۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۱
به روز شده در: ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۱ - ۰۳:۵۲
فیلم بیشتر »»

لحظه برخورد نفربر روسی با مین (فیلم)

کد کد خبر ۸۲۰۴۵۵
تعداد نظرات: ۱۴ نظر
تاریخ انتشار: ۰۹:۲۸ - ۱۳ دی ۱۴۰۰ - 03 January 2022
انتشار: ۰۹:۲۸ - ۱۳-۱۰-۱۴۰۰
یک چهره - یک روایت
سیاست‌مدار کهنه‌کار که از معدود چهره‌های درجه اول بازماندۀ قرن بیستم و نزد ایرانیان نامی آشنا و همچون وینستون چرچیل نماد سَیّاسی است از ظرفیت بشر برای تخریب سریع خود گفته؛ به این بهانه نگاهی انداخته‌ایم به کارنامه و ایده‌های او...

  عصر ایران؛ مهرداد خدیر- «برای نخستین بار، بشر در تاریخ خود این ظرفیت را پیدا کرده که در یک بازۀ زمانی محدود دست به نابودی خود بزند. چرا که ظرفیت تخریبی قابلیت‌های هوش مصنوعی و فناوری هسته‌ای اکنونِ آمریکا و چین از سلاح‌های اتمی که در طول جنگ سرد در اختیار آمریکا و شوروی بود فراتر است.»

  این یادداشت نه دربارۀ این جملات که به خاطر گویندۀ آن است: «هنری کیسینجر» که در آستانۀ 100 سالگی همچنان نقش‌آفرینی می‌کند و در نخستین روز سال 2022 چنین گفته است. او یکی از معدود رهبران سیاسی قرن بیستم است که در بیست‌و‌دومین سال قرن 21 زنده است و نام او را می‌شنویم و نزد ایرانیان نامی کاملا آشناست و همچون وینستون چرچیل انگلیسی یکی از نمادهای سیاست‌ورزی و سَیّاسیِ شخصی.

هِنری کیسینجر؛ دغدغۀ 2022 در آستانۀ 100 سالگی

  هِنری کیسینجر متولد 1923 است و حالا که پا به 2022 گذاشته‌ایم اگر تا ماه مه (اردیبهشت 1401 خورشیدی) دوام بیاورد 99 ساله می شود. نه تنها زنده است که از مباحثات کلان سیاسی هم دور نشده و به همین خاطر توصیف او تنها با عبارت «وزیر خارجۀ پیشین ایالات متحده» تنها به وزیرانی که بعد او یک‌چند سکان‌دار دیپلماسی آمریکا شدند و رفتند و مبتذل‌ترین آنان – مایک پمپئو (وزیر خارجۀ ترامپ)- اعتبار می‌دهد حال آن که بهترین توصیف برای هنری کیسینجر نام خود اوست و اگر کمی دورتر برویم و با نگاه منفی: مارعینکی!

   شاید این پرسش برای مخاطبان جوان‌تر پدید آید که در آمریکایی که باراک اوباما با پدری کنیایی و دونالد ترامپِ شومن و قبل‌تر جیمی کارتر با مزرعۀ بادام زمینی یا رونالد ریگان با سابقۀ بازی در سینمای هالیوود، به کاخ سفید راه یافتند چرا کیسینجر کارکشته بخت خود را نیازمود؟

  پاسخ این است که او زادۀ آلمان است و مشکل قانونی داشت اما اگر متولد آمریکا بود ولو از پدری آلمانی ریاست جمهوری را تجربه می کرد خاصه این که پدرش یک مهاجر یهودی آلمانی بود.

  او اولین آمریکایی خارجی تبار است که به بالاترین مقام در کابینه دست یافت و در سال 1352 خورشیدی (22 سپتامبر 1973) وزیر خارجه شد.

    فارغ‌التحصیل دانشگاه هاروارد در واقع یک فیلسوف سیاسی است اما عمل‌گرا و مشهورترین جملۀ او الگوی عمل سیاسیون: «کار سیاست‌مدار این است که بین آنچه مطلوب است و آنچه امکان‌پذیر، توازن برقرار کند. کوشش برای تحمیل عدالت از طرف یک گروه به گروه‌های دیگر بی‌عدالتی و اجحاف مطلق به حساب می‌آید.»

  پس از وینستون چرچیل و آن سخن ضرب‌المثل شده (درسیاست نه دوست دایمی معنی دارد نه دشمن دایمی و تنها منافع دایمی داریم) همین سخنی که از کیسینجر نقل شد نیز آویزۀ گوش سیاست‌مداران حرفه‌ای است بی آن که متهم به نقض اخلاق و عدالت شوند چرا که کیسینجر کوشیده در چارچوب عدالت تفسیر خود را ارایه کند و دوست ندارد به اندیشه‌های ماکیاولیستی متهم شود.

   نام کیسینجر از آن رو نیز برای ایرانیان آشناست که به لحاظ روان‌شناسی روی محمد رضا شاه کار کرد و دانست که او تا چه اندازه تشنۀ احترام و تملق و رنج دیدۀ تحقیر و «ترس‌خورده» است. شاه در آن سال پایه‌های تخت سلطنت را محکم کرده بود و می‌خواست بر تحقیر و ترس فایق آید.

  از کودکی و جوانی با این دو حس بزرگ شده بود. تحقیر، چون پدرش را انگلیسی‌ها با موافقت روسیه برکنار و تبعید کردند و در حالی پادشاه ایران شد که نمی‌توانست پدر را بازگرداند و جنازۀ رضاشاه را هم چند سال بعد برگرداند (اگر واقعا بازگردانده باشند) و تحقیر از جانب رجال در 12 سال اول سلطنت که پادشاه جوان را چندان به بازی نمی‌گرفتند و ترس نهادینه شده از روس‌ها که سبب شد مهم ترین دشمن خود را کمونیست‌ها بداند و مخاطرات دیگر را جدی نگیرد. کیسینجر این نقاط را درون شخصیت محمد رضا شاه کشف کرد چون مشاور نیکسون بود و ویژگی‌های او را شنیده بود.

  از این رو تا وزیر خارجه شد با توجه به شخص شاه و ستایش او رابطۀ ایران و آمریکا را عمق داد و پس از آن بود که شاه اعتماد به نفس فراوان یافت و مخالفان را به هیچ انگاشت. درآمد نفت زیاد شده بود و شاه حوصله هیچ مخالفت و بهانه جویی را نداشت و در اسفند 53 دو حزب صوری را هم منحل کرد و تنها یک حزب را قابل عضویت و فعالیت دانست: حزب رستاخیز ملت ایران. از نگاه شاه هر که عضو حزب رستاخیز نمی‌شد لابد عضو حزب توده بود و گفت هر که نمی‌خواهد عضو حزب رستاخیز شود پاسپورت خود را بگیرد و از ایران برود.

   شاه اما دچار سوء‌تفاهم شده بود چرا که درنیافت کیسینجر آمریکا را به او گره نزده بلکه به دنبال توازن در منطقه است. به همین خاطر بعد از سقوط شاه و در جریان جنگ ایران و عراق سیاست آمریکا از مقطعی به بعد این بود که برنده نداشته باشد و هر دو کشور ضعیف شوند.

   تأثیر کیسینجر بر سیاست خارجی آمریکا چنان بود که تفاوتی نداشت دولت دموکرات بر سر کار باشد یا جمهوری‌خواه. چندان که هم بر برژه ژینسکی مشاور امنیت ملی کارتر که مثل خود او دیلماتی مهاجر و فارغ التحصیل هاروارد بود نیز اثر می گذاشت و تنها رییس جمهوری که درهای کاخ سفید را به روی او نگشود باراک اوباما بود و دلیل مخالفت کیسینجر با برجام نیز همین بود که با خود اوباما مشکل داشت وگرنه با منطق توازن باید حمایت می‌کرد.

  ایدۀ پشتیبانی از اسلام‌گراهای تندرو در پاکستان و افغانستان در دهۀ 80 میلادی هم متعلق به کیسینجر بود. مهم‌ترین نظریۀ او چنانچه بارها اشاره شد توازن بود و هست تا هیچ کس در منطقه دست بالا را نداشته باشد. در این فقره اگر در در ایران اسلام سیاسی شیعی به قدرت رسیده در همسایگی هم اسلام طالبانی سنی تا مهار کنندۀ ایران باشد.

  کار کیسینجر در تمام این سال‌ها این بوده که طرف قوی را ضعیف و طرف ضعیف را قوی کند تا هیچ کس نه برنده باشد نه بازنده.

  با این همه کیسنیجر از کتاب 2800 صفحه‌ای زندگی‌نامۀ سیاسی خود تنها 20 صفحه را به انقلاب ایران و روابط خود با شاه اختصاص داده است چرا که نه می‌خواسته تاکتیک‌های خود را لو بدهد و نه در اوج اتهامات حقوق بشری به شاه حمایت و پیوند با او را قابل افتخار می‌دانسته است.

  از مقامات ایران بعد از انقلاب تنها محمد جواد ظریف با هنری کیسینجر دیدار داشته و خود در گفت و گو با مجلۀ «آگاهی‌نو» چنین روایت کرده است: «در جلسه‌ای با حضور بعضی شاگردان کیسینجر او گفت شما باید بین دولت بودن و آرمان بودن یکی را انتخاب کنید و من پاسخ دادم: هر وقت شما بین این دو یکی را انتخاب کردید از ما هم توقع داشته باشید یکی را انتخاب کنیم. پس از آن بود که شاگرد او که البته از من 10 سالی بزرگ‌تر است برای من ای‌میل زد و نوشت: اولین باری بود که من با استادم اختلاف پیدا کردم. این دیدار در دوران وزارت من بود اما از دورۀ سفارت در سامان ملل این دعوا را داشتیم و به همین خاطر برای من نوشت: " دشمن قابل احترام". ایده‌های او قابل توجه است.»

  مهم‌ترین ایده‌های کیسینجر عمل‌گرایی و البته توازن است و ظریف در برجام در قامت یک سیاست‌مدار عمل‌گرا و به دنبال منافع ملی در پی برقراری همین توازن بود از این رو تا دید روس‌ها چوب لای چرخ مذاکرات می‌گذارند با جان کری نزدیک‌تر شد تا مسکو نپندارد آن باب بسته است و ایران ناگزیر است به سوی مسکو غش کند.

  شاه با کیسینجر دوستی نزدیک داشت اما زیاده از حد روی او حساب کرد حال آن که برای سیاست‌مدار برجسته تنها «توازن» مهم است تازه اگر مجاب کردن کارتر به پذیرش شاه پس از سرنگونی را پوست خربزه زیر پای او با هم دستی راکفلر ندانیم و به حساب روابط دوستانۀ قبلی بگذاریم.

  (ظریف اما از تمام آموزه‌های کیسینجر درس " توازن" را به درستی دریافت و برجام، حاصل همان درک است. همان برجام که مخالفان و منتقدان داخلی که «لاشۀ متعفن» می خواندندش اکنون جز به احیای آن نمی اندیشند در حالی که یک راه بیشتر ندارد و آن هم حفظ توازن است و تمام تلاش روسیه این است که برجامی نامتوازن در تنور وین طبخ شود).

  کیسینجر در دنیای سیاست به یک برند و اصطلاح بدل شده به معنی واقع‌گرایی و ارزیابی خونسردانه در سیاست خارجی در چارچوب منافع ملی و شاید چند درجه پایین‌تر از آموزه‌های ماکیاولی تا چندان به لحاظ اخلاقی توی ذوق نزند. از جملات مشهور او که باز در چارچوب «توازن» قابل فهم است این است: «اصرار زیاده از حد بر اخلاق به بی اخلاقی می انجامد و کوشش برای تحمیل عدالت به بی‌عدالتی».

  اگرچه نباید فراموش کرد تز دکتری و تخصص علمی او دربارۀ «کانت» بوده اما چارچوب فکری کیسینجر را در یک کلمه می‌توان در همان «توازن» بیان کرد با این توضیح بیشتر:

  «برای درک رقیب و متحد، فهم تاریخ مهم است و در سیاست خارجی گاه انتخاب نه بین خیر و شر که از بین شرهاست اما آن قدر هم نباید واقع گرا بود که هیچ توجیه اخلاقی باقی نماند».

ارسال به دوستان
کارچر
انتشار یافته: ۱۴
در انتظار بررسی: ۱۸
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۰۸ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
1
9
احسنت. لذت بردم از قلم و دانش وسیع جنابعالی
محمد
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۲۴ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
1
7
عالی بود، ممنون
محمد
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۶ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
1
6
بسیار زیبا بود
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۱۴ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
9
0
لعنت بهش صهیونیست کثیف
چکو
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۵۱ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
1
1
کاش اقای خدیرعمقی تردرباب این چهره مشهورمینگاشتند.البته _جسارتا_به بعضی ازمواردهمین مطلب هم مختصرنقدی وارد است.درعین حال دست شمادردنکند.
عصر ایران عمقی تر نوشتن کار محققان است. نویسندۀ این سطور روزنامه نگار است و به اشارتی بسنده می کند. زنده باشید.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۵۷ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
8
0
لعنت بر هنری کسینجر ...
nas
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۳۲ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
1
6
با سلام، مثل همیشه قشنگ نوشته اید. لذت خواندن.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۵۲ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۳
0
11
توازن بین شرق و غرب و ارجحیت منافع ملی حلقه ی گمشده ی سیاست ایران
ایران هر وقت رابطش با غرب خوب شد اون موقع چین و روسیه با احترام با ایران رفتار میکنن
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۵:۳۲ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۴
8
2
سلام این راخداگذاشته که جرم وگناهش زیادشود ازآن دشمنهای قوی اسلام است وخداعذابش رازیادکندکه چه خیانتهایی درطول زندگیش کرده است
ناشناس
-
۰۶:۳۸ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۴
1
3
هر که نمی‌خواهد عضو حزب رستاخیز شود پاسپورت خود را بگیرد و از ایران برود.
معتقد
Turkey
۰۷:۱۲ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۴
0
4
سلام. مقاله خوبی بود ولی آن بخش شک در عدم انتقال پیکر رضا شاه به ایران آیا منبعی دارید که خلاف این موضوع را ثابت کند؟ سوال بعدی این است که اگر ما آتقدر واقف بودیم که سیاست آقای کیسینجر بر توازن است چرا به ادامه جنگ پرداختیم تا خود را بیشتر تضعیف کنیم؟ ممنون میشم پاسخ دهید؟ موفق باشید.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۳۱ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۴
1
2
""کار کیسینجر در تمام این سال‌ها این بوده که طرف قوی را ضعیف و طرف ضعیف را قوی کند تا هیچ کس نه برنده باشد نه بازنده"".درواقع کارش همان سیاست کثیف استعمارگران یعنی تفرقه بینداز حکومت کن.
نوری
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۵۳ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۴
11
1
این صغری کبری کردن آقای خدیر برای قهرمان سازی ازظریف هست.
اخوی برجام طوقی است گردن کشور.آیا می شود ازآن خرج شد؟باچه قیمتی می شود خارج شد؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۵۳ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۴
1
5
بسیار جالب بود. ممنون
وب گردی
وبگردی
نظرسنجی
با واردات خودرو به کشور موافق هستید؟
بله؛ با تعرفه گمرکی پایین
بله؛ با تعرفه گمرکی بالا
خیر