.png "عصر ایران")
۰۵ اسفند ۱۴۰۴
به روز شده در: ۰۵ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۶:۴۵
سقوط بالگرد آموزشی ارتش در درچه اصفهان؛ ۴ کشته و یک مصدوم 
درس بیست و سوم
واژهخانۀ عصر ایران
"قدرت" ؛ مفهوم بنیادین سیاست
«واژهخانۀ عصر ایران» ، بخش جدید سایت است که در آن به معرفی مفاهیم و واژه های سیاسی، از منظر علمی و به زبان ساده و موجز پی پردازیم. امروز و در بخش نخست، "قدرت" به عنوان مفهوم بنیادین سیاست، توضیح داده می شود.
عصر ایران - "قدرت" (Power) جزو مفاهیم پیچیدۀ دانش سیاسی است که ممکن است با "اقتدار" یا "نفوذ" خلط شود. قدرت در گستردهترین معنا، یعنی توانایی بدست آوردن نتیجۀ مطلوب؛ از توانایی فرد در زنده ماندن تا توانایی حکومت در تحقق رشد اقتصادی.
در سیاست، قدرت عمدتا اشاره به یک "رابطه" دارد. یعنی توانایی وادار کردن دیگران به انجام رفتاری خاص. بین "حکومت" و "مردم" رابطهای وجود دارد و گاه حکومت مردم را مجبور به رعایت قانونی میکند که مقبول مردم نیست. این توانایی حکومت در رابطهاش با مردم، عین قدرت است.
اگر مردم با رضایت تابع قانون باشند، ما بیشتر با اقتدار حکومت مواجهیم. ولی اگر رعایت قانون ناشی از ترس مردم از حکومت باشد، قدرت در اینجا بیش از اقتدار جلوه دارد؛ چراکه قدرت با توانایی کیفر دادن و مجازات کردن پیوند دارد.
اگر مردم از اجرای قانون سرپیچی کنند، باز ممکن است با قدرت حکومت مواجه شوند. در جوامع دموکراتیک که مردم از حق اعتصاب و حق نافرمانی مدنی برخوردارند، ترسشان از حکومت و مواجههشان با قدرت حکومت نیز کمتر است.
هر گاه "الف"، "ب" را وادار به انجام کاری کند، کاری که "ب" به صورت خودمختار حاضر به انجام آن نبود، میتوان گفت "قدرت" اِعمال شده است. مثلا مجلس با استفاده از قدرتش میتواند وزیری را برکنار کند و رئیسجمهور را مجبور به گماردن وزیری جدید سازد.
در آمریکا رئیسجمهور با استفاده از قدرتش میتواند مصوبۀ کنگره را وتو کند. در ایران نیز وقتی شورای نگهبان مصوبۀ مجلس را رد میکند و مجلس مجبور میشود مصوبهاش را اصلاح کند، این شورا نسبت به مجلس اعمال قدرت کرده است.
آبراهام لینکلن برای لغو قانون بردهداری در آمریکا، نمایندگان موافق این قانون را با تهدید و تطمیع مجبور کرد به لغو قانون مذکور رای دهند. چنین رابطهای مصداق اعمال قدرت بود. اگرچه این نحوۀ اعمال قدرت، قانونی نبود ولی او در مقام رئیسجمهور آمریکا، از چنین توانی برخوردار بود؛ توانی که سایر مخالفان بردهداری، فاقد آن بودند.
تفاوت قدرت و نفوذ در این است که نفوذ متضمن سوق دادن یک فرد حقیقی یا حقوقی به انجام کاری خاص است، اما قدرت حاوی اجبار است. فردی که در معرض قدرت دیگری قرار میگیرد، مجبور میشود مطابق خواست او عمل کند وگرنه به نحوی مجازات میشود. ولی کسی که در معرض نفوذ دیگری قرار میگیرد، در هر صورت مجازات نخواهد شد.
قدرت به یک معنا مهمترین مفهوم سامانبخش سیاست است. فرایندها و اموری که در آنها عنصری از قدرت و یا کوشش برای دستیابی به آن موجود نباشد، سیاسی به شمار نمیروند.
اما این به این معنا نیست که هر فرایندی که در آن عنصری از قدرت یا تلاش برای دستیابی به قدرت وجود دارد، لزوما سیاسی است. کشمکشهای زن و شوهر در خانواده، به یک معنا کشمکش برای کسب یا اعمال قدرت است. ولی این کشمکشها، در معنای دقیق کلمه، سیاسی نیستند.
به هر حال سیاست عرصۀ اِعمال قدرت است. چه اِعمال قدرت متقابل حکومت و جامعه بر یکدیگر (که در جامعهشناسی سیاسی بررسی میشود)، چه اِعمال قدرت اجزای مختلف حکومت بر یکدیگر (که در "علم سیاست" بررسی میشود).
برتراند راسل "قدرت" را مفهوم بنیادی "علوم اجتماعی" میداند و آن را با "انرژی" مقایسه میکند که از نظرش مفهوم بنیادی "علم فیزیک" است.
قدرت را به دو نوع "سخت" و "نرم" هم تقسیم کردهاند. در جریان یک انقلاب خشونتبار، حکومت با قدرت سخت جامعه مواجه میشود. سرکوب انقلابیون نیز مصداق اعمال قدرت سخت از سوی حکومت است.
اعتصاب و نافرمانی مدنی در جوامع دموکراتیک، مصداق اِعمال قدرت نرم از سوی جامعه برای تغییر سیاستهای حکومت است. مادامی هم که حکومت از کاربرد "زور عریان" اجتناب کند، مشغول اِعمال قدرت نرم در مقام حکمرانی و کشورداری است.
بنابراین "قدرت نرم" به "اقتدار" شباهت پیدا میکند با این تفاوت که در اقتدار عنصر "مشروعیت" پررنگ است ولی قدرت نرم میتواند مبتنی بر ترس مردم باشد نه مشروعیت حکومت.
اعتراض رسمی تراکتور به حکم پیروزی انضباطی شمسآذر رویترز: چین موشک های کروز ضدکشتی مافوق صوت به ایران می دهد عکسی جالب از زن مشروب فروش دانشگاه خوارزمی تا پایان اسفند ۱۴۰۴ مجازی شد نامه رئیس دانشگاه شریف به دانشجویان: از خانواده شهدا عذرخواهی می کنم اعلام زمان اکران نوروزی با نام چند متقاضی بحران عجیب در ناو جرالد فورد؛ دردسر عجیب پیشرفتهترین شناور جنگی تاریخ (+عکس) چرا «ایرانِ ۱۴۰۴» شبیه «اوکراینِ ۱۹۹۴» نیست؟ / تفاوت حیاتی میان «تحویل سلاح» و «رقیقسازی سوخت» قدرت «ذهنیت رشد» در عصر هوش مصنوعی: راهنمایی عملی برای سیمکشی مجدد مغز بارشهای سیلآسا در جنوبشرق برزیل/ ۱۴ کشته و ۴۴۰ آواره تاکنون قیمت سکه پارسیان امروز سه شنبه ۵ اسفند ۱۴۰۴/ سکه پارسیان500سوتی چند؟ ۵۷ شهر در آستانه بحران آب/ هشدار وزیر نیرو درباره وضعیت نگرانکننده تهران و اصفهان نماز و افطاری در معروف ترین میدان نیویورک (عکس ) / توزیع 1500 وعده غذایی و 1200 جلد قرآن رجبیفروتن: صداوسیما، یک رسانه است و نمیتواند برای رسانههای دیگر تعیین «تکلیف و مسئولیت» کند چهرۀ بانو (سریال سوجان) در 19 سالگی در اتاق گریم یک تئاتر (عکس)
پرطرفدارترین
مستمر باشد لطفا
مفوهم قدرت و اشکال و ابزار آن یکی از پر بحث ترین و دامنه دار ترین مفاهیم در علوم سیاسی است.
نظریه پرداز اصلی قدرت نرم پرفسور جوزف نای است که قدرت را به سه شکل نرم و سخت و هوشمند تقسیم بندی می کند.
بنظر نگرانده محترم در حوزه تعریف قدرت نرم دچار اشتباه برداشت شده اند،در قدرت نرم هچگونه اجبارو یا ترس و ... در کار نیست .
قدرت نرم مفهومی ذهنی و پیچده است که از درونی شدن ارزش های یک فرهنگ در میان قلب و ذهن مخاطبین نشات می گیرد.
اینکه شخصی در گوشه ای از دنیا بدون اینکه کشوری به مانند آمریکا را دیده باشد اما با ذهنی مبتنی بر اندیشه های آن کشور بیاندیشد و در قلب پذیرای ارزش های آن سرزمین باشد مصداق عینی قدرت نرم است.
با تشکر