر با تجربۀ 24 سال ریاست جمهوری و مشخص نیست چه مسؤولیتی به او محول خواهد شد. راهکار و پیش بینی البته این بوده که رییس جمهوری سابق به عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شود.

آیندۀ مبهم یک «رییس جمهور سابق» دیگر/ حسن روحانی : 13 مرداد 1400

  عضویت هاشمی رفسنجانی اما همراه ریاست بود و تا هنگام درگذشت نیز در این جایگاه بود و به مقام سابق تبدیل نشد. سید محمد خاتمی گویا به پذیرش این سمت ابراز تمایل نکرد و احمدی‌نژاد هم ظاهرا بیشتر برای ایجاد حاشیۀ امنیت پذیرفت و بعید است برای آقای روحانی در غیاب هاشمی و با ریاست صادق لاریجانی جاذبه داشته باشد.

  این گفتار البته بر خاتمی یا احمدی نژاد و در آینده روحانی متمرکز نیست. بلکه می‌خواهم موضوع نوع مواجهه با مقام سابق را به عنوان یک شاخص یا نشانه بدانیم.

  اولین رییس جمهوری ایران ( ابوالحسن بنی‌صدر) 30 ماه بعد از ریاست جمهوری و با رأی مجلس اول برکنار شد و به همکاری یا حمایت و سکوت در قبال شورش مجاهدین خلق (منافقین) در 30 تیر 1360 بلافاصله بعد از برکناری تحت پی‌گرد دادستان انقلاب تهران (اسدالله لاجوردی) قرار گرفت.

   این در حالی بود که امام خمینی به صراحت او را به کارهای تحقیقی و نوشتن کتاب تشویق کرد اما پس از 42 روز زندگی مخفی همراه مسعود رجوی و خلبان معزی به صورت غیر قانونی از ایران خارج شد و به فرانسه رفت. بنابر این با پدیدۀ رییس جمهری سابق که در ایران باشد رو به رو نشدیم.

  دومین رییس جمهوری (محمد علی رجایی) نیز تنها 40 روز بعد از انتخاب در یک حادثۀ تروریستی به شهادت رسید و او هم به رییس جمهور سابق تبدیل نشد تا ببینیم چگونه در ایران زندگی و فعالیت می‌کند.

  سومین رییس جمهوری (آیت‌الله سید علی خامنه‌ای) دو ماه قبل از پایان دورۀ دوم و در پی عزل یا استعفای آیت‌الله حسینعلی منتظری از قائم‌مقامی رهبری و درگذشت امام خمینی به عنوان رهبر جدید انتخاب شدند و طبعا هیچ‌گاه در جایگاه « رییس جمهوری سابق» مطرح نشدند.

  چهارمین رییس جمهوری (‌اکبر هاشمی رفسنجانی) قبل از پایان ریاست جمهوری برای یک دورۀ جدید به عنوان «رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام» منصوب شد.

  در حالی‌که ریاست مجمع با رییس جمهوری بود و روابط گرم و نزدیک هر دو کاندیدای ریاست جمهوری در سال 1376 با او و جایگاه هاشمی و انتصاب از جانب رهبری سبب شد مخالفتی ابراز نکنند هر چند حضور رییس جمهوری در شورایی مشورتی که ریاست آن با دیگری بود قدری نامأنوس می‌نمود.

  به هر رو هاشمی هم به رییس جمهوری سابق تبدیل نشد و از خاطرات 76 به بعد هم پیداست که به عنوان مقام سابق ولو رییس جمهوری سابق نمی‌نویسد و تنها دو سال بعد کوشید به عنوان رییس مجلس بازگردد تا واجد مقام انتخابی باشد نه انتصابی و ناکام ماند. این تلاش را در سال 84 با شرکت در انتخابات ریاست جمهوری تکرار کرد و عملا راه را برای رقیب و منتقد خود گشود در حالی که اگر کنار می‌رفت 6 میلیون رأی او در مرحلۀ اول به سبد هر که می‌ریخت آن شخص احمدی‌نژاد نبود.

  با این حال و به رغم تضعیف موقعیت عنوان رییس مجمع برای او حفظ شد و به مقام سابق تبدیل نشد. تریبون نماز جمعه و ریاست مجلس خبرگان را از دست داد اما رییس مجمع ماند شاید تا مقام سابق نشود.

  این داستان اما با پایان ریاست جمهوری سید محمد خاتمی (پنجمین رییس جمهوری) تغییر کرد. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام نشد. با این که در دولت او تصویب شده بود ساختمان و امکاناتی به رییس جمهوری سابق و نه تنها خود او اختصاص یابد دولت احمدی‌نژاد دفتر سعد‌آباد را از خاتمی گرفت. غیر‌اخلاقی‌تر این که این مصوبه را دربارۀ خود اجرا کرد تا لابد در همین دفتر از عَدالت بگوید!

  رییس جمهوری سابق حالا دفتر کار هم نداشت. حقوق بازنشستگی او هم به موقع پرداخت نمی‌شد و به خاطر مراجعات و تیم حفاظت امکان استفاده از دفتر برادر را هم نداشت. در این فضا هم سید محمود دعایی برای واگذاری دفتری در روزنامۀ اطلاعات ابراز آمادگی کرد و هم سید حسن خمینی برای در اختیار گذاشتن ساختمانی از مجموعۀ بیت امام در جماران را و دومی را ترجیح داد و این را هم رییس کنونی بنیاد مستضعفان البته با این توجیه که متعلق به بنیاد است، باز پس گرفت اگرچه زودتر رفته بود و در واقع از مؤسسه نشر امام گرفتند.

  با این حال چنان‌که گفته شد در سال‌های 84 تا 88 شاهد حضور یک رییس جمهوری سابق بودیم. بی آن که خانه نشین یا زندانی یا وادار به ترک کشور شده باشد.

  اهمیت موضوع را هنگامی درک می‌کنیم که به یاد آوریم حتی فضل‌الله زاهدی که شاه را با کودتا بازگردانده بود پس از نخست وزیری تحمل نشد و به خارج از کشور رفت یا امیر عباس هویدا پس از 13 سال نخست وزیری وزیر دربار شد اما  او نیز در آبان 1357 به زندان افتاد.

  عکس آن هم البته اتفاق افتاده و جالب تر از همه احمد قوام است که در آغاز قرن از زندان یک راست نخست وزیر شد.

  دربارۀ نخست وزیران بعد از انقلاب به مهندس بازرگان اشاره شد که پس از نخست وزیری عضو شورای انقلاب و 4 سال نمایندۀ مجلس بود. بعد از آن اما آماج تهمت و پرخاش اگرچه به زندان نیفتاد ولی شامگاه 30 دی 1373 که درگذشت در بخش‌های خبری تلویزیون بر این که در سوییس درگذشت تأکید می‌شد تا مخاطب تصور کند مثل محمد علی جمال‌زاده در آن سال‌ها کنار دریاچۀ لمان، لمیده بوده حال آن که تنها یک هفته قبل برای درمان به سوییس رفته بود و تنها سفر بعد از نحست وزیر او به آلمان بود و بازگشت.

  شهید رجایی بعد از نخست وزیری رییس جمهوری شد و بعد هم قربانی ترور و به عنوان نخست وزیر سابق مجال نیافت.


  شهید باهنر نیز همین وضعیت را داشت و با عنوان نخست وزیر در ترور 8 شهریور 1360 به شهادت رسید.

  مهدوی کنی هم قصد داشت بعد از نخست وزیری به ریاست جمهوری برسد ولی حزب از دبیر کل خود آیت‌الله خامنه‌ای حمایت کرد و انصراف داد. دورۀ نخست‌وزیری او هم آن قدر کوتاه و اضطراری بود که به عنوان نخست‌وزیر سابق شناخته نمی‌شد و نفوذ خود در حکومت را به عنوان پدر معنوی جناح راست سنتی و دبیر کل روحانیت مبارز حفظ کرد و مقام سابق نشد و به ریاست خبرگان هم رسید.

  میر حسین موسوی اما نه تنها به نخست وزیر سابق تبدیل شد که همچنان از او می توان به عنوان آخرین نخست وزیر ایران یاد کرد.

  با این حال از سال 68 تا 88 که با کاندیداتوری ریاست جمهوری بازگشت سرگرم امور هنری بود اگرچه گاه نظری می‌داد اما در رسانه‌های رسمی بازتاب نداشت چون قرار نبود مقام سابق حرف بزند. جای مقام سابق یا در زندان است یا در خانه یا دور از ایران و اگر نمی‌خواهد چنین باشد باید با عنوان مشاور مواضع هم‌دلانه و تأیید‌آمیز داشته باشند چندان که سابق‌های  آسوده چنین‌اند.

  داستان البته دربارۀ رؤسای جمهوری سابق حساس‌تر است و تکلیف احمدی‌نژاد روشن نیست.

  البته او از این موقعیت بلاتکلیفی استفاده می‌کند و می‌داند وقتی رقبای او 10 سال است در حصرند اگر قرار بر برخورد باشد آنگاه این پرسش شکل می‌گیرد که چگونه هر دو طرف دعوا در مظان اتهام‌اند و اگر از 4 نامزد سال 88 هم موسوی و کروبی نادرست می گویند و هم احمدی‌نژاد مشکل دارد لابد آقای محسن رضایی باید رییس جمهوری می‌شده است.

  با این اوصاف می توان آیندۀ حسن روحانی را هم مبهم دانست. او که در مقام رییس جمهوری علاقه‌ای به حضور در مجمع تحت ریاست صادق لاریجانی ندارد پس از آن نیز شاید نداشته باشد ضمن این که مجمع پس از هاشمی عملا کارکرد خود را از دست داده است.

  با این همه نباید فراموش کرد که حسن روحانی در آخرین کنفرانس خبری خود گفت من از نوجوانی در انقلاب بوده‌ام و پس از ریاست جمهوری هم هستم و قرار نیست کنار بروم و مصاحبه کنم.

  هر چند قانون اساسی بازگشت رییس جمهوری سابق را پس از یک دوره فاصله میسر دانسته اما عملا و به دلایل گوناگون هیچ رییس جمهوری سابقی این مجال را نیافته و بعید است روحانی چنین رؤیایی داشته باشد چرا که نیک می‌داند در سال 92 و 96 هم بختی نداشت بدون حمایت خاتمی پیروزی او محتمل و متصور نبود و تکرار آن اتفاق نخواهد افتاد.

  یکی از نشانه‌های مناسبات سالم سیاسی این است که اولا مقامات در ساختار نمانند و بیرون در جامعه هم فعالیت کنند و مقامات ارشد ارشد سابق بتوانند به آسانی فعالیت کنند نه این که بایکوت شوند.

  یک پژوهشگر ایرانی مقیم لندن می گفت در همایشی شرکت کرده بوذیم. دیدم جک استراو هم مثل من می خواهد تاکسی بگیرد. یا بوریس جانسون چند یپی از احتمال ترک نخست وزیری گفته بود ووقتی پرسیده بودند چرا پاسخ داده بود: حقوقش کافی نیست!

  هم این که به صرف چند سال وزارت همچنان صاحب منصب بماند و از این سازمان به آن سازمان برود دموکراتیک نیست و هم این که تا رفت بیرون کلا کنار گذاشته شود.

    در رژیم گذشته این راهکار هم به کار می‌رفت که نخست وزیران سابق به جایگاه‌هایی چون ریاست دانشگاه تهران یا مدیریت شرکت ملی نفت ایران می‌رسیدند. مثل دکتر اقبال. منتها حالا دانشگاه‌ها به دبیرستان‌های بزرگ تبدیل شده‌اند و ریاست بر آنها با حکم وزیر علوم که او هم البته اختیار ندارد و باید از شورای عالی انقلاب فرهنگی اجازه بگیرد شأن ویژه‌ای برای رییس جمهور سابق به حساب نمی‌آید. شرکت نفت هم زیر مجموعۀ وزارت نفت شده است.

  این وضعیت اما برای هر که بد شده باشد برای احمدی‌نژاد خوب است چون روی دست اصول‌گرایان مانده و هر چه دل تنگش بخواهد می‌گوید. تأییدش کنند پروژه های هوگو چاوز را در ایران اجرا می‌کند. رد شود در موضع مظلومیت قرار می‌گیرد.

  با این حال حسن روحانی نه سید محمد خاتمی است با حجب خاص خود او و نه احمدی‌نژاد با فرصت‌شناسی‌های ویژه‌اش و شاید برای رؤسای جمهوری پس از پایان دوره باید فکری بیندیشند. منتها کی تصویب کند؟ خودشان در هیأت دولت تا بگویند به خاطر خودش بوده یا یاران آقای قالیباف در مجلس؟!

  به خواننده این سطور البته حق می‌دهم که خُرده بگیرد در روزگاری که مردمان در طلب نان‌اند و به تعبیر بامداد شاعر سالی را به پایان می‌رسانیم که «غرور، گدایی می‌کرد» دغدغۀ آیندۀ رییس جمهوری کنونی را داری؟ نه! اما نوع مواجهه با «رییس جمهوری سابق» در نیمۀ مرداد 1400 یک نماد است هم چنان که نسبت دو رییس جمهوری دیگر پیشین با ساختار قدرت و سیاست، نکته‌آموز است و چندان که در آمریکا حضور رؤسای جمهوری سابق و زنده اما با نگاه‌های متفاوت یکی از نمادهای دموکراسی در آن سامان است و حتی عنوان «پرزیدنت» حفظ می‌شود و بر یک کتابخانه یا مؤسسه می‌گذارند

ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۲۳
در انتظار بررسی: ۱۰۲
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۲:۵۰ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
53
23
بدبختیم به خدا همه رو برداشته بولد کرده سید محمد خاتمی را بولد نکرده.
عصر ایران

اسامی تنها در نوبت اول، بولد شده. 

ناشناس
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
۱۲:۵۱ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
9
136
دولت عملا همه چیز رو به حال خودش رها کرده
amir
Iran (Islamic Republic of)
۱۲:۵۸ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
17
95
"اما مقام ارشد و جدا منتقد سابق آن هم با ادامۀ جنگ در خاک عراق به زندان نیفتاد و همین تفاوت مهمی به شمار می‌آمد"
جناب خدیر، نیک می دانید که ایشان و همفکرانشان تحت محدودیتهای اعمال شده توسط حاکمیت در ایران زندگی کردند و این مهم ناشی از ایران دوستی و وطن پرستی این عزیزان بود نه از رفتار نیک حاکمیت با ایشان
تقی
Iran (Islamic Republic of)
۱۳:۰۲ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
32
39
تحلیل خوبی بود
ناشناس
Switzerland
۱۳:۱۱ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
21
50
گپی هست که می گوید در ایران نخست وزیر و رئیس جمهور سابق همیشه مغضوب است! اما دلیلی دارد، رئیس جمهور اعتدال و رئیس جمهور عدالت و رئیس جمهور گفتگوی تمدنها و رئیس جمهور سازندگی و نخست وزیر جنگ همه گویا قانون را نمی دانند، آنقدر تندروی می کنند که گویا رئیس مادام العمر هستند.
درست گفتید! آقای اوباما و بوش و کلینتون و نخست وزیران بریتانیای کبیر و صدر اعظم های آلمان و حتی رئیس جمهورهای فرانسه شارلاتان و سارکوزی شیاد کجا هستند و به چه کارهایی مشغولند؟
احمدی نژاد گویا باور دارد یگانه عالم بوده و هست و دست از عوامفریبی بر نمی دارد.
چرا هیچ کتاب علمی را این استاد دانشگاه برای تدوین آرزوهایش تقدیم جامعه نمی کند.
ناشناس
United States of America
۱۳:۱۹ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
4
125
وقتی بسیاری از هشتاد نود ساله ها در سیستم مشغولند و بازنشستگی مثل مردم عادی برایشان معنا و مفهومی ندارد همین هم می‌شود که در مقاله ای به شرح حال آنها پرداخت. باید مثل همه بازنشسته ها بروند حقوق بازنشستگی شان را بگیرند و به زندگی شخصی خود بپردازند تا میدان برای دیگران باز شود. نه اینکه اشتهای خدمت در آنها تا آخر عمر مثل روز اول باشد.
ناشناس
United States of America
۱۳:۳۰ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
6
56
کلی مطلب نوشتید اما ننوشتید که مثلا باید با رئیس جمهور سابق چه کرد و این که تکلیفش مشخص بشه یعنی چی؟
یک دوره ای مثل بازنشستگیه که هر کس جوری میگذرونه.
این که احمدی نژاد باز هم برای ریاست جمهوری تلاش میکنه هم البته غیر قانونی نیست و این که اسمش رو تحرکات میگذارین غیر اخلاقیه. با تمام انتقادات و حتی نفرتی که از احمدی نژاد دارم اینو میگم.
پاسخ ها
ناشناس
| India |
۱۴:۰۹ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
در ایران بازنشستگی مسئولین معنی نداره چون همگی عاشق خدمت هستند و تا آخرین لحظه حیات از پست و مقام جدا نمی شوند.
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۳:۳۶ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
7
13
پاراگراف آخر خیلی خوب بود
مهدی
Iran (Islamic Republic of)
۱۳:۴۶ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
6
30
حیف از کاربرد این همه حرف و کلمه برای آقای هیچ!
علی
Iran (Islamic Republic of)
۱۳:۴۷ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
46
61
اگر بخواهیم جانب انصاف را بدون حب و بغض رعایت کنیم پی میبریم که بهترین دوران پس از انقلاب از هر لحاظ دوران خاتمی بود . خصوصا از جنبه آگاهی بخشی سیاسی . و فعال ترین رئیس جمهور در زمینه آبادانی و گسترش زیر ساخت ها روحانی بوده است . اهمیت کار روحانی در این است که در دوران او کشور بامشکلات عدیده ای مانند سیل , زلزله , کرونا و هم زمان شدن ریاست جمهوری ترامپ و تحریم ها هم مواجه بوده است . ولیکن با وجود این واقعیات حق این بزرگان به خوبی ادا نشده است و گرفتار آماج تیر های مغرضان قرار گرفتند .
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۴:۰۵ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
13
34
روحانی یک حقوق دان هست و می رود یک دفتر وکالتی چیزی باز می‌کند و یا کلاس های آنلاین مذاکره می‌گذارد نگران او نباشید.
اما خارج از شوخی مگه قبلش ایشون چیکاره بود؟ یک مدیر ارشد سیاسی یا بهتر بگیم استراتژیست؛ کنار هم برود کاری دارد که بتواند انجام دهد.
انتقاد من به اصل این مقاله هست که به دنبال درست کردن جایگاهی برای روسای جمهور سابق هست.
ناشناس
India
۱۴:۱۰ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
1
59
در سن۷۲ سالگی لهترین کار بازنشستگی و استراحت است
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۰۳ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
32
67
افسوس که نمی چاپی : رفسنجانی پر اشتباه ترین شخصیت سیاسی انقلاب بود
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۲۸ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
2
21
اگر مملکت حزب و قانون داشت که اینها باز در حزب شان بعنوان یک شخص مهم و بانفوذ سیاست ورزی میکردند. در مورد سرنوشت مشابه شان هم باید گفت که اصولا قرار نیست هر شخصی با آرای ملیونی سال ها بماند و نفوذ داشته باشد چون ساختار قدرت ایران این را نمی پذیرد!
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۴۰ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
4
38
آیا خبری از ترامپ می شنوید؟ بعد ار پایان ریاست جمهوری به زندگی عادی باز گشته است. روسای جمهور، معاونین، وزرا و بقیه باید به زندگی عادی برگردند.
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۴۶ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
2
16
بازهم ازمشکلات جوونا گره ای باز نشد راه
Viva Iran
Belgium
۱۵:۵۶ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
6
15
یک جایی خواندم که دردوهزاروپانصدسال شاهنشاهی ایران همه یا برادر یا پدر یا فرزند را بقتل رسانده اند و به مقام بالاتر که شاهی بوده رسیده اند.البته درزمانه ماکسی بقتل نمی رسند.فقط معزول میشوند.یک (پرویی) به من گفت درکشور پرو یکنفر که چهارسال به بالاترین مقام انتخاب میشود سعی میکند تامیتواند پول جمع کند چون میداند بعدچهارسال همه اورا طرد میکنند وبه بدترین وجهی روزگارش را تباه میکنند
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۶:۰۱ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
5
68
ما سهامداران بورس هیچ وقت ناجوانمردی این دولت را فراموش نمیکنیم .....
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۶:۰۹ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
1
46
در هر صورت غصه رئیس جمهورها رو نخور!
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۶:۴۳ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
11
15
اتفاقا باید تصویب شود که رئیس جمهور سابق ، حق شرکت در هیچ انتخاباتی را ندارد ، اما مانند امریکا ، عنوان ، احترام و امکاناتش در اختیار باشد ،
تا بتواند به عنوان یک شهروند ویژه ، خارج از چهارچوب اداری به کشور خدمت بکند ،
مگر در هر نسل چند رئیس جمهور سابق زنده می توانیم داشته باشیم ،
این افراد خوب یا بد ، نماینده بخشی از تاریخ کشور هستند
Nima
Canada
۱۶:۴۸ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
3
19
یکی از شاخص‌های دموکراسی و جمهوریت نیز اتفاقا همین است که مقامات سابق آیا در جامعه آزادانه رفت و آمد و اظهار نظر می کنند یا نه. شاخص هم نباشد نشانه است.
ناشناس
United Arab Emirates
۱۶:۵۸ - ۱۳۹۹/۱۲/۲۱
15
53
اگر روئسای جمهور ایران هم مثل روسای جمهور امریکا احترام ملتشان را نگه میداشتند و آنها را بزدل، ترسو، بیسواد، بی شناسنامه(حرامزاده) خطاب نمیکردند صد البته مردم نیز برای آنها احترام قائل میشدند و بعد از ختم دوره ریاست جمهوریشان آنها را با آغوش باز در جامعه می پذیرفتند.
کاهش ساعت کاری ادارات بوشهر در روز دوشنبه پیش‌بینی ابررایانه اوپتا: طلسم 24 ساله فرانسه شکسته می‌شود؛ قهرمانی در یورو 2024 برای خروس‌ها! حزب الله: پایگاه المطله اسرائیل را هدف قرار دادیم بازگشت باشکوه اسپانیول به لالیگا با درخشش پوادو حمله تروریستی در داغستان روسیه/ 9 نفر کشته شدند نتانیاهو : جنگ در نوار غزه را متوقف نخواهیم کرد جنگ غذا در یورو 2024! هواداران آلمان و سوئیس بر سر برتری غذاهایشان کری خواندند (+عکس) زاکانی: به هر نفر در سال 6 گرم طلا می دهیم فوتبال ایران در بحران زیرساخت؛ ورزشگاه‌ها رو به زوال، لیگ برتر در خطر پیشکسوت پرسپولیس خطاب به مربی آینده این تیم: اینجا از یوونتوس و میلان هم سخت‌تر است! گاسپرینی جایگزین گایاردو در الاتحاد؟ مذاکرات با سرمربی قهرمان اروپا آغاز شد سادیو مانه در آستانه ترک النصر با ضرر 25 میلیون یورویی گری نویل: 895 گل رونالدو غیرقابل‌باور است؛ باید گل‌هایش را غیرقانونی اعلام کرد! سناتور آمریکایی : برای تحویل سلاح به اسرائیل تلاش خواهیم کرد هکر پرتغالی مدعی اسناد جدیدی از تخلفات مالی منچسترسیتی؛ "ارتباط جنایی" در میان است!
نظرسنجی
در کدام یک از این 2 دولت ، وضعیت اقتصادی مردم، سیاست داخلی و روابط بین المللی ایران بهتر بود؟